Wasil Bykau

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wasil Bykau
Васіль Быкаў
Vasil Bykov.jpg
Wasil Bykau w Rumunii, 1944
Imiona i nazwisko Wasil Uładzimierawicz Bykau
Data i miejsce urodzenia 19 czerwca 1924
Byczki, Białoruska SRR
Data i miejsce śmierci 22 czerwca 2003
Mińsk, Białoruś
Narodowość Białorusin
Dziedzina sztuki literatura
Styl powieść, opowiadanie, publicystyka, esej
Ważne dzieła Trzecia rakieta, Pójść i nie wrócić, Ballada alpejska, Sotnikow, Ściana, Krzyk żurawi, Obelisk
Odznaczenia
Złoty Medal "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej (1984) Nagroda Leninowska (1986) Nagroda Państwowa ZSRR (1974)
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Wojny Ojczyźnianej I stopnia Order Czerwonej Gwiazdy Order Przyjaźni Federacji Rosyjskiej
Strona domowa

Wasil Bykau (biał. Васіль Уладзіміравіч Быкаў, czasem używana jest pisownia rosyjska Wasil Bykow, ur. 19 czerwca 1924 w Byczkach, zm. 22 czerwca 2003 w Mińsku) - pisarz białoruski, uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy współczesnej literatury białoruskiej, choć wiele jego utworów ukazywało się równolegle także w wersji rosyjskiej. Bykau był kandydatem do literackiej Nagrody Nobla. W 1996 roku został redaktorem naczelnym miesięcznika "Mastackaja Literatura". W latach 1990-1999 sprawował funkcję prezesa białoruskiego PEN Clubu. Przekładał na język białoruski twórczość m.in. Adama Mickiewicza oraz Karola Wojtyły.

Wasil Bykau urodził się w 1924 we wsi Byczki, niedaleko Witebska. Po ataku Niemiec na ZSRR w 1941, mając siedemnaście lat zaciągnął się jako ochotnik do Armii Czerwonej. Po wojnie pracował jako dziennikarz w czasopiśmie Grodzieńska Prawda. Zadebiutował w 1960 tomem opowiadań Krzyk żurawi. Następnie wydał szereg powieści , które szybko zdobyły rozgłos i popularność, także dzięki filmom, kręconym na ich podstawie. Jest autorem m.in. powieści Trzecia rakieta (1961), Ballada alpejska (1964), Sotnikow (1970), Obelisk (1971), Pójść i nie wrócić (1978), większość z nich ukazała się w przekładzie na język polski. W latach 1972-1978 pełnił funkcję sekretarza grodzieńskiego oddziału Związku Pisarzy Białoruskich.

Bykau aktywnie angażował się w kwestie polityczne, co czasem prowadziło do silnego rozdźwięku między jego poglądami a oficjalną linią sprawującej władzę partii politycznej. W 1968 protestował np. wobec okupacji Czechosłowacji, a w 1980 - przeciwko wojnie w Afganistanie. Po upadku komunizmu brał udział w życiu politycznym niepodległej Białorusi, zakładając m.in. Białoruski Komitet Helsiński. Po objęciu władzy przez Alaksandra Łukaszenkę ze względu na swą twórczość stał się na Białorusi persona non grata, wobec czego w 1997 udał się na emigrację, najpierw do Finlandii, a potem do Niemiec. Na Białoruś wrócił krótko przed swoją śmiercią w 2003.

Główną tematyką jego dzieł jest okres Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, którą opisuje posługując się metodą realistyczną, czasem nawet bliską naturalizmowi. Postacie jego powieści, zwykle żołnierze bądź partyzanci, przedstawiani są bez patosu i monumentalizmu, typowego dla utworów pisanych zaraz po zakończeniu wojny. W 1997 ukazał się tom bardzo krytycznych wobec nowej władzy opowiadań pt. Ściana (pol. przekład ukazał się w 1999). Negatywne stanowisko Łukaszenki wobec Bykaua, który został oskarżony o "rusofobię i nacjonalizm", było bezpośrednią przyczyną emigracji pisarza na zachód.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • Żurawi krzyk (Жураўліны крык) - 1960
  • Trzecia rakieta (Трэцяя ракета) - 1962
  • Pułapka (Западня) - 1962
  • Alpejska ballada (Альпійская балада) - 1964
  • Jedna noc (Адна ноч) - 1965
  • Zmarłych nie boli (Мёртвым не больно) - 1965
  • Obelisk (Абеліск) - 1971
  • Przeżyć do świtu (Дажыць да світання) - 1973
  • Wilcza zgraja (Воўчая зграя) - 1974
  • Jego batalion" (Яго батальён) - 1975
  • Pójść i nie wrócić (Пайсці і не вярнуцца) - 1978
  • Zły znak (Знак бяды) - 1983
  • Sotnikow (Сотников) - 1987
  • We mgle (У тумане) - 1989
  • Mróz (Стужа) - 1991
  • Ściana (Сьцяна) - 1997
  • Wilcza jama (Ваўчыная яма) - 1999
  • Bagno (Балота) - 2001
  • Długa droga do domu (Доўгая дарога да дому) - 2003

Opowiadania[edytuj | edytuj kod]

  • Blindaż (Бліндаж) - 1987/2006 - zbiór opowiadań

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]