Schody
Schody – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.
Schody znane są od najstarszych czasów. W starożytności i średniowieczu miały zastosowanie czysto praktyczne. Jedynie stopnie zewnętrzne, wykonane z kamienia, pomimo prostej konstrukcji stanowiły element architektoniczny zdobiący, podkreślający rangę obiektu (schody wiodące do świątyni, kościoła, zamku itp. Dopiero w okresie renesansu zaczęto stosować bardziej dekoracyjne formy schodów. Oprócz schodów reprezentacyjnych w pałacach, bibliotekach, teatrach, domach mieszkalnych stosowano także ciasne, słabo oświetlone, niewygodne schody dla służby. Wymiary schodów regulują przepisy budowlane zawarte w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw budownictwa (rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), zgodnie z nimi minimalne, wymagania zależą od przeznaczenia budynków (budynki mieszkalne, użyteczności publicznej, służba zdrowia) przeznaczenia schodów - wejścia do piwnic, na poddasze mogą zawierać mniej wygodne schody.
Schody nie są jedynym elementem komunikacji pionowej. Stosowane są także pochylnie, rampy, windy i schody ruchome.
Spis treści |
[edytuj] Do znanych rozwiązań architektonicznych schodów należą
- schody z IV w. p.n.e. prowadzące do pałacu w Persepolis
- manierystyczne schody w przedsionku Biblioteca Laurenziana (Michał Anioł)
- barokowe schody Scala Regia (Schody Królewskie) w Watykanie zaprojektowane przez Berniniego Gian Lorenzo
- rokokowe Schody Hiszpańskie w Rzymie prowadzące z Placu Hiszpańskiego do kościoła Trinita dei Monti (o 137 stopniach) (zbudowane w okresie od 1721 r. do 1725 r. według projektu scenograficznego Francesco de Sanctisa).
- klasycystyczne schody w pałacu Caserta pod Neapolem zaprojektowane przez Luigiego Vanvitellii
- XIX-wieczne monumentalne schody w Odessie, wykorzystane jako scenografia filmu Pancernik Potiomkin
[edytuj] Części konstrukcyjne schodów
- Bieg, bieg schodowy- to nazwa szeregu stopni, połączonych ze sobą
- Podesty (spoczniki) – poziome elementy rozdzielające biegi schodowe, pozwalają na ewentualny odpoczynek, zmianę kierunku biegów, wejście do mieszkania itp. Wyróżniamy spoczniki piętrowe(na poziomie kondygnacji) i międzypiętrowe.
- Stopień. Część pozioma to podnóżek, stopnica lub posunięcie. Część pionowa to przednóżek, podstopnica albo podniesienie.
- (balustrada)z poręczą lub pochwyt (poręcz mocowana bezpośrednio do ściany ) – elementy zapewniające bezpieczne korzystanie ze schodów, umieszczona jest wzdłuż biegów.
- Dusza - wolna przestrzeń pomiędzy dwoma biegami.
[edytuj] Klasyfikacja schodów
- W zależności od miejsca położenia
- wewnętrzne (wewnątrz budynku)
- zewnętrzne (na zewnątrz budynku)
- terenowe (jako oddzielna budowla)
- Według przeznaczenia użytkowego
- główne (reprezentacyjne)
- służbowe (np.kuchenne)
- piwniczne
- ewakuacyjne
- techniczne (dojścia do urządzeń)
- W zależności od kształtu w rzucie poziomym
- jednobiegowe proste
- dwubiegowe jednokierunkowe
- dwubiegowe zwykłe z kierunkiem powrotnym
- dwubiegowe łamane
- dwubiegowe z biegiem podwójnym górnym i dolnym
- trójbiegowe
- wachlarzowe
- zabiegowe
- kręte
- W zależności od kąta nachylenia
- schody łagodne o nachyleniu do 30 stopni
- schody normalne o kącie nachylenia 30 - 36 stopni
- schody strome których kąt nachylenia przekracza 36 stopni
- W zależności od ognioodporności
- ogniotrwałe (o określonej klasie ognioodporności)
- nieogniotrwałe
- W zależności od materiału
[edytuj] Wymiary schodów
Wymiary musimy tak dobrać, żeby schody były wygodne we wchodzeniu jak i schodzeniu. Wysokość przednóżka i szerokość podnóżka są do siebie wzajemnie zależne. Obliczenia prowadzimy ze wzoru[1]:
- 2h + s = 60-65 cm
- gdzie: h – wysokość stopnia, s – szerokość stopnia. 63 cm to długość krótkiego kroku ludzkiego, który został przyjęty na podstawie badań i doświadczeń (średnia).
W praktyce budowlanej najczęściej spotykane wielkości to:
- wysokość stopni h = 14-19 cm (schody bardzo wygodne – 15 cm, wygodne – 16 cm, przeciętne – 17 cm, podrzędne – 19 cm);
- szerokość stopni s = 25-32 cm (schody bardzo wygodne – 32 cm, wygodne – 30 cm, przeciętne – 29 cm, podrzędne – 25 cm);
[edytuj] Poręcze schodów
Są zamontowane ze względu na bezpieczeństwo ruchu po schodach. Balustrady wykonane mogą być jako ścianki z żelbetu, kamienia, drewna, metalu lub szkła.
[edytuj] Schody stalowe
Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.
[edytuj] Schody drewniane
Wykonywane są przeważnie z drewna sosnowego, a stopnie z drewna dębowego. Schody wykonuje się nie więcej niż do dwóch kondygnacji.
- Podział schodów drewnianych
- Schody drabiniaste - składają się z belek policzkowych albo policzków, podnóżków. Stosowane są w magazynach, budynkach gospodarczych itp.
- Schody ze stopniami osadzonymi w policzkach - składają się z policzków, podnóżków i przednóżków.
- Schody ze stopniami wsuwanymi w gniazda wyżłobionych policzków.
- Schody ze stopniami nakładanymi albo siodłowymi
- Schody wachlarzowe.
- Schody kręte.
[edytuj] Schody kamienne
Wykonuje się ze stopniami obustronnie podpartymi na belkach stalowych lub na murach. Stopnie wykonane są z kamieni twardych np. z granitu, bazaltu, sjenitu, marmuru czy piaskowca.
[edytuj] Schody betonowe i żelbetowe
Schody betonowe mogą być płytowe, policzkowe lub wspornikowe.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ wg prawa budowlanego obowiązującego w Polsce
[edytuj] Bibliografia
- Żenczykowski w.:Budownictwo ogólne. T. III. Konstrukcje drewniane. Dachy i schody. BiA, Warszawa 1956.
