Pieczarka łąkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pieczarka łąkowa
2012-02-13 Agaricus campestris L 199588.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj pieczarka
Gatunek pieczarka łąkowa
Nazwa systematyczna
Agaricus campestris L
Sp. pl. 2: 1173 (1753)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Starsze okazy pieczarki łąkowej
Agaricus campestris G4 (4).JPG

Pieczarka łąkowa (Agaricus campestris) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Nazwę pieczarka łąkowa podaje Władysław Wojewoda, w polskim piśmiennictwie mykologicznym występuje też pod nazwami bedłka pieczarka, pieczarka inspektowa, pieczarka ogrodowa, pieczarka prawdziwa, pieczarka polna, pieczarka polowa, pieczarka zwyczajna[2]. Synonimów łacińskich ma ponad 60[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 5-11 cm, u młodych okazów zamknięty i niemal kulisty , później półkulisty, na koniec płasko rozpostarty. Brzeg łuskowato spękany, powierzchnia jedwabiście włóknista, na wierzchołku występują rzadkie, przylegające łuseczki o brązowej barwie. Po uciśnięciu zmienia barwę na żółtawą lub brązowawą (starsze okazy)[4]. Barwa kapelusza początkowo biała, później szaroochrowa[5]. U dojrzałych grzybów, szczególnie podczas suchej pogody górna powierzchnia kapelusza pęka i powstają na niej głębokie rowki i poletka[6]. Skórka daje się latwo ściągnąć z całego kapelusza[7].

Blaszki

Gęste, przy trzonie wolne. Tylko w bardzo młodych, jeszcze zamkniętych owocnikach są białe, potem stają się różowe i wiekiem coraz ciemniejsze; czekoladowobrązowe, do czarnobrązowych[8]. W starych owocnikach od zarodników stają się fioletowoczarne.

Trzon

Wysokość 4-8 cm, grubość 1-2 cm, cylindryczny, pełny, łatwo odłamujący się od kapelusza, z białym błoniastym pierścieniem u góry. Powierzchnia gładka, biała, u starszych okazów brunatna[4]. Pierścień jest niezbyt trwały i u starszych okazów zanika[7]. Górna część trzonu często jest różowawa od przeświecającego się miąższu. U starszych grzybów trzon jest ciemniejszy, brązowy lub rdzawobrunatny[6].

Miąższ

Biały, lub wodnistoróżowy po przekrojeniu miejscami różowieje. Powyżej blaszek i na trzonie pod blaszkami miąższ ma często szary odcień, a w podstawie trzonu pomarańczowy. Smak przyjemny, zapach lekko grzybowy[6].

Wysyp zarodników

Czarnobrązowy. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 7–10 x 5–6 µm[5]. Cystydy słabo rozwinięte, podstawki czterozarodnikowe[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej: poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, również na wielu wyspach[9]. W Europie Środkowej jest szeroko rozprzestrzeniony i dość częsty. Owocniki rosną bardzo szybko, po letnich obfitych deszczach czasami wyrastają w ciągu jednego dnia. To właśnie dzięki temu gatunkowi grzyba powstało powiedzenie „rosnąć jak grzyby po deszczu”. Owocniki pojawiają się o od maja do października na łąkach, pastwiskach i rowach przydrożnych, najczęściej na średnio nawożonych miejscach, np. na łąkach, gdzie pasie się bydło, na zaoranym polu uprawnym. Jednakże wskutek zbyt intensywnego nawożenia łąk i pastwisk liczebność tego gatunku w Europie spada[7]. Pieczarki te szczególnie preferują łąki i pola nawożone nawozem końskim[8].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Dobry grzyb jadalny, nieco tylko mniej smaczny od uprawianej pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus bisporus)[6]. Pieczarka łąkowa nie jest uprawiana, ze względu na szybkie dojrzewanie owocników i krótki okres przydatności do spożycia[10]. Nadaje się jako dodatek do różnych mięsnych dań oraz do zup[11]. W badaniach laboratoryjnych stwierdzono, że wodne wyciągi z pieczarki łąkowej in vitro zwiększają wydzielanie insuliny wpływając na metabolizm glukozy w organizmie, mechanizm tego działania nie został jednak wyjaśniony[12].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • muchomor jadowity (Amanita virosa) i niektóre inne muchomory. Niebezpieczeństwo pomylenia istnieje jednak tylko w przypadku bardzo młodych, jeszcze zamkniętych owocników pieczarki łąkowej, które mają jeszcze białe blaszki, bardzo szybko jednak stają się one różowe, potem coraz ciemniejsze. Muchomory zawsze mają białe blaszki i trzon otoczony pochwą[8].
  • pieczarka miejska (Agaricus bitorquis). Ma ona jednak zawsze nagi kapelusz i podwójny pierścień na trzonie. Jadalna[11].
  • pieczarka dwuzarodnikowa (Agaricus bisporus). Rozróżnienie młodych okazów może być trudne, może pomóc miejsce pochodzenia (pieczarka dwuzarodnikowa pochodzi z uprawy), w sposób pewny można rozróżnić badaniem mikroskopowym[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  4. 4,0 4,1 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  7. 7,0 7,1 7,2 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. 8,0 8,1 8,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  9. Discover Life Maps. [dostęp 2014-10-27].
  10. Grigson, Jane (1975). The Mushroom Feast. London: Penguin. ISBN 0-14-046273-2
  11. 11,0 11,1 Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 8321723578.
  12. Patrick Harding (2008). Mushroom Miscellany. Collins. ISBN 978-0-00-728464-1