Reinhard Gehlen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Reinhard Gehlen
Reinhard Gehlen,w niewoli amerykańskiej 1945

Reinhard Gehlen (ur. 3 kwietnia 1902 w Erfurcie, zm. 8 czerwca 1979 w Bergu koło Starnberga) – niemiecki generał Wermachtu w okresie II wojny światowej, twórca i pierwszy kierownik zachodnioniemieckiego wywiadu zorganizowanego początkowo jako tzw. Organisation Gehlen (Organizacja Gehlena), a następnie jako Bundesnachrichtendienst (Federalna Służba Wywiadowcza), w skrócie BND.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu Akademii wojennej w 1935 roku został oficerem sztabowym armii w wydziale operacyjnym. Po wybuchu II wojny światowej w kampanii wrześniowej był szefem sztabu 213 dywizji w stopniu majora.

Oficer łącznikowy w czasie kampanii francuskiej. W czerwcu 1940 roku został adiutantem szefa Sztabu Generalnego Franza Haldera by w październiku 1940 objąć kierownictwo sekcji wschodniej w wydziale operacyjnym sztabu armii. W kwietniu 1942 w stopniu podpułkownika przejął kierowanie wydziałem Obce Armie Wschód[1](niem. Fremde Heere Ost) w Sztabie Generalnym Wojsk Lądowych (OKH), który miał siedzibę w Mamerkach (w czasie pobytu Hitlera w Wilczym Szańcu). W grudniu 1944 awansowany do stopnia generała-majora, na wiosnę 1945 r. na generała-porucznika. Gehlen przebywał zwykle w Mamerkach, chociaż jego placówka wywiadu znajdowała się w Twierdzy Boyen w Giżycku. Tam zbierano informacje na tematy związane z sytuacją wojskową i przygotowywano agentów na teren ZSRR. Według J. Thorwalda[2], który prowadził rozmowy z Gehlenem przed napisaniem książki, w twierdzy Boyen przygotowywano kadrę na potrzeby Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej.

Jego realistyczne raporty zostały uznane przez Hitlera za defetyzm, co doprowadziło do zdymisjonowania go 9 kwietnia 1945. Reinhard Gehlen dostał się 22 maja 1945 do niewoli amerykańskiej[3].

Pobyt w Stanach Zjednoczonych[edytuj | edytuj kod]

Wkrótce po tym jak dostał się do niewoli zwrócił się do władz amerykańskich z przygotowanym oświadczeniem: Jestem głównodowodzącym Grupy Armii Wschód w kwaterze głównej wojsk niemieckich. Mam do przekazania informacje o najwyższym znaczeniu dla waszego rządu.[4].

Mimo takiej postawy i złożonej propozycji został niebawem osadzony wraz z innymi niemieckimi więźniami w obozie w Salzburgu. Niedługo potem Rosjanie domagali się jego wydania (razem z aktami), ale Amerykanie nie chcieli spełnić ich żądań, gdyż już wiedzieli kim jest ten 'nieokrzesany' generał.

Gehlen przybył do Fort Hunt, niedaleko Waszyngtonu, na pokładzie wojskowego samolotu DC-3, po kilkunastu dniach od zakończenia II wojny światowej. Tu na miejscu odwiedzali go kolejni wysoko postawieni oficerowie wojska, wywiadu (min. Allen Dulles - szef Biura Służb Strategicznych OSS, poprzedniczki CIA) oraz doradcy prezydenta Harry'ego Trumana.

Dla Amerykanów stał się ważnym źródłem informacji na temat Rosjan (Sowietów) i ich potencjału militarnego, gdyż jako jeden z najważniejszych oficerów Hitlera na froncie wschodnim kierował rozległą i dobrze zorganizowaną siatką nazistowskich szpiegów (jej członkami nie byli wyłącznie Niemcy) działających na szkodę Armii Czerwonej i całego ZSRR.

Ponadto przeczuwając upadek III Rzeszy Gehlen zakopał w Alpach austriackich materiały wywiadowcze dotyczące ZSRR (w sumie miało to być pięćdziesiąt blaszanych beczek), które miały być jego kartą przetargową w rokowaniach z Amerykanami.

Organisation Gehlen[edytuj | edytuj kod]

Z upoważnienia Amerykanów Gehlen przystąpił latem 1945 do tworzenia służby wywiadowczej o nazwie Organizacja Gehlena. Organizacja ta stanowiła podstawę utworzonej w 1956 w Niemczech Federalnej Służby Wywiadowczej (Bundesnachrichtendienst). Reinhard Gehlen stał na jej czele przez 12 lat, od 1956 do 1968, gdy został zmuszony do przejścia w stan spoczynku i zastąpił go Gerhard Wessel.

Po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Po rocznym pobycie w Waszyngtonie Gehlen powrócił do Niemiec jako wpływowy agent. Jego - często wyolbrzymione - raporty na temat siły militarnej Związku Radzieckiego (m.in. na temat przewagi Rosjan w broni balistycznej określonej przez Amerykanów jako "luka nuklearna" lub "luka rakietowa") spowodowały zaostrzenie stosunków pomiędzy wrogimi sobie blokami (Wschód - Zachód) i eskalację zimnej wojny do niebezpiecznych granic[potrzebne źródło] (zob. Oleg Pieńkowski). Na podstawie tych raportów[potrzebne źródło] amerykańscy wojskowi, analitycy z CIA i wywiadu wojskowego (oraz przedstawiciele kompleksu przemysłowo - zbrojeniowego) domagali się od Kongresu zwiększenia budżetu na obronność.

Do współpracy z Amerykanami Gehlen zaangażował - wbrew pierwotnym ustaleniom - byłych gestapowców i SS-manów. Wśród jego współpracowników należy wymienić m.in:

  • dr Franz Alfred Six (m.in. odpowiadał za wymordowanie ponad trzydziestu Żydów w getcie w Smoleńsku);
  • Emil Augsburg (nadzorował mordowanie ludzi na tyłach wroga na terenie ZSRR);
  • Klaus Barbie ("Rzeźnik z Lyonu", przez pewien czas mieszkał w USA).

Badacz spisków, Carl Oglesby (książka Reinhard Gehlen. The Secret Treaty of Fort Hunt), twierdzi, że Organizacja Gehlena stanowiła przykrywkę dla ODESSY, podziemnej organizacji założonej w celu zachowania pokonanej III Rzeszy.

Przypisy

  1. Część Abteilung Fremde Heere - wywiad płytki OKH.
  2. autora książki Iluzja. Żołnierze radzieccy w armii Hitlera. Warszawa-Kraków 1994
  3. Bogusław Wołoszański, Tajna wojna Hitlera, s.173-174
  4. Jonathan Vankin, John Whalen, Największe spiski ostatniego stulecia, s. 296

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bielak F.: Służby wywiadowcze Republiki Federalnej Niemiec. Wyd. MON Warszawa 1985, ss. 200. ISBN 83-11-07191-8
  • Gehlen R.: Sensacyjne wspomnienia szefa wywiadu. Warszawski Dom Wydawniczy – Wydawnictwo ATENA Warszawa 1993, ss. 281. ISBN 83-900246-1-6
  • Kilarski R.: Organizacja wywiadowcza Reinharda Gehlena. Wyd. MON Warszawa 1978, ss. 388.
  • Wolanowski L.: Cichy front. Iskry Warszawa 1955, 1956, ss. 229.
  • Bogusław Wołoszański, Tajna wojna Hitlera, Warszawa 1997. ISBN 83-904972-2-0
  • Jonathan Vankin, John Whalen, Największe spiski ostatniego stulecia, ISBN 83-7129-955-9, Tytuł oryginału: 50 greatest conspiracies of all time.