Przesunięcie językowe
Przesunięcie językowe (ang. language shift) - proces przechodzenia dużej części społeczeństwa z jednego języka na inny. Proces ten może być długotrwały, trwający przez stulecia, lecz niekiedy bywa widoczny już w ciągu życia jednego, dwóch pokoleń. Przyczynami jest najczęściej asymilacja mniejszościowych grup etnicznych do języka dominującego, świadoma polityka językowa władz oświatowych, wyraźnie wyższy prestiż kulturowy jednego z języków. Proces ten czasami powiązany jest z wymieraniem języka słabszego. Przykłady historycznie potwierdzonych przesunięć językowych:
- Romanizacja podbitych ludów celtyckich w Cesarstwie Rzymskim
- Przejście Irlandczyków na język angielski w epoce dominacji brytyjskiej
- Polonizacja znacznej części ludności Wielkiego Księstwa Litewskiego
- Germanizacja Mazurów w Prusach Wschodnich po zjednoczeniu Niemiec przez Bismarcka (w pierwszej połowie XIX dialekt mazurski dominował jeszcze na tych terenach)
- Spontaniczna polonizacja Niemców krakowskich i poznańskich w XIX w. jako reakcja na działania zaborców.
- Przejście w XIX w. mieszkańców Brukseli z języka flamandzkiego na francuski[1]
Obecnie, w związku z gwałtowną globalizacją, procesy przesunięcia językowego uległy znacznemu przyspieszeniu i widoczne są już w następnym pokoleniu. Przykłady przesunięć językowych z okresu po II Wojnie Światowej:
- Izrael: masowe przejście na język hebrajski członków diaspory żydowskiej pochodzących z różnych krajów
- Indie: przechodzenie wykształconych Hindusów na język angielski
- Chiny, Singapur: przechodzenie Chińczyków młodszego pokolenia z własnych języków/dialektów na standardowy język mandaryński[2] w związku z promowaniem tej odmiany języka chińskiego jako ogólnonarodowego w systemie oświaty i w mediach. Jeszcze na początku XX w. odmiana ta była niezrozumiała dla większości Chińczyków.
- Nigeria: przechodzenie z języków etnicznych na język angielski (pidżyn nigeryjski).
