Wang Jingwei
| Wang Jingwei | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 4 maja 1883 Sanshui |
| Data i miejsce śmierci | 10 listopada 1944 Nagoja |
| Wang Jingwei | |
| Chińskie nazwisko i imię | |
| Hanyu pinyin | Wāng Jīngwèi |
| Wade-Giles | Wang Ching-wei |
| Zn. tradycyjne | 汪精衛 |
| Zn. uproszczone | 汪精卫 |
Wang Jingwei (ur. 4 maja 1883, zm. 10 listopada 1944) – chiński polityk. Członek lewego skrzydła Kuomintangu, znany z zerwania współpracy z szefem partii Czang Kaj-szekiem i utworzenia kolaborującego z Japończykami rządu w Nankinie.
Wang urodził się w Sanshui (prowincja Guangdong). W 1903 r. pojechał na studia do Japonii, dzięki współfinansowaniu jego podróży przez cesarski rząd dynastii Qing. W 1905 r. wstąpił do Tongmenghui[1]. Następnie został uwięziony za uczestnictwo w spisku zmierzającym do zgładzenia ówczesnego regenta Chin - drugiego księcia Chun. Wang pozostawał w więzieniu od 1910 r. aż do 1911 r., kiedy to doszło do wybuchu powstania w Wuchangu.
Kariera polityczna Wang Jingweia (nazywanego chińskim Vidkunem Quislingiem) była nieszablonowa i niespójna, jego poglądy polityczne ewoluowały od pozycji skrajnej lewicy do skrajnej prawicy i były przedzielone okresami kiedy przebywał na wygnaniu. Był jednym z najważniejszych członków Kuomintangu (KMT) i zaufanym Sun Jat-sena oraz czuwał nad wykonaniem jego ostatniej woli.
Na początku lat dwudziestych Wang zajmował kilka stanowisk w rewolucyjnym rządzie Sun Jat-sena w Guangzhou. Jednak w 1925 r. po jego śmierci w partii wywiązała się zaciekła walka o władzę.
W czasie ekspedycji północnej[2] Wang był czołowym przywódcą lewej frakcji KMT, która skłaniała się do współpracy z Komunistyczną Partią Chin i Kominternem. Część Kuomintangu z Wangiem na czele na początku 1927 r. doprowadziła do powstania nowej stolicy partii w Wuhan i stanęła w opozycji do Czang Kaj-szeka - reprezentującego opcję prawicową. Tymczasem Czang Kaj-szek dokonywał czystek politycznych w Szanghaju i pozbywał się tamtejszych komunistów. Kłótnie na łonie zjednoczonej dotąd partii są znane jako "Podział Ninghan" (寧漢分裂, 宁汉分裂, Nínghàn Fenlìe). Skrzydło KMT pod przywództwem Wanga było słabe wojskowo i dlatego zostało pokonane przez miejscowych militarystów[3]. Dotychczasowa opozycja z Wangiem, która nie posiadała większych środków finansowych, musiała znowu dołączyć we wrześniu 1927 r. w Nankinie do swojego dotychczasowego wroga - Czang Kaj-szeka, który dysponował o wiele silniejszą armią.
W 1930 r. Wang znowu próbował przeprowadzić próbę zamachu stanu przeciwko Czang Kaj-szekowi, tym razem z pomocą Fenga Yuxianga i Yana Xishana w rezultacie tego wybuchła tzw. Wojna Środkowych Równin. W tym czasie Wang odbył podróż do Niemiec i poznał Adolfa Hitlera. Jednak próba zdobycia władzy znowu zakończyła się niepowodzeniem i Wang po swojej porażce pojednał się z rządem Czanga w Nankinie na początku lat trzydziestych. Od tego momentu zajmował kluczowe stanowiska w partii, towarzyszył nawet rządowi nacjonalistów w jego odwrocie do Chongqing w czasie wojny chińsko-japońskiej (1937-1945). Wówczas też zaczął organizować wewnątrz partii frakcje o wyraźnie faszystowskim odchyleniu, wzorując się przy tym na doświadczeniach europejskich. Początkowo Wang opowiadał się za walką z japońskimi okupantami, ale po chińskich porażkach w obronie Szanghaju (1932 r.) i podczas obrony Wielkiego Muru stracił wiarę w możliwość pokonania przeciwnika. W czasie narad sztabu Kuomintangu często wypowiadał defetystyczne opinie i skłaniał się do negocjacji z Japonią, ponieważ uważał, iż tylko tędy prowadzi droga do uratowania Chin.
W końcu 1938 r. Wang udał się do Szanghaju, aby tam ostentacyjnie podjąć rozmowy z Japończykami. 30 marca 1940 r. został szefem marionetkowego państwa z siedzibą w Nankinie, które było wspierane przez Japonię. Wang podtrzymywał także kontakty z niemieckimi i włoskimi faszystami. W czasie wojny mieszkał w Japonii, aż do momentu. kiedy według Japończyków, umarł na zapalenie płuc w Nagoi po czterech latach pobytu na obczyźnie.
Wang został pochowany w Nankinie niedaleko mauzoleum Sun Jat-sena. Po wkroczeniu Czang Kaj-szeka do Nankinu jego grobowiec wysadzono w powietrze. Dzisiaj w tym miejscu stoi jedynie mały pawilon. Za rolę jaką odegrał w czasie wojny jest on krytykowany przez większość chińskich historyków, jednak niektórzy z nich uważają jego współpracę z okupantem za działanie w dobrej wierze i próbę ocalenia kraju.
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ Tajnego stowarzyszenia założonego przez Sun Jat-sena i Songa Jiaorena w Tokio 20 sierpnia 1905 r.
- ↑ Kampania wojskowa w latach 1926-28 prowadzona przez Kuomintang i Komunistyczną Partię Chin
- ↑ Przywódców wojskowych, którzy uzurpowali sobie prawo do władzy w niektórych rejonach Chin. Używany w polskiej literaturze sinologicznej termin "militarysta" czy określenie "watażka" nie są tak precyzyjne jak ich angielski odpowiednik warlord
|
|||||||
