Pieczarka łąkowa
| Pieczarka łąkowa | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | pieczarkowce |
| Rodzina | pieczarkowate |
| Rodzaj | Agaricus |
| Gatunek | pieczarka łąkowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Agaricus campestris L Sp. pl. 2: 1173 (1753) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
.JPG)
.JPG)
Pieczarka łąkowa (Agaricus campestris) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo [edytuj]
Nazwę pieczarka łąkowa podaje Władysław Wojewoda, w polskim piśmiennictwie mykologicznym występuje też pod nazwami bedłka pieczarka, pieczarka inspektowa, pieczarka ogrodowa, pieczarka prawdziwa, pieczarka polna, pieczarka polowa, pieczarka zwyczajna[2].
- Agaricus campestris var. campestris L. 1753
- Agaricus campestris var. isabellinus (F.H. Møller) Pilát 1951
- Synonimy[3]
- Agaricus campestris var. fuscopilosellus F.H. Møller (1952)
- Agaricus campestris var. squamulosus (Rea) Pilát, (1951)
- Fungus campestris (L.) Kuntze, (1898)
- Pluteus campestris (L.) Fr., (1836)
- Pratella campestris (L.) Gray, (1821)
- Psalliota campestris (L.) Quél., (1872)
- Psalliota campestris var. fuscopilosella F.H. Møller, (1950)
- Psalliota campestris var. squamulosa Rea, (1932)
- Psalliota flocculosa Rea, (1932)
- Psalliota campestris var. isabellina F.H. Møller
Morfologia [edytuj]
Średnica 5-11 cm, u młodych okazów zamknięty i niemal kulisty , później półkulisty, na koniec płasko rozpostarty. Brzeg łuskowato spękany, powierzchnia jedwabiście włóknista, na wierzchołku występują rzadkie, przylegające łuseczki o brązowej barwie. Po uciśnięciu zmienia barwę na żółtawą lub brązowawą (starsze okazy)[4]. Barwa kapelusza początkowo biała, później szaroochrowa[5]. U dojrzałych grzybów, szczególnie podczas suchej pogody górna powierzchnia kapelusza pęka i powstają na niej głębokie rowki i poletka[6]. Skórka daje się latwo ściągnąć z całego kapelusza[7].
Gęste, przy trzonie wolne. Tylko w bardzo młodych, jeszcze zamkniętych owocnikach są białe, potem stają się różowe i wiekiem coraz ciemniejsze; czekoladowobrązowe, do czarnobrązowych[8]. W starych owocnikach od zarodników stają się fioletowoczarne.
Wysokość 4-8 cm, grubość 1-2 cm, cylindryczny, pełny, łatwo odłamujący się od kapelusza, z białym błoniastym pierścieniem u góry. Powierzchnia gładka, biała, u starszych okazów brunatna[4]. Pierścień jest niezbyt trwały i u starszych okazów zanika[7]. Górna część trzonu często jest różowawa od przeświecającego się miąższu. U starszych grzybów trzon jest ciemniejszy, brązowy lub rdzawobrunatny[6].
Biały, lub wodnistoróżowy po przekrojeniu miejscami różowieje. Powyżej blaszek i na trzonie pod blaszkami miąższ ma często szary odcień, a w podstawie trzonu pomarańczowy. Smak przyjemny, zapach lekko grzybowy[6].
Czarnobrązowy. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 7–10 x 5–6 µm[5]. Cystydy słabo rozwinięte, podstawki czterozarodnikowe[6].
Występowanie [edytuj]
W Europie Środkowej jest szeroko rozprzestrzeniony i dość częsty. Owocniki rosną bardzo szybko, po letnich obfitych deszczach czasami wyrastają w ciągu jednego dnia. To właśnie dzięki temu gatunkowi grzyba powstało powiedzenie „rosnąć jak grzyby po deszczu”. Owocniki pojawiają się o od maja do października na łąkach, pastwiskach i rowach przydrożnych, najczęściej na średnio nawożonych miejscach, np. na łąkach, gdzie pasie się bydło, na zaoranym polu uprawnym. Jednakże wskutek zbyt intensywnego nawożenia łąk i pastwisk liczebność tego gatunku w Europie spada[7]. Pieczarki te szczególnie preferują łąki i pola nawożone nawozem końskim[8].
Znaczenie [edytuj]
Dobry grzyb jadalny, nieco tylko mniej smaczny od uprawianej pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus bisporus)[6]. Pieczarka łąkowa nie jest uprawiana, ze względu na szybkie dojrzewanie owocników i krótki okres przydatności do spożycia[9]. Nadaje się jako dodatek do różnych mięsnych dań oraz do zup[10]. W badaniach laboratoryjnych stwierdzono, że wodne wyciągi z pieczarki łąkowej in vitro zwiększają wydzielanie insuliny wpływając na metabolizm glukozy w organizmie, mechanizm tego działania nie został jednak wyjaśniony[11].
Gatunki podobne [edytuj]
- muchomor jadowity (Amanita virosa) i niektóre inne muchomory. Niebezpieczeństwo pomylenia istnieje jednak tylko w przypadku bardzo młodych, jeszcze zamkniętych owocników pieczarki łąkowej, które mają jeszcze białe blaszki, bardzo szybko jednak stają się one różowe, potem coraz ciemniejsze. Muchomory zawsze mają białe blaszki i trzon otoczony pochwą[8].
- pieczarka miejska (Agaricus bitorquis). Ma ona jednak zawsze nagi kapelusz i podwójny pierścień na trzonie. Jadalna[10].
- pieczarka dwuzarodnikowa (Agaricus bisporus). Rozróżnienie młodych okazów może być trudne, może pomóc miejsce pochodzenia (pieczarka dwuzarodnikowa pochodzi z uprawy), w sposób pewny można rozróżnić badaniem mikroskopowym[6].
Przypisy
- ↑ Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
- ↑ Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ 3,0 3,1 System Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
- ↑ 4,0 4,1 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ 5,0 5,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
- ↑ Grigson, Jane (1975). The Mushroom Feast. London: Penguin. ISBN 0-14-046273-2
- ↑ 10,0 10,1 Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 8321723578.
- ↑ Patrick Harding (2008). Mushroom Miscellany. Collins. ISBN 978-0-00-728464-1
