Urszula z Kolonii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy męczennicy z Kolonii. Zobacz też: inne święte o imieniu "Urszula".
Święta
Urszula z Kolonii
Ursula von Köln
dziewica
męczennica
Carlo Crivelli 041.jpg
Poliptyk ze św. Urszulą w katedrze św. Emigdiusza w Ascoli Piceno (Carlo Crivelli).
Data urodzenia w IV lub V w.
Kornwalia
Data śmierci ok. 304 lub 451
Kolonia (Niemcy)
Kościół/
wyznanie
katolicki
Wspomnienie 21 października
Atrybuty strzała, bandera z krzyżem, statek
Patronka Kolonii, Anglii
w Polsce: m.in. parafii rzymsko-katolickiej w Soborzycach, Zgromadzenia USJK, Kolonii, uniwersytetów, młodzieży i nauczycieli oraz wychowawców i sukienników
Szczególne miejsca kultu katedra św. Piotra i Najświętszej Marii Panny w Kolonii
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Męczeństwo św. Urszuli (niemiecka szkoła z XVI w.).
Kościół św. Urszuli w Kolonii.

Urszula z Kolonii, Święta Urszula, zwana małą niedźwiedzicą [niem. kleine Bärin] lub małym koniem wojny [niem. kleines Schlachtross] (ur. w Kornwalii?, zm. ok. 304 lub 451 w Kolonii)[1]męczennica chrześcijańska, dziewica i święta Kościoła katolickiego.

Żywot świętej[edytuj | edytuj kod]

Źródło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Według badań historyka niemieckiego W. Levisona u źródeł kultu Urszuli znajduje się inskrypcja, pochodząca z IV lub V wieku zachowana do dzisiejszego dnia. Wynika z niej, że możny, ale bliżej nie znany Klemacjusz na miejscu męczeństwa (martyrium) jakichś chrześcijańskich dziewic odbudował bazylikę ku ich czci. Inskrypcja nie wymienia ich liczby i nie podaje żadnych imion. Nie wiadomo również kiedy męczeństwo miało miejsce[2].

Legenda[edytuj | edytuj kod]

Według jednej z legend była rzymsko-brytyjską księżniczką, która na prośbę swojego ojca, króla Donauta z Kornwalii, wyruszyła w podróż do swojego przyszłego męża, pogańskiego królewicza Conana Meriadoca z Armorici w Bretanii (wg innego źródła - Eteriusza)[2]. Towarzyszyło jej rzekomo dziesięć służek-dziewic[a], które miały własne tysiączne orszaki oraz własne statki. W czasie podróży tajemniczy sztorm zniósł ją do portu galijskiego nad Renem. Urszula ślubowała, że przed poślubieniem Conana wyruszy w pielgrzymkę do Rzymu. Jednak razem z dziesięcioma dziewicami została zamordowana przez Hunów w Kolonii, gdy odrzuciła zaloty Attyli[3].

Barbarzyńcy, jak głosi tradycja, pod wpływem wizji wstępujących do nieba zastępów dziewic odstąpili spod murów miasta. Mieszkańcy z czcią pogrzebali ciała pomordowanych i na miejscu męczeństwa zbudowali kościół. Tradycja mówi o jedenastu tysiącach dziewic - wynika to prawdopodobnie z pomyłki w tłumaczeniu łacińskiego skrótu XI M V, gdzie M tłumaczone było jako milia (tysiące), a nie martyres (męczennice), jak być powinno[4]. Z drugiej strony, istnienie Jedenastu Tysięcy Dziewic poświadczają średniowieczne przesłanki o licznych relikwiach z kobiecych kości i czaszek, które zostały wykopane na przedmieściach Kolonii na terenie dawnego cmentarza nazywanego Ager Ursulanus. Największa ich część znalazła się w pobliskim kościele Św. Urszuli (gdzie znajdują się do dziś), pozostałe zostały wykupione lub rozesłane do różnych ośrodków kultu religijnego w Europie.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Kult św. Urszuli i towarzyszek był żywy w średniowieczu i u progu czasów nowożytnych. Obecnie zmalał, nawet w swym tradycyjnym ośrodku - Kolonii[2]

Początki kultu św. Urszuli i jej Towarzyszek sięgają IV wieku. Z tego czasu pochodzi krypta, odkryta w Kolonii, gdzie w katedrze św. Piotra i NMP znajdują się relikwie Świętej.

O ciągłości kultu świadczą zapiski w średniowiecznych księgach liturgicznych, literatura hagiograficzna, różne formy pobożności, dzieła malarzy i rzeźbiarzy. Imieniem św. Urszuli nazywano uniwersytety i nowo odkrywane ziemie. Krzysztof Kolumb nazwał odkryte przez siebie wyspy "dziewiczymi" na cześć św. Urszuli.

W 1535 roku, z inicjatywy Anieli Merici, powstał zakon Urszulanek Unii Rzymskiej.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest, za martyrologiami, 21 października.

Patronat[edytuj | edytuj kod]

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też kategorię: Parafie pod wezwaniem św. Urszuli.

W Polsce jest m.in. patronką:

Na świecie[edytuj | edytuj kod]

Jest patronką:

  • Kolonii, w herbie której widnieje jedenaście płomieni, jako symbol jedenastu męczennic,
  • uniwersytetów: w Kolonii, Wiedniu i Coimbra, bazyliki w Kolonii.

Patronuje młodym pannom, młodzieży, nauczycielom, wychowawcom i sukiennikom.

Wierni modlą się za wstawiennictwem świętej dla dobra małżeństwa i cichej śmierci, przed chorobami wieku dziecięcego i męki czyśćcowej.

Przysłowia[edytuj | edytuj kod]

  • Urszula jaka, cała zima taka,
  • Po świętej Urszuli trudno wyjść w samej koszuli,
  • Święta Urszula perły szronu rozsnuła, miesiąc wiedział, nie powiedział, słońce wstało, pozbierało. [7],
  • Po świętej Urszuli chłop się kożuchem otuli[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Mowa o 11 dziewicach-męczennicach razem ze św. Urszulą, stąd 11 płomieni w herbie Kolonii.

Przypisy

  1. Ursula von Köln (niem.). Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2014-02-18].
  2. 2,0 2,1 2,2 Urszula i tow., męczennice.. Deon.pl. [dostęp 2014-02-18].
  3. Michel Rouche: Attyla i Hunowie. Ekspansja barbarzyńskich nomadów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 242. ISBN 978-83-01-16821-6.
  4. St. Ursula and the Eleven Thousand Virgins (ang.). Nev Advent, Catholic Encyclopedia. [dostęp 2014-02-18].
  5. Katalog parafii (Soborzyce) na katolik.pl
  6. Św. Urszula męczennica na stronie USJK
  7. Przysłowia na każdy dzień (21 października)
  8. Urszula - Księga imion

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]