Plac Zamkowy w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
plac
Zamkowy
Stare Miasto
Plac widziany z dzwonnicy kościoła św. Anny
Plac widziany z dzwonnicy kościoła św. Anny
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
plac Zamkowy
plac Zamkowy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac Zamkowy
plac Zamkowy
Ziemia 52°14′51″N 21°00′49″E/52,247500 21,013611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Plac Zamkowy ok. 1910
Plac Zamkowy w 1861 roku
Widok placu od strony Krakowskiego Przedmieścia

Plac Zamkowy w Warszawie – plac w Śródmieściu Warszawy.

Plac ma kształt nieregularnego czworokąta u wylotu pięciu ulic. Został wytyczony w latach 1818–1821 według projektu Jakuba Kubickiego[1] w miejscu wcześniej istniejących zabudowań w postaci Bramy Krakowskiej, miejskich murów obronnych i zabudowy przylegającej do narożnika zachodniej fasady zamku. Zniszczony w 1944, odbudowany w latach 1949–1958 w jednolitym stylu architektonicznym.

Na placu zaczyna się Trakt Królewski. Od lat 70. XX wieku wschodnią pierzeję placu stanowi zrekonstruowana fasada Zamku Królewskiego w Warszawie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Plac Zamkowy to dawny teren zamku książęcego i obszar znajdujący się poza murami Starej Warszawy, przy czym zarys murów miejskich zaznaczony jest na bruku placu. Południowo-wschodnią pierzeję placu, od strony skarpy, stanowił kościół i klasztor Bernardynek, wzniesiony na przełomie XVI i XVII wieku, a rozebrany w 1843, aby zrobić miejsce dla nowego zjazdu ulicą Nowy Zjazd, biegnącą wiaduktem Pancera początkowo w kierunku Wisły i ulicy Dobrej, a od 1864 w kierunku nowego, stałego mostu Kierbedzia przez Wisłę[2].

Na placu znajduje się kolumna króla Zygmunta III Wazy z 1644, najstarszy i symboliczny dla miasta pomnik (dzieło Clemente Molliego). We wschodniej pierzei placu stoi bryła zrekonstruowanego po zniszczeniach II wojny światowej Zamku Królewskiego, rezydencji książąt mazowieckich, a następnie królów Polski i wielkich książąt Litwy z XVI-XVIII wieku, zbombardowanej i wysadzonej w powietrze przez hitlerowców w czasie okupacji.

W roku 1907 wiadukt Pancera zmodernizowano dla potrzeb obsługi tramwajów elektrycznych, które pojechały nim z Placu Zamkowego niecały rok później.

W roku 1949 plac został połączony schodami ruchomymi z nowo powstałą Trasą W-Z. Przebiegający pod placem Zamkowym tunel Trasy W-Z oraz jej wiadukt (prowadzący do mostu Śląsko-Dąbrowskiego) powstały w miejscu zniszczonego w czasie działań wojennych wiaduktu Pancera.

Plac był sceną wielu ważnych wydarzeń w historii Polski i Warszawy. Odbywały się tutaj manifestacje patriotyczne (m.in. w okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego):

W czasie stanu wojennego na placu doszło do brutalnej akcji rozpędzenia przez ZOMO manifestacji 3 maja 1982. W tym samym miejscu 10 lipca 1997 Prezydent Stanów Zjednoczonych Bill Clinton wygłosił przemówienie z okazji ogłoszonego dwa dni wcześniej zaproszenia Polski, Czech i Węgier do uczestnictwa w NATO. W 1998 na rogu placu Zamkowego i ul. Senatorskiej odsłonięto Pomnik Katyński w Warszawie, od 2012 znajdujący się przy ul. Podwale.

Upamiętnienia[edytuj | edytuj kod]

Widok placu Zamkowego przedstawiono na znaczku Poczty Polskiej wydanym w piątej części serii Stolice państw Unii Europejskiej[4].

Przypisy

  1. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963, s. 271.
  2. Lech Dunin: Przewodnik po kościołach Starego i Nowego Miasta Warszawy. Warszawa: Rada Prymasowska Budowy Kościołów Warszawy, 1976, s. 7-8.
  3. S. Kieniewicz, Warszawa w powstaniu styczniowym, Warszawa 1983, s. 72–74.
  4. Poczta Polska, Nr kat. 4304, data wyd.: 11.09.2009