Sterlet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sterlet
Acipenser ruthenus[1]
Linnaeus, 1758
Sterlet
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Podgromada kostnochrzęstne
Rząd jesiotrokształtne
Rodzina jesiotrowate
Rodzaj Acipenser
Gatunek sterlet
Synonimy
  • Acipenser gmelini Fitzinger, 1836
  • Acipenser kamensis Lovetsky, 1834
  • Acipenser kankreni Duméril, 1870
  • Acipenser kostera Fitzinger, 1832
  • Acipenser lovetzkyi Duméril, 1870
  • Acipenser marsiglii Brandt, 1833
  • Acipenser pygmaeus Pallas, 1814
  • Acipenser ruthensis Linnaeus, 1758
  • Acipenser ruthenus alba Antipa, 1909
  • Acipenser ruthenus albinea Brusina, 1902
  • Acipenser ruthenus birostrata Brusina, 1902
  • Acipenser ruthenus erytraea Antipa, 1909
  • Acipenser ruthenus grisescens Brandt, 1853
  • Acipenser ruthenus leucotica Brandt, 1853
  • Acipenser ruthenus obtusirostris Brusina, 1902
  • Acipenser ruthenus rutzskyi Johansen, 1946
  • Acipenser ruthenus ruzskyi Johansen, 1946
  • Acipenser ruthenus septemcarinata Brusina, 1902
  • Sterledus ruthenus sibiricus Dybowski, 1874
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Sterlet[3], czeczuga[3] (Acipenser ruthenus) – gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych (Acipenseridae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Żyje w zlewiskach Morza Czarnego, Kaspijskiego, Białego, Karskiego i Arktycznego, oraz w dorzeczu Dźwiny. Na wschodzie areał jego występowania ograniczony jest Obem i Irtyszem.

W 1837 w Polsce podjęto nieudaną próbę introdukcji tego gatunku[4]. Na początku XX w. stwierdzono jego obecność w Bugu. Prawdopodobnie przywędrował z dorzecza Dniestru Kanałem Królewskim. W okresie międzywojennym sterlet był łowiony w południowo-wschodnich rejonach Polski w Dniestrze.

Tworzy dwie rasy[3]:

  • europejską (Acipenser ruthenus ruthenus)
  • syberyjską (Acipenser ruthenus kamensis)

Cechy morfologiczne[edytuj | edytuj kod]

Sterlet na wystawie Subaqueous Vltava, Praga

Osiąga długość do 1,25 m i masę maksymalnie do 16 kg[5], zazwyczaj jednak przy długości 1 m waży około 6 kg. Charakteryzuje się wydłużonym kształtem ciała i dość długim ostrym rostrum, którego względna długość może przekroczyć 50% długości głowy. Otwór gębowy mały, pośrodku dolnej wargi występuje wąska przerwa. Cechą charakterystyczną sterleta jest obecność na wąsikach falban składających się z licznych wyrostków. Posiada od 11 do 17 płytek grzbietowych z długim, ostrym grzebieniem i hakiem, około 65 małych zachodzących na siebie płytek bocznych i od 10 do 18 płytek brzusznych. Grzbiet ma barwę szaro lub brązowozieloną, boki są jaśniejsze, brzuch jest jasnożółty lub różowobiały.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Dorosły sterlet odżywia się głównie larwami owadów (jętek, komarów) oraz owadami opadającymi na powierzchnię wody, a także drobnymi organizmami bentosowymi, w tym drobnymi ślimakami i pijawkami. Zjadają też ikrę innych jesiotrów.

Sterlet na wystawie Subaqueous Vltava, Praga

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Czeczuga charakteryzuje się wczesnym osiągnięciem dojrzałości płciowej:

  • samce dojrzewają w wieku 4–7 lat
  • samice 5–10 lat

Płodność samic wynosi średnio od 10,6–27,4 tys. sztuk ziaren ikry w zależności od rejonu występowania. Warunki rzeczne:

  • szybki prąd wody (powyżej 1,5 m/s)
  • twarde mineralne dno
  • temperatura 12–17 °C

Tarło odbywa się od maja do połowy czerwca. U ryb dojrzałych płciowo występuje biały nalot, który jest bardziej intensywny u samców. Inkubacja ikry trwa od 6–9 dni. Ikra sterleta jest drobna – 2 mm. Wylęg po resorpcji woreczka początkowo żeruje w pobliżu tarliska, a następnie rozpoczyna migracje w poszukiwaniu miejsc z większą koncentracją organizmów pokarmowych. W końcu jesieni narybek sterleta osiąga średnią masę od 8–18 g, niekiedy dorasta nawet do 25 g[potrzebne źródło].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Acipenser ruthenus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Acipenser ruthenus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 Nikolski 1970 ↓, s. 120
  4. A. Witkowski, J. Grabowska. The non-indigenous freshwater fishes of Poland: Threats for native ichthyofauna and consequence for fishery: A review. „Acta Ichthyologica et Piscatoria”. 42 (2), s. 77–87, 2012. doi:10.3750/AIP2011.42.2.01 (ang.). 
  5. Acipenser ruthenus. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 22 lutego 2009]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  • Ryby : encyklopedia zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9.
  • Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
  • Acipenser ruthenus. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 22 lutego 2009]
  • Jerzy Gronau: Słownik nazw ryb. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1994. ISBN 83-901154-9-2.
  • G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Franciszek Staff (tłum.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.