Szawle

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szawle
Katedra pw. Świętych Piotra i Pawła
Katedra pw. Świętych Piotra i Pawła
Herb Flaga
Herb Szawli Flaga Szawli
Państwo  Litwa
Okręg Siauliai dist fl n6165.gif szawelski
Burmistrz Justinas Sartauskas
Powierzchnia 81 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

113 100[1]
1396,3 os./km²
Nr kierunkowy 41
Kod pocztowy LT-76295
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Szawle
Szawle
Ziemia 55°56′N 23°19′E/55,933333 23,316667Na mapach: 55°56′N 23°19′E/55,933333 23,316667
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Litwa, Łotwa i Estonia
Wieszanie powstańców styczniowych w Szawlach, ołówek na papierze, autor Stanisław Witkiewicz

Szawle (lit. Šiauliai wymowa i, żmudz. Šiaulē) – miasto na Litwie (Żmudź), na wschód od Kłajpedy, pow. 81 km², 113,1 tys. mieszkańców w 2011 roku[1] (czwarte pod względem liczby mieszkańców w tym kraju), stolica okręgu szawelskiego.

Ośrodek przemysłowy, kulturalny i naukowy. W mieście renesansowy kościół – od 1997 katedra pod wezwaniem Świętych Piotra i Pawła – jedna z największych budowli sakralnych na Litwie. W latach 80. XX w. postawiono też z okazji 750-lecia zwycięskiej dla Żmudzinów bitwy z rycerzami zakonu kawalerów mieczowych (1236) 21–metrowy Pomnik Łucznika (Strzelca), który służy również jako zegar słoneczny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Šiauliai wywodzona jest od litewskiego słowa šaulys, oznaczającego strzał. Jak mówi legenda w zamierzchłych wiekach na brzegu pobliskiego jeziora Talšos znajdowała się osada myśliwych polujących w okolicznych lasach na dzikie zwierzęta i ptactwo. Nazwa Šiauliai pojawiła się ponownie przy okazji wspomnianej wyżej bitwy w 1286, wzmiankowana następnie w 1524. W latach 1413–1795 Szawle były stolicą jednego z traktów Księstwa Żmudzkiego.

Prawa miejskie Szawle uzyskały w 1569, a w 1589 ustanowiono tam tzw. "ekonomię królewską", tzn. cały dochód miasta przeznaczony był na utrzymanie króla. Aż do III rozbioru Polski w 1795 była ona największą ekonomią królewską w Wielkim Księstwie Litewskim.

W Szawlach rozpoczęły się działania insurekcji kościuszkowskiej (1794) na ziemiach Rzeczypospolitej. W dniu 8 lipca 1831 roku miejsce nieudanego ataku wojsk polskich pod dowództwem gen. Antoniego Giełguda na garnizon rosyjski. W Powstaniu listopadowym w 1830 i Powstaniu styczniowym w 1863 brali również udział mieszkańcy ziemi szawelskiej. W powstaniu listopadowym rozegrała się tu bitwa, w której walczyła Emilia Plater.

W miejscowości w 1785 urodził się Tadeusz Wolański - polski archeolog i badacz napisów w języku etruskim, natomiast w 1911 Aleksander Gabszewicz - polski generał brygady, pilot Wojska Polskiego, as myśliwski Polskich Sił Powietrznych na Uchodźstwie.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Wstępne dane ze spisu powszechnego zakończonego 9 maja 2011 roku: Statistikos Departamentas (lit.). [dostęp 16-05-2011].