Platforma wschodnioeuropejska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Platforma wschodnioeuropejska – wielka geologiczna jednostka strukturalna Europy, platforma prekambryjska, której fundament zbudowany jest ze skał krystalicznych. Stanowi część płyty eurazjatyckiej.

Obszar i granice[edytuj | edytuj kod]

Platforma wschodnioeuropejska zajmuje obszar 5,5 mln km². Od północnego zachodu ograniczona jest nasunięciem kaledonidów - Gór Skandynawskich na tarczę fennoskandzką, od zachodu jej granicę z platformą paleozoiczną środkowej i zachodniej Europy tworzy szew transeuropejski (TESZ), od południa platforma graniczy z alpidami (Karpaty wraz z zapadliskiem przekarpackim), od południowego wschodu z dawną paleozoiczną platformą scytyjską (obecnie uznawaną za część platformy wschodnioeuropejskiej), a od wschodu z hercyńską strukturą Uralu.

Jednostki tektoniczne platformy[edytuj | edytuj kod]

Krystaliczny fundament platformy wschodnioeuropejskiej odsłania się na powierzchni na obszarze dwóch tarcz: bałtyckiej i ukraińskiej.

Na pozostałym obszarze jest przykryty skałami pokrywy osadowej o różnej miąższości. Fundament ten posiada urozmaiconą powierzchnię - z jego wyniesieniami są związane antykliny, a z obniżeniami - synkliny.

Wyróżnia się główne antykliny: białorusko-mazurską, woroneską, wołżańsko-uralską, oraz synkliny: perybałtycką, podlaską i moskiewską.

Część platformy zajmują zapadliska: nadkaspijskie, Peczory oraz rowy tektoniczne: aulakogen Prypeci, aulakogen dnieprowsko-doniecki.

W rozmieszczeniu struktur tektonicznych platformy obserwuje się pewną strefowość:

  • bałtycka strefa wyniesień (tarcza fennoskandzka)
  • nadbałtycko-środkoworosyjska strefa obniżeń (synekliza perybałtycka)
  • sarmacka strefa wyniesień (tarcza ukraińska, antekliza białorusko-mazurska, antekliza woroneska i antekliza wołżańsko-uralska, rozdzielone aulakogenem dnieprowsko-donieckim i aulakogenem paczelmskim)
  • śródziemnomorsko-kaspijska strefa obniżeń (synekliza czarnomorska, wschodni skłon tarczy ukraińskiej i zapadlisko nadkaspijskie)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]