Ukleja pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy ryby. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Ukleja.
Ukleja pospolita
Alburnus alburnus[1]
(Linnaeus, 1758)
Ukleja pospolita
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd karpiokształtne
Rodzina karpiowate
Rodzaj Alburnus
Gatunek ukleja pospolita
Synonimy
  • Abramis alburnus (Linnaeus, 1758)
  • Alborella maxima Fatio, 1882
  • Alburnus acutus Bonaparte, 1845
  • Alburnus alborella lateristriga Canestrini, 1864
  • Alburnus alburnus alburnus (Linnaeus, 1758)
  • Alburnus alburnus strumicae Karaman, 1955
  • Alburnus alburnus thessalicus Stephanidis, 1950
  • Alburnus avola Bonaparte, 1846
  • Alburnus breviceps Heckel & Kner, 1858
  • Alburnus charusini Herzenstein, 1889
  • Alburnus fabraei Blanchard, 1866
  • Alburnus fracchia Heckel & Kner, 1858
  • Alburnus linnei Malm, 1877
  • Alburnus lucidus Bonaparte, 1844
  • Alburnus lucidus Heckel, 1843
  • Alburnus lucidus ilmenensis (Warpachowski, 1886)
  • Alburnus lucidus lacustris Heckel & Kner, 1858
  • Alburnus lucidus macropterus Kamensky, 1901
  • Alburnus mirandella Blanchard, 1866
  • Alburnus obtusus Bonaparte, 1845
  • Alburnus scoranzoides Heckel & Kner, 1858
  • Alburnus striatus Petrov, 1926
  • Alburnus strigio Bonaparte, 1845
  • Aspius alburnoides Selys-longchamps, 1842
  • Cyprinus alburnus Linnaeus, 1758
  • Leuciscus alburnus (Linnaeus, 1758)
  • Leuciscus dolabratus Valenciennes, 1844
  • Leuciscus lucidus ilmenensis Warpachowski, 1886
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło ukleja w Wikisłowniku

Ukleja pospolita[3], ukleja[4] (Alburnus alburnus) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), czasami nazywanej białorybem[5]. Jest poławiana gospodarczo i przez wędkarzy.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Europa od Pirenejów i Alp po Ural. Nie występuje w Szkocji, Irlandii, północnej Skandynawii, zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego oraz na Krymie. Wyróżnia się kilka podgatunków uklei, m.in.[6]:

Żyje stadnie, w wodach stojących i wolno płynących. W dzień przebywa przy powierzchni wody, nocą schodzi głębiej.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Osiąga 10–20 cm długości oraz 10–40 g masy ciała. Ciało wydłużone, spłaszczone bocznie, grzbiet niski, prawie płaski. Łuski delikatne, łatwo odpadające, o intensywnym, srebrzystym ubarwieniu. Otwór gębowy niewielki, oczy są stosunkowo duże. W płetwie odbytowej 18–23 promieni. Grzbiet ma barwę szarawozieloną lub szarawoniebieską, boki są srebrzystobiałe, połyskujące, brzuch biały. Płetwy grzbietowa i ogonowa szarawe z żółtawą nasadą, pozostałe płetwy jasnożółte.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Młode żywią się zooplanktonem, dorosłe opadającymi do wody owadami, wodnymi larwami owadów, a największe osobniki narybkiem innych gatunków.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Tarło odbywa w strefie przybrzeżnej jezior lub w rzekach, w odcinkach płytkich, o kamienistym dnie, od maja do czerwca. Samica składa w maju i czerwcu od 3 000 do 10 000 jaj, które są przyklejane do roślinności wodnej lub podłoża. Trze się kilkakrotnie w odstępach 10–14 dni. W okresie tarła samica zaokrągla się, samiec pokrywa się wysypką tarłową. Inkubacja trwa około tygodnia.

Ukleja żyje 3 do 6 lat.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Wymiar ochronny brak
Okres ochronny brak

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Jest naturalnym pokarmem wielu gatunków ryb drapieżnych. Bywa stosowana przez wędkarzy jako naturalna przynęta. Poławiana masowo w celach konsumpcyjnych. Srebrzyste łuski uklei stanowiły do niedawna surowiec do pozyskania guaniny, tzw. essence d'Orient (esencja orientalna), używanej do wyrobu masy perłowej oraz sztucznych pereł (dla uzyskania 100 g guaniny przerabiano ok. 4 tysięcy osobników uklei).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Alburnus alburnus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Alburnus alburnus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Staff w: Nikolski, 1970.
  4. Ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976, seria: Mały słownik zoologiczny.
  5. Jerzy Gronau: Słownik nazw ryb. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1994. ISBN 83-901154-9-2.
  6. 6,0 6,1 Eschmeyer, W. N. & Fricke, R.: Catalog of Fishes electronic version (7 June 2012) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 10 czerwca 2012].
  7. 7,0 7,1 7,2 Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997, s. 118, 120. ISBN 83-7129-441-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Lewczuk, Ogródek wodny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1994, ISBN 83-09-01596-8.
  • G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Franciszek Staff (tłum.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970, s. 268–269.
  • Josef Reichholf, Gunter Steinbach, Claus Militz: Wielka encyklopedia ryb : słodkowodne i morskie ryby Europy. Wiśniewolski Wiesław (tłum.). Warszawa: Muza, 1994. ISBN 83-7079-317-7.
  • Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.