Kenozoik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
mezozoik > Kenozoik > dziś
66 – 0 milionów lat temu




Tabela stratygraficzna

Era kenozoiczna, kenozoikera, która rozpoczęła się ok. 66 mln lat temu (od wymierania kredowego) i trwa do dziś. Era kenozoiczna bywa czasem określana mianem ery ssaków, owadów lub ery roślin kwiatowych, bowiem te grupy przeszły w niej równie intensywny rozwój ewolucyjny.

Najważniejsze wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

Era Okres
(lat temu)
Epoka
(lat temu)
Geologia Biologia
Kenozoik Czwartorzęd
(2,58 mln do dziś)
holocen
(11700 b2k[1] do dziś)[2]
Ocieplenie klimatu, stopienie lądolodu skandynawskiego, powstanie Bałtyku. Intensywny rozwój społeczności ludzkiej, wyginięcie wielkich ssaków
plejstocen
(2,58 mln – 11700 b2k)
Ochłodzenie klimatu, masywne lądolody, okresy zlodowaceń i interglacjałów. Pod koniec: ustąpienie ostatniego lodowca ze środkowej Europy. Pojawienie się Homo sapiens i olbrzymich ssaków plejstoceńskich.
Neogen
(23,03 - 2,58 mln)
pliocen
(5,333 mln – 2,58 mln)
Morze Śródziemne odzyskuje połączenie z Oceanem Atlantyckim, powstaje Przesmyk Panamski Wymieranie lasów, rozprzestrzenienie trawożernych kopytnych.
miocen
(23,03 mln – 5,333 mln)
orogeneza alpejska – powstają Alpy, Andy i Himalaje, powstanie Morza Śródziemnego Stepowienie dużych obszarów. Istnieje już większość obecnych rodzin ptaków i ssaków.
paleogen
(65 mln – 23,03 mln)
oligocen
(33,9 mln – 23,03 mln)
duża aktywność wulkaniczna pojawiają się jeleniowate, ewoluują pierwsze naczelne
eocen
(56,0 mln – 33,9 mln)
oddzielenie się Ameryki Północnej od Europy i Ameryki Południowej od Antarktydy. pojawia się wiele występujących do dziś rzędów gadów i ssaków.
paleocen
(66,0 mln – 56,0 mln)
strefy subtropikalne sięgają do regionów polarnych ssaki archaiczne

Dawniejszy podział ery kenozoicznej[edytuj | edytuj kod]

Era Okres
(lat temu)
Podokres
(lat temu)
epoka
(lat temu)
Kenozoik czwartorzęd
(1,87 mln do dziś)
holocen
(11700 b2k do dziś)
plejstocen
(1,87 mln-11700 b2k)
trzeciorzęd
(65 mln – 1,87 mln)
neogen
(24 mln – 1,87 mln
pliocen
(5,332 mln-1,806 mln)
miocen
(23,03 mln-5,332 mln)
paleogen
(65 mln-24 mln)
oligocen
(33,9 mln-23,03 mln)
eocen
(55,8 mln-33,9 mln)
paleocen
(65,5 mln-55,8 mln)

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Intensywna orogeneza alpejska powoduje w paleocenie wyniesienie Gór Skalistych, a w następnych epokach wyniesienie gór Sierra Nevada i nowego pasma Gór Skalistych. Przez znaczną część eocenu Afryka i Ameryka Południowa są całkowicie odizolowane od lądów półkuli północnej.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

W erze mezozoicznej doszło do wykształcenia najpierwotniejszych ssaków – jajorodnych stekowców. Już w kredzie istniały ssaki żyworodne – torbacze, a nawet łożyskowce. Kenozoik charakteryzuje się dalszym rozwojem ssaków. Ssaki żyjące na początku paleogenu to przede wszystkim pozostałości kredowe: wieloguzkowce, torbacze i prymitywne ssaki łożyskowe. Nie ma dużych drapieżników. Na półkuli północnej pojawiają się pierwsze naczelne (Plesiadapiforma). Następuje intensywna ewolucja łożyskowców i ich specjalizacja. Pojawiają się pradrapieżne i prakopytne (paleocen). Eocen ("świt nowych czasów") zawdzięcza swą nazwę faktowi, że w czasie jego trwania pojawia się wiele występujących do dziś rzędów ssaków, a także niektóre istniejące nadal rodziny. Do najbardziej wyspecjalizowanych należą: nietoperze, walenie i syreny. Wtedy też pojawiają się lemurowate i wyrakowate. Parzystokopytne reprezentowane są m.in. przez maleńkiego "jelenia" Diacodexis, a nieparzystokopytne przez pierwszego konia – Hyracotherium.

Flora[edytuj | edytuj kod]

We wczesnym trzeciorzędzie wokół biegunów rozciągają się lasy wielkolistnych drzew zrzucających liście na zimę. Pozostałe obszary globu porastają lasy tropikalne.

Przypisy

  1. "b2k" oznacza "przed rokiem 2000"
  2. Mike Walker i inni. Formal definition and dating of the GSSP (Global Stratotype Section and Point) for the base of the Holocene using the Greenland NGRIP ice core, and selected auxiliary records. „Journal of Quaternary Science”. 1 (24), s. 3-17, 2009. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. ICS-Chart/Time Scale (ang.). International Commission on Stratigraphy. [dostęp 23 kwietnia 2014].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


← mln lat temu
Kenozoik
←4,6 mld 541 485 443 419 359 299 252 201 145 66 23 2