Kordieryt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kordieryt
Kryształ kordierytu
Kryształ kordierytu
Pleochroizm kordierytu
Pleochroizm kordierytu
Właściwości chemiczne i fizyczne
Inne nazwy ijolit, dichroit
Skład chemiczny glinokrzemian magnezu (Mg2Al3(AlSi5O18))
Twardość w skali Mohsa 7
Przełam muszlowy
Łupliwość wyraźna
Pokrój kryształu słupkowy
Układ krystalograficzny rombowy
Gęstość minerału 2,6–2,66 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa szara, niebieska, żółta, fioletowa
Rysa biała
Połysk szklisto-tłusty
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kordieryt (nazywany także: ijolit, dichroit) – minerał z gromady krzemianów z grupy krzemianów pierścieniowych. Należy do minerałów rzadkich.

Nazwa minerału wywodzi się od nazwiska Louisa Cordiera (1777–1861), francuskiego geologa, który jako pierwszy zajmował się badaniem kordierytu. Nazwy synonimów pochodzą od greckich słów ion = fiołek i dichroos = dwubarwny.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Tworzy kryształy słupkowe, często zbliźniaczone. Jest kruchy, przezroczysty, wykazuje silny pleochroizm o barwach żółtej, niebieskiej i fioletowej. Niektóre kryształy wykazują tęczową iryzację a także efekt kociego oka i asteryzmu. Zwykle niebieski. Stosunkowo często występują wrostki kryształów apatytu i cyrkonu z ciemnożółtymi obwódkami pleochroicznymi. Wrostki hematytu lub goethytu wywołują czerwonawe zabarwienie. Bezbarwne i bladoniebieskie kordieryty należą do rzadkości.

Fioletowoniebieski kordieryt bywa również określany niekiedy szafirem wodnym, bowiem po oszlifowaniu przypomina wyglądem niebieski szafir.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Tworzy się w skałach bogatych w glin, zmienionych w wyniku metamorfozy kontaktowej lub regionalnej. Kryształy jakości jubilerskiej pochodzą ze złóż, które utworzyły się wtórnie.

Miejsca występowania:

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • ceniony kamień kolekcjonerski
  • wysoko ceniony i bardzo drogi kamień jubilerski. Obecność inkluzji znacznie obniża wartość kamieni. Najpiękniejsze okazy pochodzą z Cejlonu, gdzie spotykane są w żwirach zawierających różne kamienie. Kryształy kordierytu otrzymują zwykle kwadratowy lub ośmiokątny szlif schodkowy, który uwypukla pleochroizm. Obrót o 90 stopni zmienia barwę kamienia na niebieską.
  • tzw. "kompas wikingów" – dzięki własnościom pleochroicznym był używany przez żeglarzy do ustalania pozycji słońca przy zachmurzonym niebie; kordieryt zastosowany jest również w tzw. "kompasie zmierzchu", stosowanym w lotnictwie, którego istotnym elementem jest filtr polaryzacyjny, przyrząd ten umożliwia określenie położenia Słońca po jego zachodzie, na podstawie zmian polaryzacji błękitu nieba wraz z kierunkiem obserwacji, pozwala znaleźć położenie Słońca z dokładnością do 2,5°, nawet jeśli znajduje się ono 7° poniżej linii widnokręgu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Podręczny Leksykon Przyrodniczy. Minerały i kamienie szlachetne.
  • Atlas mineralogii.
  • Leksykon Przyrodniczy. Minerały.
  • R. Hochleitner: Minerały i kryształy.
  • W. Heflik, L. Natkaniec-Nowak: Minerały Polski.
  • K. Maślankiewicz: Kamienie szlachetne.
  • N. Sobczak: Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych.
  • C. Hall: Kamienie szlachetne i ozdobne.
  • W. Schuman: Kamienie szlachetne i ozdobne.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]