Sally Ride

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sally Ride
Sally Ride (1984)
Sally Ride (1984)
Data i miejsce urodzenia 26 maja 1951
Los Angeles
Data i miejsce śmierci 23 lipca 2012
La Jolla
Narodowość amerykańska
Funkcja specjalista misji
Czas spędzony w kosmosie 14 dni 7 godzin
46 minut
Misje STS-7, STS-41-G
Emblematy załóg STS-7 STS-41-G
Inny zawód fizyk
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) NASA Space Flight Medal (dwukrotnie)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Misja STS-7 – Sally Ride na pokładzie promu Challenger
Sally Ride, 2008

Sally Kristen Ride (ur. 26 maja 1951 w Los Angeles, zm. 23 lipca 2012 w La Jolla) – amerykańska astronautka, doktor fizyki, pierwsza Amerykanka w przestrzeni kosmicznej.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w rodzinie prezbiteriańskiej. Jej rodzice byli starszymi zboru, natomiast młodsza siostra, Karen „Bear”, jest pastorem amerykańskiego Kościoła Prezbiteriańskiego. Ojciec – Dale Burdell Ride – wykładał nauki polityczne w Santa Monica College, matka zaś – Carol Joyce z d. Anderson – jako wolontariuszka prowadziła w żeńskim zakładzie karnym poradnictwo dla osadzonych w nim kobiet.

Sally uczęszczała do Portola Junior High School, a następnie do Westlake School for Girls, której była stypendystką. Jako nastolatka grała zawodniczo w tenisa i była klasyfikowana w krajowym rankingu juniorów. Zanim definitywnie poświęciła się nauce, przez pierwsze lata studiów kontynuowała z sukcesami karierę sportową. Jej tenisowa mentorka i sparring partnerka, Billie Jean King, nakłaniała ją nawet do przejścia na zawodowstwo.

Po ukończeniu w 1968 szkoły Westlake przez trzy semestry studiowała w Swarthmore College w Pensylwanii. Następnie powróciła do Kalifornii, aby podjąć naukę fizyki na UCLA. Po niedługim czasie przeniosła się na Uniwersytet Stanforda. W 1973 uzyskała na nim licencjaty z dwóch fakultetów – anglistyki i fizyki. Na tejże uczelni otrzymała jeszcze dwa dyplomy w dziedzinie fizyki – magisterski w 1975 i doktorski w 1978.

Astronautka – pierwsza Amerykanka w kosmosie[edytuj | edytuj kod]

Była jedną z 8000 osób, które odpowiedziały na zamieszone w stanfordzkiej gazecie studenckiej ogłoszenie NASA o naborze kandydatów do programu kosmicznego. Jednakże na jej decyzję o wstąpieniu w szeregi agencji największy wpływ miała aktorka Nichelle Nichols, która w owym czasie prowadziła rekrutację z ramienia NASA. W rezultacie w styczniu 1978 Ride została przyjęta do agencji jako kandydatka na astronautkę. Po rocznym szkoleniu i otrzymaniu pozytywnej oceny medycznej, w sierpniu 1979 uzyskała status specjalisty misji. Następnie pracowała w Centrum Lotów Kosmicznych im. Lyndona B. Johnsona. Pełniła funkcję naziemnego operatora łączności (Capcom) podczas lotów kosmicznych STS-2 i STS-3. Ponadto uczestniczyła w pracach nad systemem zdalnie sterowanego manipulatora promu kosmicznego.

18 czerwca 1983 poleciała w kosmos jako członek załogi wahadłowca Challenger, realizującej misję STS-7. Tym samym została pierwszą amerykańską astronautką. W wyprawie uczestniczyli także: Robert Crippen (dowódca misji), Frederick Hauck (pilot wahadłowca), John Fabian (specjalista misji – MS-1) i Norman Thagard (MS-3). Podczas lotu przeprowadzono szereg badań naukowych, m.in. medycznych. Ponadto Ride (MS-2) i Fabian umieścili na orbicie satelity telekomunikacyjne (ANIK-C2 i Palapa-B1) na zlecenie rządów Kanady i Indonezji. Wypróbowali także dźwig pokładowy służący do za- i wyładunku wahadłowca w warunkach orbitalnych. Wyprawa zakończyła się 24 czerwca lądowaniem Challengera w kalifornijskiej bazie lotniczej Edwards.

Swój drugi i ostatni lot kosmiczny odbyła w dniach 5–13 października 1984. Była specjalistą misji STS-41-G w załodze promu Challenger. W wyprawie uczestniczyli również: Robert Crippen (dowódca misji), Jon McBride (pilot wahadłowca), David Leestma (specjalista misji – MS-1), Kathryn Sullivan (MS-3), Kanadyjczyk Marc Garneau (specjalista ładunku – PS-1) i Australijczyk Paul Scully-Power (PS-2). Podczas lotu prowadzono z orbity m.in. badania oceanów i lądów. Ponadto astronauci umieścili w kosmosie również satelitę przeznaczonego do obserwacji klimatycznych ERBS (Earth Radiation Budget Satellite), a na czas lotu platformę badawczą OSTA-3 z radarem SIR-B. 13 października wahadłowiec wylądował na pasie Centrum Kosmicznego im. Johna F. Kennedy'ego (KSC).

W czerwcu 1985 została wyznaczona do załogi misji STS-61-M. Jednakże wskutek katastrofy promu Challenger przygotowania do wyprawy zostały wstrzymane, Ride zaś weszła w skład prezydenckiej komisji dochodzeniowej mającej ustalić przyczyny wypadku. Kierowała w niej podkomitetem operacyjnym. Po zakończeniu prac komisji otrzymała przeniesienie do centrali NASA w Waszyngtonie. Objęła powołane dla niej stanowisko asystentki specjalnej administratora (dyrektora naczelnego) NASA ds. planowania strategicznego. W ramach swoich zajęć doprowadziła do opracowania raportu pt. Przewodnictwo NASA i przyszłość Ameryki w kosmosie (NASA Leadership and America's Future in Space), nazywanego później „Raportem Ride”.

Dalsza działalność[edytuj | edytuj kod]

W 1987 odeszła z NASA i podjęła pracę na Uniwersytecie Stanforda w Centrum Bezpieczeństwa Międzynarodowego i Współpracy. Dwa lata później na tejże uczelni powierzono jej stanowisko profesora fizyki oraz powołano na funkcję dyrektora California Space Institute. W 2001 wraz z przyjaciółmi założyła w San Diego Sally Ride Science. Placówka, której była też dyrektorem naczelnym, zajmuje się popularyzacją nauki i techniki wśród uczniów gimnazjów i szkół średnich, ze szczególnym uwzględnieniem dziewcząt. Sally Ride Science dostarcza także do szkół programy rozwoju zawodowego oraz organizuje obozy naukowe.

Ride jest współautorką sześciu książek popularno-naukowych dla dzieci, które napisała wraz z Tam O'Shaughnessy.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W 1982 poślubiła kolegę-astronautę, Stevena Hawleya, z którym rozwiodła się w 1987. Jako że była osobą skrytą i przez całe dorosłe życie dbała o zachowanie swojej prywatności, dopiero po jej śmierci ujawniono, iż przez dwadzieścia siedem lat pozostawała w związku partnerskim z Tam O'Shaughnessy. Zaprzyjaźniła się z nią jeszcze w latach, kiedy obie jako juniorki grały w tenisa.

Coda[edytuj | edytuj kod]

Zmarła 23 lipca 2012 po trwającej siedemnaście miesięcy walce z rakiem trzustki[1]. Urna z jej prochami została złożona do grobu na cmentarzu Woodlawn Memorial w Santa Monica, obok miejsca spoczynku ojca.

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • NASA Space Flight Medal – dwukrotnie
  • Harmon Trophy (1983)
  • Wprowadzenie do Panteonu Sławy Astronautów Stanów Zjednoczonych (United States Astronaut Hall of Fame)
  • Wprowadzenie do Panteonu Sławy Kalifornii (2006)
  • Prezydencki Medal Wolności (2013) – pośmiertnie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Sally Kristen Ride, Ph.D., Trailblazing First American Woman In Space, 1951 – 2012 (ang.). W: Sally Ride Science [on-line]. [dostęp 2013-10-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]