Robert Mapplethorpe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Robert Mapplethorpe
Imiona i nazwisko Robert Mapplethorpe
Data i miejsce urodzenia 4 listopada 1946
Floral Park, Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 9 marca 1989
Boston, Massachusetts
Narodowość Amerykanin
Dziedzina sztuki fotografia

Robert Mapplethorpe (ur. 4 listopada 1946, zm. 6 marca 1989) – amerykański fotograf znany ze swoich wielkoformatowych, wystylizowanych czarno-białych portretów, zdjęć kwiatów i nagich mężczyzn. Otwarcie homoseksualny erotyzm niektórych z jego dzieł spowodował kontrowersje ze względu na ich publiczne sponsorowanie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Robert Mapplethorpe urodził się 4 listopada 1946 roku jako trzeci spośród sześciorga dzieci. W Pratt Institute w Brooklynie uzyskał tytuł bakałarza sztuk pięknych[1].

Niedługo po tym Mapplethorpe wykonał swoje pierwsze zdjęcia przy użyciu Polaroida. W połowie lat 70. nabył średnioformatowy aparat Hasselblad i rozpoczął wykonywanie fotografii w szerokim gronie przyjaciół i znajomych, w tym artystów i kompozytorów. W latach 80. udoskonalił estetykę swoich prac, fotografując posągi nagich kobiet i mężczyzn, delikatność kwiatowej martwej natury, oraz wykonując wielkoskalowe portrety artystów i sław. Pierwsze studio Mapplethorpe'a mieściło się przy 24 Bond Street na Manhattanie. Następnie Sam Wagstaff udzielił mu wsparcia w wysokości 500000 dolarów, za które artysta wykupił poddasze budynku przy West 23rd Street, gdzie mieszkał i pracował. Na Bond Street utworzył wówczas swoją ciemnię.

Umarł 9 marca 1989 roku w szpitalu w Bostonie (stan Massachusetts) wskutek komplikacji związanych z chorobą AIDS; miał wówczas 42 lata. Jego prochy zostały złożone na terenie Queens (Nowy Jork) w grobowcu jego matki.

Prawie rok przed śmiercią, schorowany Mapplethorpe pomógł w założeniu fundacji Robert Mapplethorpe Foundation, Inc. Zgodnie z jego wizją fundacja "miała być odpowiednim narzędziem do ochrony jego prac, doskonalenia jego wizji twórczych i promowania kwestii, na których mu zależało"[2]. Od śmierci artysty fundacja nie tylko funkcjonuje jako jego oficjalny przedstawiciel i pomaga promować jego prace na całym świecie, lecz także zebrała i ofiarowała miliony dolarów na badania naukowe dotyczące walki z zarażeniami wirusem HIV i z chorobą AIDS[2].

Sztuka[edytuj | edytuj kod]

Mapplethorpe pracował przede wszystkim w studiu, praktycznie do końca swojej kariery. Główne tematy jego dzieł to kwiaty, szczególnie orchidee i cantedeskie; sławy, w tym Andy Warhol, Deborah Harry, Richard Gere, Peter Gabriel, Grace Jones i Patti Smith; homoerotyzm i akty BDSM (łącznie z koprofagią) oraz akty klasyczne.

Wystawa prac Robeta Mapplethorpe'a, Lublana

Publiczną uwagę skupiła na sobie na początku lat 90. seria Portfolio X, kiedy została zawarta w The Perfect Moment, objazdowej wystawie ufundowanej przez National Endowment for the Arts. Portfolio zawiera kilka z najbardziej dobitnych zdjęć autora, wraz z autoportretem ukazującym byczy bat umieszczony w odbycie[3]. Mimo tego że jego prace były regularnie wystawiane na sponsorowanych publicznie ekspozycjach, organizacje konserwatywne i religijne, jak American Family Association wykorzystały tą wystawę aby publicznie przeciwstawić się wsparciu rządowemu dla tego, co nazywali "niczym więcej niż sensacyjną prezentacją obscenicznych materiałów"[4]. W rezultacie Mapplethorpe stał się dla obu stron znakomitą przyczyną amerykańskiej wojny kultur. Prezentacja The Perfect Moment w Cincinnati skutkowała odrzuconym oskarżeniem Contemporary Arts Center of Cincinnati i jego dyrektora, Dennisa Barrie, o "schlebianie obsceniczności".

Jego fotografie mężczyzn ciemnoskórych o tematyce seksualnej zostały skrytykowane jako wyzyskujące[5][6]. Ta krytyka była przedmiotem pracy amerykańskiego artysty konceptualnego Glenna Ligona (Notes on the Margins of the Black Book). Ligon przeciwstawia kilka z najbardziej ikonowych prac Mapplethorpe'a o tej tematyce, zapożyczonych z publikacji z roku 1988 (Black Book), dołączając do tego krytyczne teksty sugerujące rasistowski podtekst jego twórczości.

Skandal Corcoran[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 1989 roku artysta Lowell Blair Nesbitt, długoletni przyjaciel Mapplethorpe’a, był zamieszany w skandal dotyczący prac Mapplethorpe’a. The Corcoran Gallery of Art w Waszyngtonie zgodziła się przyjąć objazdową wystawę prac Mapplethorpe’a, nie stawiając przy tym zastrzeżeń co do ich treści. Zamierzano pokazać nową serię, która została wykonana na krótko przed jego śmiercią Mapplethorpe’a, Robert Mapplethorpe: The Perfect Moment, będącą pod opieką Janet Kardon z Institute of Contemporary Art[7]. Władze Corcoran, a także niektórzy członkowie Kongresu Stanów Zjednoczonych byli przerażeni, gdy prace zostały im pokazane, i muzeum odmówiło organizacji wystawy. Działo się to w czasie, gdy Nesbitt ujawnił, że zapisał muzeum w spadku 1,5 miliona dolarów. Nesbitt publicznie oświadczył, że jeśli muzeum nie zgodzi się gościć wystawy prac przyjaciela, odwoła swój testament. Corcoran podtrzymało swoją negatywną decyzję i Nesbitt zapisał pieniądze dla Phillips Collection.

Po tym, jak Corcoran odmówiło wystawienia prac Mapplethorpe’a, ubezpieczyciele wystawy udali się do niekomercyjnego Washington Project for the Arts[8], gdzie wielkim tłumom prezentowane były kontrowersyjne zdjęcia w dniach 21 lipca – 13 sierpnia 1989[9].

Pośmiertnie[edytuj | edytuj kod]

  • W 1996 roku Patti Smith napisała książkę The Coral Sea dedykując ją Mapplethorpe'owi.
  • W 2003 roku Arena Editions opublikowało Autoportrait, kolekcję biało-czarnych polaroidowych autoportretów, które Mapplethorpe zrobił między rokiem 1971 i 1973. Był to pierwszy raz, kiedy te prace zostały udostępnione szerszemu gronu odbiorców.
  • W 2006 roku wydruk Mapplethorpe'a przedstawiający Andy'ego Warhola został sprzedany na aukcji za 643,200 dolarów, co uczyniło go szóstą najdroższą kiedykolwiek sprzedaną fotografią.
  • W 2007 roku amerykański pisarz, reżyser i producent James Crump wyreżyserował film dokumentalny Black White + Gray, który swoja premierę miał na Tribeca Film Festival 2007. Opowiada on o wpływie kustosza Sama Wagstaffa, fotografa Roberta Mapplethorpe'a i wokalistki Patti Smith na sztukę lat 70. w Nowym Jorku.
  • W tym samym roku Prestel wydał Mapplethorpe: Polaroids, kolekcję 183 z około 1500 zachowanych polaroidów Mapplethorpe'a. Wydaniu książki towarzyszyła wystawa w Whitney Museum of American Art zorganizowana w maju 2008.

Przypisy

  1. Grace Glueck. Fallen Angel. „The New York Times”, 25 maja 1995. Cytat: Growing up in a blue-collar precinct of Floral Park and steeped in Catholicism, Mapplethorpe developed – to his alarm – an adolescent interest in gay pornographic magazines (...) So at Pratt Institute in Brooklyn, where his father had studied engineering and Robert majored in graphic arts (but stopped short of getting a degree).... 
  2. 2,0 2,1 Oficjalna Strona Robert Mapplethorpe Foundation (ang.). 2006. [dostęp 19 czerwca 2009].
  3. Deborah A. Levinson: Robert Mapplethorpe's extraordinary vision (ang.). 31 kwietnia 1990. [dostęp 19 czerwca 2009].
  4. Mapplethorpe's Photos Now an F.C.C. Issue. „New York Times”, s. 14, 17 kwietnia 1990. 
  5. Richard Meyer: Imaging Sadomasochism: Robert Mapplethorpe and the Masquerade of Photography (ang.). 10 lipca 1991. [dostęp 19 czerwca 2009].
  6. Ken Gonzales-Day: Mapplethorpe, Robert (1946-1989) (ang.). [dostęp 19 czerwca 2009].
  7. Institute of Contemporary Art: Imperfect Moments: Mapplethorpe and Censorship Twenty Years Later (ang.). [dostęp 19 czerwca 2009].
  8. James F. Fitzpatrick: The Sensitive Society (ang.). [dostęp 19 czerwca 2009].
  9. Judd Tully. Corcoran Cut From Painter’s Will;Lowell Nesbitt’s Mapplethorpe Protest. „The Washington Post”, s. b.01. 6 września 1989. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]