Zespół Lyncha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zespół Lyncha (dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością, ang. hereditary non-polyposis colorectal cancer, HNPCC, zespół dziedzicznego niedoboru naprawy źle sparowanych zasad, hereditary mismatch repair deficiency syndrome, HMRDS) – zespół dziedzicznej predyspozycji do nowotworów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki historii wiedzy o chorobie znanej obecnie jako HNPCC datują się na koniec XIX wieku, kiedy krawcowa patologa z University of Michigan School of Medicine Aldreda S. Warthina wyznała mu że umrze z powodu raka jelita grubego, żołądka albo narządów kobiecych, ponieważ w jej rodzinie te choroby były nadzwyczaj częste. Warthin uważnie wysłuchał wywiadu rodzinnego kobiety i w 1913 roku opisał tę rodzinę wraz z kilkoma innymi, w których predyspozycja do nowotworów była szczególnie duża[1]. Krawcowa Warthina faktycznie zmarła w młodym wieku z powodu przerzutującego raka endometrium. Warthin badał jej rodzinę (znaną odtąd w piśmiennictwie jako "rodzina G.") i w 1925 roku uaktualnił swoje obserwacje w kolejnej pracy[2].

Lynch i wsp. w 1966 roku opisali historię naturalną dwóch dużych rodzin (N. i M.) ze Środkowego Zachodu USA[3]. Klinicznie rodziny te przypominały opisaną przez Warthina rodzinę G. Dr A. James Frencz, następca Warthina na stanowisku przewodniczącego wydziału patologii University of Michigan, dowiedział się o pracy Lyncha i przypomniał zapomniane prace Warthina. Lynch odwiedził wówczas Francję by zbadać cały dorobek naukowy Warthina: próbki preparatów patologicznych, dokumentację pacjentów i prace, dokumentowane przez Warthina przez ponad 30 lat. Rodzinę G. ponownie zbadano i opublikowano wyniki[4]. Nazwa zespół Lyncha funkcjonuje od lat 80.; wcześniej schorzenie było nazywane "zespołem raka rodzinnego" (cancer family syndrome, CFR). W 2000 roku u rodziny G. stwierdzono dziedziczoną przez pokolenia mutację w genie MSH2.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

HNPCC stanowi około 1-3% wszystkich raków jelita grubego[5][6]. Średni wiek wystąpienia nowotworu złośliwego jelita grubego wynosi około 44 lata[7]. Zespół wiąże się z 80% ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego[8].

Etiopatogeneza[edytuj | edytuj kod]

Zespół HNPCC spowodowany jest mutacją jednego z sześciu genów odpowiedzialnych za naprawę DNA[9]:

  • hMSH2 (human mutS homolog 2) w locus 2p21-22
  • hMLH1 (human mutL homolog 1) w locus 3p21.3-23
  • hPMS1 (human postmeiotic segregation 1) w locus 2q31-33
  • hPMS2 (human postmeiotic segregation 2) w locus 7p22,
  • hMSH6 w locus 2p16
  • hMSH3 w locus 5q11.2-q13.2.

Najczęściej stwierdza się mutacje genów hMSH2 i hMLH1. Dziedziczenie zespołu jest autosomalne dominujące. W przeważającej części (około 70% przypadków) rak występuje w prawej połowie okrężnicy[10][11]. Cechuje go niski stopień zróżnicowania, częste występowanie nacieków limfocytarnych w badaniu histopatologicznym, szybki wzrost miejscowy i niewielka tendencja do tworzenia przerzutów odległych. Pomimo niewrażliwości na chemioterapię lepiej rokuje. W zespole Lyncha jest większa proporcja guzów produkujących śluz. Występują też częściej niż w populacji ogólnej symetryczne gruczolaki.

Podział[edytuj | edytuj kod]

  1. Zespół Lyncha I – rak dotyczy tylko jelita grubego.
  2. Zespół Lyncha II – z rakiem jelita grubego współistnieją nowotwory złośliwe trzonu macicy, jajnika, żołądka, jelita cienkiego, nerek, moczowodu, a rzadziej skóry dróg żółciowych i guzy centralnego układu nerwowego[12][13][14][15].

Ryzyko zachorowania na raka jelita grubego wynosi około 80%, raka trzonu macicy około 60%, żołądka około 13% i jajnika około 12%[14].

Współistnienie zespołu Lyncha z guzami gruczołów łojowych określa się jako zespół Muir-Torre.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Kryteria amsterdamskie II[edytuj | edytuj kod]

  1. Trzech lub więcej krewnych z histologicznie potwierdzonym rakiem jelita grubego, w tym jeden krewny pierwszego stopnia w stosunku do pozostałych.
  2. Rak jelita grubego występujący co najmniej w dwóch pokoleniach.
  3. Jeden lub więcej przypadków raka jelita grubego w rodzinie, rozpoznanych przed 50. rokiem życia.

Aby rozpoznać zespół Lyncha muszą być spełnione wszystkie trzy kryteria. Należy wykluczyć wcześniej zespół polipowatości rodzinnej, a zachorowania na raka jelita grubego musi być potwierdzone badaniem histopatologicznym.

Badanie niestabilności mikrosatelitarnej[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na zawodność kryteriów amsterdamskich stosuje się przesiewowe badanie pod kątem występowania niestabilności mikrosatelitarnego DNA w tkance guza wg wytycznych Bethesda[11]. Alternatywnie, badanie ekspresji MLH1, MSH2 i MSH6 metodami immunohistochemicznymi.

Wytyczne Bethesda[edytuj | edytuj kod]

  1. Rodziny spełniające kryteria amsterdamskie I;
  2. Chorzy, u których rozpoznano 2 zachorowania ze spektrum zespołu Lyncha, z uwzględnieniem synchronicznych i metachronicznych zachorowań na raka jelita grubego i na inne nowotwory o lokalizacji pozajelitowej;
  3. Chorzy na raka jelita grubego z jednym krewnym pierwszego stopnia, który zachorował na ten sam nowotwór lub inny ze spektrum HNPCC przed 45. rokiem życia lub u którego rozpoznano gruczolaka w jelicie grubym przed 45. rokiem życia;
  4. Chorzy, u których raka jelita grubego lub raka trzonu macicy rozpoznano przed 45. rokiem życia;
  5. Chorzy z rakiem części wstępującej jelita grubego lub odbytnicy rozpoznanym przed 45. rokiem życia, w badaniu histologicznym nowotwór niezróżnicowany lub typu carcinoma solidum albo carcinoma cribriforme;
  6. Chorzy na raka jelita grubego poniżej 45. roku życia, w badaniu histologicznym komórki sygnetowate;
  7. Chorzy, u których gruczolaki jelita grubego stwierdzono przed 40. rokiem życia.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Osoby spokrewnione z chorymi wymagają badań genetycznych i kolonoskopowych co 2-3 lata, zaczynając w 25. roku życia lub w wieku przynajmniej o 5 lat młodszym niż najwcześniejszy przypadek raka jelita grubego w rodzinie. U kobiet dodatkowo obowiązuje ocena ginekologiczna z ultrasonografią narządu rodnego i ewentualną biopsją błony śluzowej macicy.

Przypisy

  1. Warthin AS. Heredity with reference to carcinoma as shown by the study of the cases examined in the pathological laboratory of the University of Michigan, 1895-1913. „Arch Intern Med”. 12, s. 546-55, 1913. 
  2. Warthin AS. The further study of a cancer family. „J Cancer Res”. 9, s. 279-86, 1925. 
  3. Lynch HT, Shaw MW, Magnuson CW, Larsen AL, Krush AJ. Hereditary factors in cancer: study of two large Midwestern kindreds. „Arch Intern Med”. 117, s. 206-12, 1966. PMID 5901552. 
  4. Lynch HT, Krush AJ. Cancer family “G“ revisited: 1895-1970. „Cancer”. 27, s. 1505-11, 1971. PMID 5088221. 
  5. KE. Resnick, H. Hampel, R. Fishel, DE. Cohn. Current and emerging trends in Lynch syndrome identification in women with endometrial cancer.. „Gynecol Oncol”. 114 (1), s. 128-34, Jul 2009. doi:10.1016/j.ygyno.2009.03.003. PMID 19375789. 
  6. A. de la Chapelle. The incidence of Lynch syndrome.. „Fam Cancer”. 4 (3), s. 233-7, 2005. doi:10.1007/s10689-004-5811-3. PMID 16136383. 
  7. GL. Baiocchi, N. Portolani, W. Vermi, C. Baronchelli i inni. Lynch syndrome from a surgeon perspective: retrospective study of clinical impact of mismatch repair protein expression analysis in colorectal cancer patients less than 50 years old.. „BMC Surg”. 14, s. 9, 2014. doi:10.1186/1471-2482-14-9. PMID 24533633. 
  8. DC. Chung, AK. Rustgi. The hereditary nonpolyposis colorectal cancer syndrome: genetics and clinical implications.. „Ann Intern Med”. 138 (7), s. 560-70, Apr 2003. PMID 12667026. 
  9. M. Nowacki (red.): Nowotwory jelita grubego. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza i Życie, 1996. ISBN 83-86805-86-2.
  10. HT. Lynch, A. de la Chapelle. Hereditary colorectal cancer.. „N Engl J Med”. 348 (10), s. 919-32, Mar 2003. doi:10.1056/NEJMra012242. PMID 12621137. 
  11. 11,0 11,1 HT. Lynch, JF. Lynch, TA. Attard. Diagnosis and management of hereditary colorectal cancer syndromes: Lynch syndrome as a model.. „CMAJ”. 181 (5), s. 273-80, Sep 2009. doi:10.1503/cmaj.071574. PMID 19654196. 
  12. HT. Lynch, TC. Smyrk, PM. Lynch, SJ. Lanspa i inni. Adenocarcinoma of the small bowel in lynch syndrome II.. „Cancer”. 64 (10), s. 2178-83, Nov 1989. PMID 2804907. 
  13. HF. Vasen, JT. Wijnen, FH. Menko, JH. Kleibeuker i inni. Cancer risk in families with hereditary nonpolyposis colorectal cancer diagnosed by mutation analysis.. „Gastroenterology”. 110 (4), s. 1020-7, Apr 1996. PMID 8612988. 
  14. 14,0 14,1 M. Aarnio, R. Sankila, E. Pukkala, R. Salovaara i inni. Cancer risk in mutation carriers of DNA-mismatch-repair genes.. „Int J Cancer”. 81 (2), s. 214-8, Apr 1999. PMID 10188721. 
  15. Y. Parc, C. Boisson, G. Thomas, S. Olschwang. Cancer risk in 348 French MSH2 or MLH1 gene carriers.. „J Med Genet”. 40 (3), s. 208-13, Mar 2003. PMID 12624141. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.