Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
9 marca jest 68. (w latach przestępnych 69.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 297 dni.
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 320 – śmierć czterdziestu męczenników z Sebasty (Turcja).
- 1009 – (lub 14 lutego) męczeńska śmierć Bruna z Kwerfurtu wraz z 18 misjonarzami na pograniczu Litwy i Rusi.
- 1152 – Fryderyk I Barbarossa został koronowany w Akwizgranie na króla Niemiec.
- 1230 – Bułgarzy zwyciężyli w bitwie pod Kłokotnicą nad wojskami cesarza Tesaloniki, Teodora Angelosa.
- 1276 – Augsburg stał się wolnym miastem Rzeszy.
- 1497 – przebywający na studiach prawniczych w Bolonii Mikołaj Kopernik, podczas obserwacji gwiazdy Aldebaran odkrył, że teoria geocentryczna budowy wszechświata jest błędna.
- 1500 – Pedro Álvares Cabral wypłynął z Portugalii do Indii na czele wyprawy złożonej z 13 okrętów.
- 1562 – w Neapolu pod karą śmierci zabroniono pocałunków w miejscach publicznych.
- 1566 – grupa lordów na czele z Henrykiem Stuartem, mężem królowej Szkocji Marii I, zamordowała na jej oczach jej prywatnego sekretarza i domniemanego kochanka, Davida Rizzio.
- 1617 – Szwecja i Rosja podpisały pokój w Stołbowie.
- 1776 – opublikowano Bogactwo narodów Adama Smitha.
- 1789 – Ludovico Manin został ostatnim dożą Wenecji.
- 1796 – Napoleon Bonaparte poślubił Józefinę de Beauharnais.
- 1814 – VI koalicja antyfrancuska: rozpoczęła się bitwa pod Laon.
- 1842 – w mediolańskiej La Scali odbyła się premiera opery Nabucco Giuseppe Verdiego.
- 1846 – w Lahore podpisano traktat pokojowy, kończący I wojnę Brytyjczyków z Sikhami.
- 1862 – wojna secesyjna: taktyczne zwycięstwo Konfederatów w bitwie w zatoce Hampton Roads.
- 1880 – Edward Whymper, Jean-Antoine Carrel i Louis Carrel dokonali pierwszego wejścia na ekwadorski wulkan Antisana (5753 m).
- 1888 – Fryderyk III został cesarzem Niemiec i królem Prus.
- 1889 – Menelik II został cesarzem Etiopii.
- 1908 – został założony klub piłkarski Inter Mediolan.
- 1916:
- 1918 – stolica Rosji została przeniesiona z Piotrogrodu do Moskwy.
- 1924 – Włochy anektowały Wolne Miasto Rijeka.
- 1930 – w Lipsku odbyła się premiera opery Rozkwit i upadek miasta Mahagonny Bertolta Brechta i Kurta Weila.
- 1933 – rozpoczęło się tzw. 100 dni, podczas których zostały uchwalone ustawy wprowadzające New Deal.
- 1943 – II wojna światowa: brytyjskie samoloty zatopiły niemiecki okręt podwodny U-83 na Morzu Śródziemnym.
- 1944:
- amerykańskie oddziały piechoty morskiej zdobyły lotnisko Talasea na Nowej Brytanii.
- ponad 800 osób zginęło w wyniku radzieckiego nalotu bombowego na Tallinn.
- 1953 – odbył się pogrzeb Józefa Stalina.
- 1955 – premiera filmu Na wschód od Edenu.
- 1956:
- 1957 – doszło do trzęsienia ziemi na Alasce, jednego z najsilniejszych w historii, które wywołało fale tsunami o wysokości 15 m.
- 1959 – pojawiła się na rynku pierwsza lalka Barbie.
- 1961 – został wystrzelony testowy radziecki statek kosmiczny Korabl-Sputnik 4.
- 1964 – z linii produkcyjnej zjechał pierwszy Ford Mustang.
- 1967 – 26 osób zginęło w wyniku zderzenia samolotu pasażerskiego DC-9 z awionetką w Urbana (Ohio).
- 1973 – Chiny i Hiszpania nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1974 – lądownik radzieckiej sondy Mars 7 z powodu awarii minął planetę w odległości 1300 km.
- 1976 – Cavalese, Włochy: 42 osoby zginęły, a jedna została ranna w katastrofie kolejki górskiej.
- 1977 – premiera filmu Wyspy na Golfsztromie.
- 1980:
- 1986:
- 1987 – został wydany album The Joshua Tree grupy U2.
- 1994:
- 1996 – Jorge Sampaio został prezydentem Portugalii.
- 1999 – otwarto tor wyścigowy Sepang w Malezji.
- 2001 – Niemiec Bernd Jürgen Armando Brandes został na własne życzenie częściowo zjedzony przez Armina Meiwesa.
- 2002 – w palestyńskim zamachu na kawiarnię w Jerozolimie zginęło 11 osób, a ponad 50 zostało rannych.
- 2005 – sonda Cassini przeleciała 500 km nad powierzchnią księżyca Saturna, Enceladusa.
- 2006:
- 2007:
- 2008 – odbyły się wybory parlamentarne w Hiszpanii.
- 2011 – Wahadłowiec kosmiczny Discovery wylądował kończąc swoją ostatnią misję.
[edytuj] Urodzili się
- 1285 – Go-Nijō, cesarz Japonii (zm. 1308)
- 1454 – Amerigo Vespucci, włoski kupiec, nawigator, podróżnik morski (zm. 1512)
- 1564 – David Fabricius, holenderski astronom, teolog (zm. 1617)
- 1568 – Alojzy Gonzaga, święty, włoski jezuita (zm. 1591)
- 1697 – Friederike Caroline Neuber, niemiecka aktorka (zm. 1760)
- 1749 – Honoré Mirabeau, francuski działacz, pisarz polityczny (zm. 1791)
- 1753 – Jean-Baptiste Kléber, francuski generał (zm. 1800)
- 1766 – Józef Nowicki, polski dowódca wojskowy (zm. 1830)
- 1777 – Aleksander Orłowski, rysownik, malarz, batalista (zm. 1832)
- 1814 – Taras Szewczenko, ukraiński pisarz (zm. 1861)
- 1830 – Julius Dinder, polski duchowny katolicki pochodzenia niemieckiego, prymas Polski (zm. 1890)
- 1838 – Ludwik Gumplowicz, polski socjolog, prawnik (zm. 1909)
- 1839 – Phoebe Knapp, amerykański kompozytor, autor hymnu USA (zm. 1908)
- 1843 – Abraham Abraham, amerykański potentat handlowy, filantrop (zm. 1911)
- 1852 – Hieronim Derdowski, kaszubski poeta, humorysta, dziennikarz, wydawca prasy emigracyjnej w USA (zm. 1902)
- 1859 – Peter Altenberg, austriacki pisarz (zm. 1919)
- 1862 – Fernand Widal, francuski patolog, internista (zm. 1929)
- 1870 – Hugo Koch, holenderski wynalazca, twórca Enigmy (zm. 1928)
- 1877 – Emil Abderhalden, szwajcarski biochemik, fizjolog (zm. 1950)
- 1878 – Stanisław Czajkowski, polski malarz (zm. 1954)
- 1885 – Tamara Karsawina, rosyjska tancerka (zm. 1978)
- 1890 – Wiaczesław Mołotow, radziecki polityk, działacz partyjny, minister spraw zagranicznych (zm. 1986)
- 1900 – Tomisław II, włoski arystokrata, król Chorwacji (zm. 1948)
- 1902:
- 1907 – Mircea Eliade, rumuński religioznawca, indolog, filozof kultury, pisarz (zm. 1986)
- 1910 – Samuel Barber, amerykański kompozytor (zm. 1981)
- 1918:
- 1919:
- 1919:
- 1921 – Jerzy Witold Jahn, elektryk, działacz samorządowy, łódzki działacz PTTK (zm. 1987)
- 1922 – Lechosław Marszałek, polski reżyser filmów animowanych (zm. 1991)
- 1923:
- 1926:
- 1927 – José Bezerra da Silva, brazylijski muzyk (zm. 2005)
- 1928 – Antonio Molina, hiszpański piosenkarz, aktor (zm. 1992)
- 1929 – Desmond Hoyte, gujański polityk, premier i prezydent Gujany (zm. 2002)
- 1930 – Stephen Fumio Hamao, japoński duchowny katolicki, kardynał (zm. 2007)
- 1931:
- 1932 – Heere Heeresma, holenderski pisarz (zm. 2011)
- 1933 – Lloyd Price, amerykański muzyk
- 1934:
- 1937 – Ryszard Cieślak, polski aktor, reżyser teatralny, członek Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego (zm. 1990)
- 1938 – Ryszard Parulski, polski szermierz, adwokat
- 1939 – John Howard Davies, brytyjski aktor (zm. 2011)
- 1940:
- 1942:
- 1943 – Bobby Fischer, amerykański szachista (zm. 2008)
- 1945:
- 1948:
- 1949 – Emma Popik, polska pisarka science fiction
- 1950:
- 1955:
- 1956 – Tadeusz Płoski, polski duchowny katolicki, generał, biskup polowy Wojska Polskiego (zm. 2010)
- 1957 – Jacek Hugo-Bader, polski dziennikarz, reportażysta
- 1958 – Linda Fiorentino, amerykańska aktorka
- 1959 – Bartłomiej Frykowski, polski operator filmowy (zm. 1999)
- 1960 – Thierry Vigneron, francuski skoczek o tyczce
- 1962 – Jan Furtok, polski piłkarz
- 1963 – Maurizio Stecca, włoski bokser
- 1964:
- 1965 – Antonio Saca, salwadorski polityk, prezydent
- 1968:
- 1970 – Shannon Leto, amerykański perkusista zespołu 30 Seconds to Mars
- 1971:
- 1972 – Kerr Smith, amerykański aktor
- 1973:
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1981:
- 1982:
- 1983:
- 1984:
- 1985 – Pastor Maldonado, wenezuelski kierowca wyścigowy
- 1986 – Brittany Snow, amerykańska aktorka
- 1987:
- 1989 – Hong Un Jong, północnokoreańska gimnastyczka
- 886 – Abu Maszar, arabski astrolog, astronom, matematyk (ur. 787)
- 1009 – Bruno z Kwerfurtu, święty, niemiecki mnich, biskup misyjny, męczennik (ur. ok. 974)
- 1062 – Herbert II, hrabia Maine (ur. ?)
- 1156 – Aleksander z Malonne, biskup płocki (ur. ?)
- 1202 – Sverre Sigurdsson, król Norwegii (ur. 1145/1151)
- 1440 – Franciszka Rzymianka, włoska mistyczka, święta katolicka (ur. 1384)
- 1444 – Leonardo Bruni, włoski kronikarz (ur. ok. 1369)
- 1463 – Katarzyna z Bolonii, włoska klaryska, mistyczka, święta katolicka (ur. 1413)
- 1630 – Mikołaj Wolski, Marszałek wielki koronny, dyplomata (ur. 1553)
- 1661 – Jules Mazarin, francuski kardynał, polityk pochodzenia włoskiego (ur. 1602)
- 1742 – Michael Klahr starszy, śląski rzeźbiarz (ur. 1693)
- 1851 – Hans Christian Ørsted, duński fizyk, chemik, odkrywca elektromagnetyzmu (ur. 1777)
- 1857 – Dominik Savio, święty, włoski ministrant, wzór pobożnego dziecka (ur. 1842)
- 1866:
- 1888 – Wilhelm I Hohenzollern, król Prus i cesarz Niemiec (ur. 1797)
- 1895 – Leopold von Sacher-Masoch, austriacki pisarz (ur. 1836)
- 1898 – Michał Bergson, polski kompozytor, pianista (ur. 1820)
- 1918 – Frank Wedekind, niemiecki pisarz, aktor (ur. 1864)
- 1936 – Śri Jukteśwar Giri, indyjski guru, jogin (ur. 1855)
- 1955 – Stefan Łoś, polski pisarz, działacz harcerski, podróżnik (ur. 1901)
- 1969 – Charles Brackett, amerykański scenarzysta filmowy (ur. 1892)
- 1971 – Cyryl VI, egipski duchowny Kościoła koptyjskiego, patriarcha Aleksandrii (ur. 1902)
- 1972 – Józef Maliszewski, polski aktor (ur. 1892)
- 1973 – Andrzej Witos, polski polityk, działacz ruchu ludowego, wiceprzewodniczący PKWN (ur. 1878)
- 1974 – Aleksander Iwaniec, polski aktor (ur. 1940)
- 1979 – Jean-Marie Villot, francuski duchowny, kardynał, arcybiskup Lyonu (ur. 1905)
- 1980:
- 1981 – Max Delbrück, amerykański mikrobiolog, genetyk pochodzenia niemieckiego (ur. 1906)
- 1983 – Ulf von Euler, szwedzki fizjolog (ur. 1905)
- 1985 – Jan Piasecki, polski pisarz (ur. 1913)
- 1988 – Kurt Georg Kiesinger, niemiecki polityk (ur. 1904)
- 1992 – Menachem Begin, izraelski polityk (ur. 1913)
- 1993 – Cyril Northcote Parkinson, angielski pisarz, historyk, ekonomista, publicysta (ur. 1909)
- 1994:
- 1996 – George Burns, amerykański aktor (ur. 1896)
- 1997 – The Notorious B.I.G., amerykański raper (ur. 1972)
- 1998 – Ulrich Schamoni, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1939)
- 1999 – Maciej Sieński, polski reżyser filmów dokumentalnych (ur. 1915)
- 2000 – Ivo Robić, chorwacki piosenkarz (ur 1923)
- 2003 – Stan Brakhage, amerykański reżyser filmowy (ur. 1933)
- 2004:
- 2006:
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- 2010:
- 2011 – David S. Broder, amerykański dziennikarz, laureat Nagrody Pulitzera (ur. 1929)
Przypisy
