Thomas Bowdler

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Thomas Bowdler
Data urodzenia 11 lipca 1754
Data śmierci 24 lutego 1825

Thomas Bowdler (wym. IPA /ˈbaʊdlə/; ur. 11 lipca 1754 r., zm. 24 lutego 1825 r.) angielski lekarz, opublikował okrojoną wersję dzieł Williama Szekspira, którą uważał za bardziej odpowiednią dla kobiet i dzieci niż oryginał. Podobnie wydał Zmierzch i upadek cesarstwa rzymskiego Edwarda Gibbona. Jego edycje były obiektem krytyki i kpin. Poprzez eponim (ang.) bowdlerise (lub bowdlerize)[1], jego imię jest obecnie kojarzone z pruderyjną cenzurą literatury, filmów oraz programów telewizyjnych.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Bowdler urodził się w pobliżu Bath, był synem szlachcica, studiował medycynę na uniwersytecie St. Andrews oraz w Edynburgu, gdzie w 1776 r. otrzymał dyplom, lecz nie zaczął praktyki. Zamiast tego poświęcił się reformie więziennictwa.

Był dobrym graczem w szachy, i rozegrał osiem zapisanych partii z najlepszym graczem tamtych czasów, François Philidor [1], który był na tyle pewny swej przewagi na Bowdlerem, iż grał z handicapem. Bowdler wygrał dwukrotnie, trzykrotnie przegrał i trzykrotnie zremisował; Philidor przeważnie grał z zawiązanymi oczami, z kilkoma graczami jednocześnie, czasami zaczynając bez jednego pionka. Pierwsza zapisana gra z poświęceniem wieży została rozegrana pomiędzy Bowdlerem (białe) i Henrym Conwayem w Londynie w 1788.[2]

W 1818, po odejściu na emeryturę i ulokowaniu się na wyspie Wight, opublikował książkę Family Shakespeare, która odniosła znaczący sukces. Faktycznie edycji dokonywała jego siostra, Harriet, która jednak w tamtych czasach nie mogła występować jako autor, gdyż kobieta nie mogła publicznie się przyznać do rozumienia sprośnych aluzji Szekspira[2]. Następnie próbował zrobić to samo z pracami historyka Edwarda Gibbona, jednak projekt ten nie był tak udany. Bowdlerowska wersja prac Gibbona została opublikowana pośmiertnie w roku 1826.

Bowdler później osiadł na południu Walii, gdzie zmarł; został pochowany w Oystermouth w Swansea. Jego ogromna biblioteka składająca się z (nieokrojonych) tomów zebranych przez jego przodków Thomasa Bowdlera (1638–1700) i Thomasa Bowdlera (1661–1738) została podarowana filii Uniwersytetu Walijskiego w Lampeter .

Family Shakespeare[edytuj | edytuj kod]

Zmiany w utworach Szekspira[edytuj | edytuj kod]

Kilka przykładów zmian wprowadzonych przez Bowdlera:

  • W Hamlecie, śmierć Ofelii została przedstawiona jako przypadkowe utonięcie, pominięto sugestie, że mogła planować samobójstwo.
  • W Makbecie, słynny okrzyk Lady Makbet "Precz, przeklęta plamo!"(ang. "Out, damned spot!") został zmieniony na "Precz, karmazynowa plamo!" (ang. "Out, crimson spot!")
  • "Boże!" (ang. "God!") jako wykrzyknienie zostało zastąpione przez "Niebiosa!" (ang. "Heavens!")
  • W Henryku IV, części 2, prostytutka Doll Tearsheet została całkowicie pominięta.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Noel Perrin. David R. Godine. Dr. Bowdler's Legacy: a history of expurgated books in England and America. Boston, 1969. ISBN 0-87923-861-5.
  • Lynch, Jack (2007). Becoming Shakespeare: The Strange Afterlife That Turned a Provincial Playwright into the Bard. New York: Walker & Co.

Przypisy

  1. Forma "-ise" występuje częściej w brytyjskim angielskim oraz odmianie angielskiego występującej na Nowej Zelandii, natomiast forma "-ize" jest popularniejsza w w odmianie amerykańskiej.
  2. Tabak Jessica: Acts of Omission: Fiona Brideoake examines 19th-century censored Shakespeare (ang.). 2009-11-02. [dostęp 2011-09-20].