Siniak (ptak)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Siniak
Columba oenas[1]
Linnaeus, 1758
Siniak
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Rodzaj Columba
Gatunek siniak
Podgatunki
  • C. oenas oenas
  • C. oenas yarkandensis
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Siniak, gołąb siniak (Columba oenas) – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny gołębiowatych (Columbidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje strefę umiarkowaną Europy od Wielkiej Brytanii i Irlandii po zachodnią Syberię, oprócz północnych rejonów i Grecji. Poza tym zasiedla zachodnią Syberię, środkowo-zachodnią Azję oraz północno-zachodnią Afrykę i północny Iran. W Turkmenistanie występuje jeden izolowany podgatunek. Przeloty III – IV i IX – X. Zimuje w basenie Morza Śródziemnego.

W Polsce siniak występuje w całej niżowej części kraju, również w górskich lasach do 1200 m n.p.m., choć nierównomiernie. Jest bardzo nielicznym lub nielicznym ptakiem lęgowym. Gołębie z Europy Środkowej i Północnej zimą wędrują do północno-zachodniej Francji i Hiszpanii, ale zdarza się im zimować też w wyższych szerokościach geograficznych. W naszej części Europy na zimę pozostają pojedyncze osobniki tylko w okolicach o łagodniejszym klimacie.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

Columba oenas.jpg

To najmniejszy europejski gołąb. Upierzenie głównie sino-popielate (wierzch i grzbiet szyi), jaśniejsze na skrzydłach i kuprze. Na bokach szyi zielone metaliczne plamy (czasem z czerwonym odcieniem). Gardło, przód szyi i górna część piersi fioletoworóżowe. Na tylnej krawędzi skrzydeł krótkie czarne paski, 2 paski tegoż koloru również na wewnętrznej ich stronie. Lata szybko uderzając skrzydłami. Przednia część dzioba jest żółta, nogi bladoróżowe, a tęczówki oczu brązowożółte. Młode gołębie nie mają na szyi metalicznego połysku. Prowadzi skryty tryb życia, słyszany jest przede wszystkim wiosną przez monotonne gruchanie.

Rozpoznawanie[edytuj | edytuj kod]

Siniak nie ma białego kupra, wierzchu i grzbietu szyi, w przeciwieństwie do gołębia skalnego i jego udomowionych odmian (pomylenie tych dwóch gatunków w Europie możliwe jest jednak tylko nad Morzem Śródziemnym, gdzie oba gatunki gniazdują). Na całym Starym Kontynencie powszechne są jednak półdzikie populacje gołębia miejskiego, które mogą przybierać podobne do siniaka upierzenie. Te jednak trzymają się głównie miast, gdzie się lęgną i tylko w czasie szukania pokarmu zalatują na otwarte tereny. Tam też żeruje siniak i tam najczęściej jest mylony z gołębiem miejskim. Oba bowiem mają te same rozmiary. W odróżnieniu do grzywacza jest dużo mniejszy i ma krótszy ogon, nie ma białych znaków na skrzydłach. Nigdy nie występuje biała plama na bokach szyi i na wierzchu skrzydeł, co jest typowe dla grzywacza. Identyfikację utrudnia czasami mieszanie się stad z grzywaczami.
Nie ma charakterystycznych elementów, które mogłyby towarzyszyć jego sylwetce w locie.

Wymiary średnie[edytuj | edytuj kod]

  • Długość ciała ok. 33 cm
  • Rozpiętość skrzydeł 67 cm
  • Masa ciała ok. 250 – 300 g.

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Lasy liściaste i mieszane z dziuplastymi drzewami, ale gniazdować może też w rozległych parkach. Preferuje stare buczyny i bory ze starymi drzewami. Unika bezleśnych przestrzeni. Lęgnie się również w zadrzewieniach śródpolnych, w parkach i sadach, czasem nawet w obrębie miast. Najchętniej jednak przebywa w koronach potężnych buków.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Gołąb siniak w Wielkiej Brytanii

Toki[edytuj | edytuj kod]

Siniaki przylatują na legowiska wczesną wiosną. Można wtedy usłyszeć ich specyficzne pohukiwania "huhuu", którymi samce wabią samice. Jest to też sposób oznaczenia swojego terytorium. Lot tokowy wykonują z podniesionymi skrzydłami. Pary są monogamiczne.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Jako jedyny gołębiowaty w Europie gnieździ się w dziuplach starych i wypróchniałych drzew (w Środkowej Europie głównie po dzięciołach czarnych) lub w skrzynce lęgowej, na obrzeżach starych drzewostanów. Dziupla jest wyścielona źdźbłami traw, mchu i chaotycznie ułożonymi miękkimi gałązkami.

Populacje występujące na wybrzeżach miejsca lęgowe mają ulokowane na ziemi lub w norach na wydmach.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

Columba oenas

Pomiędzy marcem a sierpniem wyprowadza dwa do trzech lęgów. W zniesieniu 3 białe eliptycznego kształtu jaja składane na samo dno komory w dziupli. Wokół gniazda samiec wykonuje charakterystyczne gruchanie, składające się z jednej strofy i wielokrotnie powtarzane.

Wysiadywanie i opieka nad młodymi[edytuj | edytuj kod]

Jaja wysiadywane są okres 16 – 18 dni przez obydwoje rodziców. Przez około 10 dni pisklęta karmione są przez rodziców kaszowatą wydzieliną z wola, tzw. mleczkiem. W papce z czasem pojawiają się coraz liczniej nasiona roślin polnych i leśnych. Przed wyleceniem młodych z dziupli rodzice dają im już wyłącznie nasiona rozmiękczane w ich wolach. Pisklęta, rzekome gniazdowniki, opuszczają gniazdo po około 3-4 tygodniach. W tym momencie matka siada na ponownie złożonych jajach, a podrośnięte młode dokarmia jedynie samiec.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Na skrzydłach siniaków widnieją charakterystyczne dwa krótkie czarne paski

Dominuje pokarm roślinny – nasiona ziół, trawy, pączki, zielone części roślin, liście, kwiaty, gorczyca, groch, buczyna, żołędzie, bukiew i małe owoce zbierane głównie na ziemi. Zdarza się, że łapie małe bezkręgowce.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[3].

Na początku XX wieku rozprzestrzenił się znacznie w Europie Zachodniej wraz z pojawianiem się coraz bardziej na zachód dzięciołów czarnych i powstawaniem nowych źródeł pokarmu w wyniku rozszerzania upraw rolnych. W kolejnych dekadach populacja siniaków zaczęła liczebnie spadać poprzez zmniejszanie porastania chwastów polnych, będących ważnym źródłem pożywienia. Ustępuje obecnie z dotychczasowych siedlisk przeważnie w wyniku wycinania starych dziuplastych drzew (potencjalnych miejsc lęgowych). Obecnie ich utrzymanie jest główną formą ochrony tego ptaka.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Columba oenas w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Columba oenas. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]