Thuban

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Współrzędne: Astronomia 14h04m33,00s; +64°21'13,00"

Thuban
α Draconis
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Smok
Rektascensja 14h 04m 33s
Deklinacja +64° 21' 13"
Odległość 307,6 ly
(94,3 pc)
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy biały olbrzym
Typ widmowy A0III
Jasność obserwowana 3,67m
Jasność absolutna -1,21m
Alternatywne oznaczenia
HD 123299,
HR 5291,
BD B+65°978,
SAO 16273,
arab.: Addib, Al Dhifi;
pers.: Azhdeha;
Ogon Smoka;
Tir-An-na

Thuban (alfa Draconis) – gwiazda konstelacji Smoka.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa gwiazdy wywodzi się z języka arabskiego (arab. ثعبان, IPA [θu‘bān] - Ath-Thu'ban) i oznacza "bazyliszka". Dla Arabów była to również nazwa całego gwiazdozbioru. Czasem nazywaną ją również Adib od Al Dhi'bah - słowa oznaczającego "hieny", lub Al Dhifi - "samiec hieny". Persowie używali nazwy Azhdeha. Dla władcy mezopotamskiego Sargona Wielkiego miała ona związek z życiem po śmierci i bogiem sądu ostatecznego Caga Gilgati, stąd wyjątkowo liczne nazwy: Tir-An-na ("Życie w Niebie"), Dayan Same ("Sędzia Nieba"), Dayan Sidi ("Przychylny Sędzia"), Dayan Shisha ("Sędzia Kierujący"). Wśród żeglarzy funkcjonowała nazwa Ogon Smoka.

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Jest to gwiazda spektroskopowo podwójna. Jej niewidoczny towarzysz obiega ją w czasie 51,4 dnia w odległości zaledwie około 0,22 j.a.. Przypuszczalnie jest nim czerwony karzeł lub biały karzeł o niewielkiej masie.

Thuban jest jednym z niewielu olbrzymów typu widmowego A, co pozwala sądzić, że nie jest nim od długiego czasu. Prawdopodobnie stanie się olbrzymem typu K w rodzaju Aldebarana. Jednak również możliwe jest, że Thuban wypalił cały swój zasób helu i rozpoczyna spalanie węgla. Wtedy stanie się niebieskim olbrzymem podobnym do gwiazdy Agena. Aktualnie jego temperatura to około 9800K. Jest to temperatura zbliżona do tej, jaką ma Wega, jednak Thuban jest od niej ponad pięciokrotnie jaśniejszy, a około 250-300 razy jaśniejszy od Słońca. Thuban ma 5,0 razy większą masę i 6,3 razy większą średnicę w stosunku do Słońca. Grawitacja na jego powierzchni to 34,5 ms-2.

Thuban jako Gwiazda Polarna[edytuj | edytuj kod]

Thuban - α gwiazdozbioru Smoka i Gwiazda Polarna

Dzięki precesji Thuban był Gwiazdą Polarną około roku 2700 p.n.e.. Miało to miejsce w okresie budowy wielkich piramid egipskich i prawdopodobnie mógł być on obserwowany z prześwitu piramidy przez całą dobę. Ponieważ Thuban nigdy nie opuszczał nieba, był w starożytnym Egipcie uważany za symbol nieśmiertelności. Dlatego król Cheops w planach budowy swej piramidy połączył go z Orionem, symbolem Ozyrysa - boga zmarłych. Komnata grobowa Cheopsa miała dwa szyby z których jeden skierowany był na Thuban a drugi na Alnitak w pasie Oriona, co miało zapewnić królowi pomyślną podróż do krainy zmarłych i życie wieczne.

Thuban będzie ponownie gwiazdą polarną około roku 24000 n.e.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]