Schody

Schody w Watykańskim Muzeum

Schody – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.

Schody znane są od najstarszych czasów. W starożytności i średniowieczu miały zastosowanie czysto praktyczne. Jedynie stopnie zewnętrzne, wykonane z kamienia, pomimo prostej konstrukcji stanowiły element architektoniczny zdobiący, podkreślający rangę obiektu (schody wiodące do świątyni, kościoła, zamku itp. Dopiero w okresie renesansu zaczęto stosować bardziej dekoracyjne formy schodów. Oprócz schodów reprezentacyjnych w pałacach, bibliotekach, teatrach, domach mieszkalnych stosowano także ciasne, słabo oświetlone, niewygodne schody dla służby. Wymiary schodów regulują przepisy budowlane zawarte w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw budownictwa (rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), zgodnie z nimi minimalne, wymagania zależą od przeznaczenia budynków (budynki mieszkalne, użyteczności publicznej, służba zdrowia) przeznaczenia schodów - wejścia do piwnic, na poddasze mogą zawierać mniej wygodne schody.

Schody nie są jedynym elementem komunikacji pionowej. Stosowane są także pochylnie, rampy, windy i schody ruchome.

Do znanych rozwiązań architektonicznych schodów należą

The Tulip Stairs - schody w Queen's House, zaprojektowanym przez Inigo Jonesa

• schody z IV w. p.n.e. prowadzące do pałacu w Persepolis
• manierystyczne schody w przedsionku Biblioteca Laurenziana (Michał Anioł)
• barokowe schody Scala Regia (Schody Królewskie) w Watykanie zaprojektowane przez Berniniego Gian Lorenzo
• rokokowe Schody Hiszpańskie w Rzymie prowadzące z Placu Hiszpańskiego do kościoła Trinita dei Monti (o 137 stopniach) (zbudowane w okresie od 1721 r. do 1725 r. według projektu scenograficznego Francesco de Sanctisa).
• klasycystyczne schody w pałacu Caserta pod Neapolem zaprojektowane przez Luigiego Vanvitellii
• XIX-wieczne monumentalne schody w Odessie, wykorzystane jako scenografia filmu Pancernik Potiomkin

Części konstrukcyjne schodów

• Bieg, bieg schodowy- to nazwa szeregu stopni, połączonych ze sobą
• Podesty (spoczniki) – poziome elementy rozdzielające biegi schodowe, pozwalają na ewentualny odpoczynek, zmianę kierunku biegów, wejście do mieszkania itp. Wyróżniamy spoczniki piętrowe(na poziomie kondygnacji) i międzypiętrowe.
• Stopień. Część pozioma to podnóżek, stopnica lub posunięcie. Część pionowa to przednóżek, podstopnica albo podniesienie.
• (balustrada)z poręczą lub pochwyt (poręcz mocowana bezpośrednio do ściany ) – elementy zapewniające bezpieczne korzystanie ze schodów, umieszczona jest wzdłuż biegów.
• Dusza - wolna przestrzeń pomiędzy dwoma biegami.

Klasyfikacja schodów

W zależności od miejsca położenia

• wewnętrzne (wewnątrz budynku)
• zewnętrzne (na zewnątrz budynku)
• terenowe (jako oddzielna budowla)

Stalowe schody

Według przeznaczenia użytkowego

• główne (reprezentacyjne)
• służbowe (np.kuchenne)
• piwniczne
• ewakuacyjne
• techniczne (dojścia do urządzeń)

W zależności od kształtu w rzucie poziomym

Schody dwubiegowe z biegiem podwójnym górnym i dolnym

• jednobiegowe proste
• dwubiegowe jednokierunkowe
• dwubiegowe zwykłe z kierunkiem powrotnym
• dwubiegowe łamane
• dwubiegowe z biegiem podwójnym górnym i dolnym
• trójbiegowe
• wachlarzowe
• zabiegowe
• kręte

W zależności od kąta nachylenia

• schody łagodne o nachyleniu do 30 stopni
• schody normalne o kącie nachylenia 30 - 36 stopni
• schody strome których kąt nachylenia przekracza 36 stopni
• schody rzymskie (kacze) których kąt (zwykle powyżej 45 stopni) wymaga zastosowania trepów naprzemiennych lub podcinanych

W zależności od ognioodporności

• ogniotrwałe (o określonej klasie ognioodporności)
• nieogniotrwałe

W zależności od materiału

• drewniane
• ceglane
• kamienne
• betonowe
• żelbetowe
• stalowe
• z materiałów mieszanych

Wymiary schodów

Wymiary musimy tak dobrać, żeby schody były wygodne we wchodzeniu jak i schodzeniu. Wysokość przednóżka i szerokość podnóżka są do siebie wzajemnie zależne. Obliczenia prowadzimy ze wzoru:

2h + s = 60-65 cm

gdzie: h – wysokość stopnia, s – szerokość stopnia. 63 cm to długość krótkiego kroku ludzkiego, który został przyjęty na podstawie badań i doświadczeń (średnia).

W praktyce budowlanej najczęściej spotykane wielkości to:

• wysokość stopni h = 14-19 cm (schody bardzo wygodne – 15 cm, wygodne – 16 cm, przeciętne – 17 cm, podrzędne – 19 cm);
• szerokość stopni s = 25-32 cm (schody bardzo wygodne – 32 cm, wygodne – 30 cm, przeciętne – 29 cm, podrzędne – 25 cm);

Dokładne długości, wysokości i szerokości stopni, podstopni i spoczników zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury (...) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, §68 ust 1.

Schody rzymskie (kacze) w świetle przepisów są niedopuszczalne.

Poręcze schodów

Schody stalowe z balustradą.

Są zamontowane ze względu na bezpieczeństwo ruchu po schodach. Balustrady wykonane mogą być jako ścianki z żelbetu, kamienia, drewna, metalu lub szkła.

Schody stalowe

Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.

Schody drewniane

Schody drewniane

Wykonywane są przeważnie z drewna sosnowego, a stopnie z drewna dębowego. Schody wykonuje się nie więcej niż do dwóch kondygnacji.

Podział schodów drewnianych

• Schody drabiniaste - składają się z belek policzkowych albo policzków, podnóżków. Stosowane są w magazynach, budynkach gospodarczych itp.
• Schody ze stopniami osadzonymi w policzkach - składają się z policzków, podnóżków i przednóżków.
• Schody ze stopniami wsuwanymi w gniazda wyżłobionych policzków.
• Schody ze stopniami nakładanymi albo siodłowymi
• Schody wachlarzowe.
• Schody kręte.

Schody kamienne

Schody z kamienia

Wykonuje się ze stopniami obustronnie podpartymi na belkach stalowych lub na murach. Stopnie wykonane są z kamieni twardych np. z granitu, bazaltu, sjenitu, marmuru czy piaskowca.

Schody betonowe i żelbetowe

Schody betonowe mogą być płytowe, policzkowe lub wspornikowe.

Zobacz też

• drabina
• klatka schodowa
• schody ruchome

Bibliografia

• Żenczykowski w.:Budownictwo ogólne. T. III. Konstrukcje drewniane. Dachy i schody. BiA, Warszawa 1956.