Wikipedia:Spam

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Skrót: WP:SPAM

Ta strona opisuje zasadę polskojęzycznej Wikipedii. Jest powszechnie uznawana za standard, który wszyscy uczestnicy projektu powinni zachowywać. Śmiało edytuj tę stronę, ale najpierw upewnij się, że Twoje zmiany odzwierciedlają konsensus. W przypadku wątpliwości przejdź na stronę dyskusji.
Text document with red question mark.svg W skrócie: Wikipedia to encyklopedia a nie wyszukiwarka internetowa lub żółte strony, dlatego zbędne linki zewnętrzne (nie mylić z przypisami), a zwłaszcza te komercyjne lub wątpliwej jakości oraz treści reklamowe będą tępione.
Informacje i ostrzeżenia

{{testlink}}
{{testlink1}}
{{spam}}

Oznaczenia artykułów

{{Dopracować|reklama}}
{{Dopracować|linkizew}}

Zasady i projekt

Wikipedia:Spam
Linki zewnętrzne
WikiProjekt:Spam

Istnieją trzy rodzaje spamu w Wikipedii, wikispamu: reklamy udające artykuły, spamowanie za pomocą masowego wstawiania linków zewnętrznych oraz masowe wysyłanie wiadomości do pozostałych wikipedystów (spam wewnętrzny). Artykuły uznawane za reklamy mają za zadanie promocję produktów, usług, firm, lub są wpisami pomyślanymi jako sposób na wpłynięcie na wizerunek firmy lub osoby. Cechą wyróżniającą wikispam jest język właściwy dla sprzedaży oraz linki zewnętrzne do stron o charakterze komercyjnym. Niezbędne jest jednak odróżnienie artykułów stanowiących wikispam od wpisów encyklopedycznie odnoszących się do podmiotów komercyjnych.

Reklamy udające artykuły[edytuj | edytuj kod]

Ewidentne przypadki reklam udających artykuły można oznaczyć jako podlegające zasadom natychmiastowego skasowania, wstawiając do nich szablon {{ek}} z odpowiednim uzasadnieniem. Mniej ewidentne przypadki można poddać pod głosowanie społeczności w sekcji Wikipedia:DNU. Istnieją przypadki, w których zawartość artykułu może być czasowo usunięta w związku z podejrzeniami o naruszenie we wkładzie praw autorskich - materiał taki najczęściej jest kopiowany z zewnętrznych serwisów internetowych i wklejany anonimowo do Wikipedii.

W przypadkach, gdy artykuł lub inny encyklopedyczny wkład ma znamiona tekstu reklamowego, można go uratować przez odpowiednie przeredagowanie zgodnie z zasadą neutralnego punktu widzenia.

Spam - linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Dodawanie zewnętrznych linków do artykułów lub stron użytkownika, mające na celu promocję serwisu internetowego lub produktu, jest niedozwolone i uznawane za spam. Administratorzy mogą blokować wstawianie linków zewnętrznych poprzez dodanie danej strony do czarnej listy.

Dodawanie linków do darmowych klipów wideo, mających za zadanie promować serwisy internetowe, czy też produkty jest niedozwolone, z zastrzeżeniem wyjątkowych sytuacji opisanych poniżej. Bardzo często materiały filmowe przesyłane są do udostępniających je serwisów z naruszeniem praw autorskich, co stanowi dodatkowy zarzut przeciwko linkowaniu do takiego materiału. Materiał wideo jest uważany za spam, jeśli:

  • przez istotny czas trwania odtwarzania pojawia się zajmujący istotną część klatki baner z adresem strony internetowej, której odwiedzenie jest sugerowane
  • na stronie, gdzie umieszczony jest materiał, znajdują się linki kierujące użytkowników serwisu do następnego klipu lub do strony komercyjnej - nawet jeśli taki link jest umieszczony w towarzystwie linków uznawanych za przydatne (z wyjątkiem poniżej).
  • na stronie, gdzie zamieszczony jest materiał wideo widnieje odnośnik do strony internetowej o charakterze komercyjnym, podający na przykład informacje, że „książka ta dostępna jest w serwisie XYZ” (z wyjątkiem poniżej)
  • link prowadzi do pliku wideo uprzednio skasowanego. Typowy scenariusz przedstawia się następująco: (1) spamer zamieszcza w Internecie materiał wideo naruszający prawa autorskie (2) właściciel praw autorskich do materiału lub osoba trzecia powiadamia serwis udostępniający materiał wideo o istnieniu nielegalnego materiału (3) serwis udostępniający materiał rewiduje jego status (4) plik ulega skasowaniu (5) spamer zamieszcza ten sam plik ponownie. Uwaga: Po załadowaniu nowego pliku w miejsce skasowanej zawartości zmienia się jego identyfikator, a wraz z nim link.
Wyjątek: Zasadniczo materiały wideo nie są uznawane za spam, jeśli zamieszczone są w oficjalnych serwisach internetowych do których linki zamieszczone są w artykułach Wikipedii. Dla przykładu, jeśli istnieje artykuł opisujący film „FilmXYZ”, a jego oficjalna strona internetowa to „FilmXYZ.com”, wtedy strona udostępniająca materiał wideo i zawierająca link do strony oficjalnej nie jest uznawana za spam, pod warunkiem, że inne zamieszczone na niej linki również nie mają znamion spamu. Wymagany jest tutaj osąd edytorów Wikipedii. Jeśli zamieszczony film ma za zadanie reklamowanie produktów związanych z danym filmem, jest to materiał zaliczany do kategorii spamu, mimo faktu publikacji przez oficjalny serwis internetowy filmu.

Ważną kwestią jest, by ograniczyć dawane spamerom szanse. Czasami sam dobór słów w artykule zachęca takie osoby do działania. Na przykład:

  • Społeczność sieciowa rozkwitła po pojawieniu się takich serwisów sieciowych jak Friendster, czy MySpace, ...
  • Przykłady detergentów to Domestos, ...
  • Wielu ludzi uważa, że Pepsi jest najsmaczniejszym napojem bezalkoholowym... (w tym przypadku mamy również do czynienia z próżnymi wyrażeniami; możliwe, że osoby preferujące Coca-Colę, Fantę czy Red Bulla wyrażą swoją dezaprobatę dla takiego wpisu, nawet ostro się z nim nie zgadzając}.
  • Powstało wiele blogów omawiających tę kwestię, jak na przykład jakiś tam blog, ...

Na końcu takiego zdania znacznie łatwiejsze jest dodanie linku zewnętrznego, niż encyklopedycznej treści.

Wymuszanie źródeł[edytuj | edytuj kod]

Wymuszanie źródeł realizowane jest poprzez zamieszczanie na stronach dyskusji artykułów wiadomości, w których użytkownik domaga się wykorzystywania podczas rozbudowywania artykułów wyłącznie określonych materiałów źródłowych. Aktualnie społeczność ustaliła w drodze konsensusu, że szablony, kategorie i inne formy forsowania materiałów danego typu są niewłaściwe. Każdy z artykułów zamieszczonych w Wikipedii można przy odpowiednim nakładzie czasu i pracy rozbudować, lecz szczegóły poszerzania artykułów powinny być rozpatrywanie w odniesieniu do poszczególnych haseł - niemożliwe jest stwierdzenie, że "wszystkie artykuły traktujące o sprawie X można rozbudować za pomocą publikacji Y".

Nie istnieje jednoznaczna zasada, która definiowałaby granicę między uzasadnionymi próbami poprawienia artykułu a spamem, lecz istnieje kilka punktów, które mogą służyć za wskazówki:

  • Czy popieranie określonych źródeł odbywa się anonimowo, czy za pośrednictwem szablonu lub kategorii?
  • Czy popieranie określonych źródeł odbywa się jednocześnie w wielu artykułach, szczególnie o zróżnicowanej tematyce?
  • Czy odbyła się konkretna merytoryczna dyskusja na temat tego, dlaczego dane źródło jest odpowiednie dla każdego artykułu, w którym znajduje się do niego odwołanie?
  • Czy źródło jest kontrowersyjne, przedawnione lub ma polemizującą naturę (patrz Wikipedia:Źródła)?
  • Czy źródło ma charakter komercyjny?

Spamowanie bibliografii[edytuj | edytuj kod]

Masowe umieszczanie jednej pozycji bibliograficznej lub pozycji bibliograficznych jednego autora w wielu artykułach w Wikipedii nie jest wskazane i może zostać potraktowane jako reklama danej książki, publikacji czy autora niezależnie od encyklopedyczności tych pozycji. Edycje polegające na masowym dodawaniu jednej pozycji bibliograficznej lub pozycji bibliograficznych jednego autora w wielu artykułach w Wikipedii będą automatycznie cofane. Wszystkie z wymienionych obostrzeń odnoszą się głównie do sytuacji, gdy dana pozycja (książka, publikacja itp.) nie została użyta przy pisaniu artykułu, nawet jeśli jest tematycznie spokrewniona z zawartością danego hasła.

Spamlinki zewnętrzne zamieszczane przez boty[edytuj | edytuj kod]

Istnieją użytkownicy posiadający boty spamujące serwisy wiki, które powstają w oparciu o jeden z kilku popularnych silników. Ich działanie podobne jest do aktywności botów spamujących księgi gości, czy blogi, a kod wyposażony jest w bazę danych zawierającą setki stron wiki. Najczęściej wstawiają one linki zewnętrzne. Celem ich działania jest poprawa pozycji określonych stron w rankingach serwisów wyszukiwawczych, nie bezpośrednie promowanie produktów.

Użytkownicy, którzy uważają, że natknęli się na działania spambota wstawiającego linki zewnętrzne powinni sprawdzić, czy podobny atak przypuszczono też na innych projektach Wikimedia. Jeśli tak, należy poinformować o tym fakcie jednego z administratorów meta-wiki, który jest w stanie nałożyć filtr tekstowy na edycje dokonywane we wszystkich projektach Wikimedia. Każdy administrator meta może edytować czarną listę spamu projektów Wikimedia, dodając i usuwając szablony rozpoznawalne przez filtr. Zmiany mają skutek natychmiastowy, a w razie pojawienia się nowego spamera lista może być szybko uzupełniona.

Administratorzy mają prawo do natychmiastowego blokowania działającego w sposób nieautoryzowany bota. Boty spamujące artykuły powinny być traktowane tak samo bezkompromisowo, jak boty wandalizujące artykuły.

Zamieszczenie jednego spamlinku nie jest precedensem do zamieszczania następnych[edytuj | edytuj kod]

Wielu użytkowników czuje się zakłopotanych, gdy wstawione przez nich linki są traktowane jako spam, mimo, że podobne łącza nie zostały usunięte z innych haseł. Zamieszczenie w Wikipedii danego spamlinku nie powinno być odbierane jako przyzwolenie na jego egzystencję, a tym bardziej jako argument przy dodawaniu następnych tego typu wpisów. Treść każdego odnośnika należy zawsze odnieść do treści konkretnego artykułu.

Masowe wysyłanie wiadomości[edytuj | edytuj kod]

Na wikipedii jest kilka miejsc gdzie można publikować ogłoszenia lub zasięgnąć opinii wielu wikipedystów naraz. Takie miejsca to między innymi Kawiarenka, Kanał IRC, Tablica ogłoszeń i strony dyskusji konkretnych Wikiprojektów.

Można również zwracać się do konkretnych Wikipedystów na ich stronach dyskusji, ale ten sposób komunikacji nie może być nadużywany poprzez tzw. spamowanie wewnętrzne. Polega ono na masowym wysyłaniu wiadomości/ogłoszenia do wielu Wikipedystów, z żądaniem (czasem zamaskowanym pod formą prośby) zajęcia stanowiska w danej sprawie. Jest to zachowanie naganne ponieważ strona "Dyskusja wikipedysty" ma służyć wyłącznie do odbierania, skierowanych bezpośrednio do danego Wikipedysty, prywatnych wiadomości.

Jak nie stać się spamerem[edytuj | edytuj kod]

Czasami nowi wikipedyści przychodzą ze z góry założoną chęcią spamowania, tworząc artykuły o charakterze reklamowym i autopromocyjnym lub wklejając do wielu artykułów linki prowadzące do stron w obrębie jednego serwisu internetowego.

Niektórzy jednak spamują Wikipedię nieświadomie. Podejmują się działań uznawanych za spam przez pozostałych użytkowników nie wiedząc, że ich edycje nie mieszczą się w definicji encyklopedycznego opisu. Nowy użytkownik - właściciel firmy - widząc hasła opisujące inne przedsiębiorstwa może uznać za właściwe opisanie własnej działalności. Operator serwisu internetowego może zauważyć, że jego działalność może być łączona z wieloma opisanymi w Wikipedii zagadnieniami, po czym szybko wstawić kilka tuzinów linków.

Poniższe wytyczne powinny pomóc zrozumieć, jak nie stać się spamerem - czyli jak zamieszczać informacje o produktach, serwisach internetowych, firmach, czy innych zasobach zewnętrznych bez posądzania o działania spamerskie i oskarżeń o nadużywanie Wikipedii do promowania swojej osoby.

  1. Pomyśl o swoich zamiarach. Wikipedia nie jest miejscem na promowanie samego siebie, swoich krewnych lub znajomych, nie jest też odpowiednim medium do promocji produktów, usług, serwisów internetowych, grup fanowskich, itd. Jeśli zamiary użytkownika obejmują pokazanie pozostałym wikipedystom świetności jakiegoś zjawiska, lub pokazanie reszcie świata produktu, o którym jeszcze nikt nie słyszał, znalazł się on w niewłaściwym miejscu. Podobnie ma się sprawa z użytkownikami, którzy chcą znaleźć się w gronie osób cytowanych przez Wikipedię, a przy okazji poprawić wynik swojej strony w rankingach wyszukiwarek. Takie osoby najprawdopodobniej doznają rozczarowania.
  2. Do Wikipedii dodawaj tekst opatrzony przypisami, nie same linki. Wikipedia jest encyklopedią, a nie linkownią. Użytkownicy dysponujący materiałami źródłowymi najpierw proszeni są o podanie informacji, które dzięki niemu uzyskali, po czym podanie źródła zamieszczonych informacji. Niedopuszczalne jest skierowanie czytelników hasła do przeczytania interesujących ich faktów w materiałach zewnętrznych - ważne wiadomości należy zamieścić w artykule, opatrując je odpowiednim linkiem. Zadaniem użytkowników jest poprawianie jakości zamieszczanych w Wikipedii materiałów, a nie rozpraszanie ich koniecznością klikania łącz prowadzących do materiału zewnętrznego, prawda? Jeśli się nie zgadzasz, przeczytaj jeszcze raz punkt pierwszy.
  3. Pamiętaj, że sekcja Przypisy służy do gromadzenia przypisów. Źródło informacji kieruje czytelnika do pracy, którą posługiwał(a} się autor{ka) hasła podczas jego pisania. Sekcja "Przypisy" zamieszczona w hasłach nie jest kolekcją materiałów powiązanych tematycznie z opisywanym w artykule zagadnieniem, lecz wykazem źródeł, które służą do weryfikacji zamieszczonych na stronie informacji. Błędem jest więc dodawanie do sekcji "Przypisy" łącz do materiału, do którego nie odwoływał się żaden ze współautorów hasła.
  4. Nie twórz odrębnego artykułu opisującego Twój produkt lub stronę internetową. Najczęściej, gdy dany użytkownik tworzy stronę opisującą rezultat jego pracy, robi to z tego względu, że jego produkt, czy serwis internetowy nie stał się jeszcze na tyle popularny, by przyciągnąć odpowiednią dużą liczbę klientów, lub gości, nie mówiąc już o weryfikowalnych źródłach. Artykuły tego typu są zwykle usuwane. Wprawdzie istnieją w Wikipedii artykuły opisujące znane produkty i serwisy w Sieci, lecz Wikipedia nie może być wykorzystywana jako narzędzie ich popularyzacji.
  5. Nie podejmuj działań budzących czujność wikipedystów. Istnieją działania użytkowników, które natychmiast u każdego postronnego obserwatora zapalają czerwoną lampkę z napisem „Spam!”:
    • Dodawanie linków na początku listy wypunktowanej. Takie działania natychmiast budzi ciekawość wikipedystów w najwyższym stopniu - pierwsze miejsce na liście zagrożeń, czerwona flaga, syrena alarmowa. Takie umieszczenie łącza sugeruje czytelnikom, by odwiedził je TERAZ TERAZ TERAZ!!!. Tak samo jak kulturalni ludzie nie wpychają się na początek kolejki, tak samo kulturalni wikipedyści nie umieszczają swoich linków na początku listy.
    • Nie wstawiaj linków które są bardziej odlotowe od pozostałych. Jeśli w danym artykule pojawia się lista produktów (bez informacji dodatkowych), zaś jeden z użytkowników dopisze nowy, opatrując go komentarzem opisującym jego zalety, wszyscy będą wiedzieli, dlaczego tak zrobił. Tak samo potraktowane zostaną wpisy wyróżniające się zastosowaną czcionką i efektami tekstowymi. W szczególności w opisach linków zewnętrznych nie należy używać pogrubień, ani WIELKICH LITER.
    • Nie dodawaj wielokrotnie odwołania do tego samego produktu lub strony internetowej. Wstawianie tej samej informacji w różnych miejscach artykułu, gdzie tylko wydaje się to sensowne, natychmiast budzi zainteresowanie przyciskiem "anuluj zmiany".
    • Nie dodawaj tego samego linku do wielu artykułów. Pierwsza osoba, która zauważy takie działania zapewne przejrzy ostatnie edycje danego użytkownika i dokona szybkiej serii ich cofnięcia.
  6. Jeśli Twój produkt jest rzeczywiście znaczący i sądzisz że inni się z Tobą zgodzą - zacznij od strony dyskusji. Zwykle sugerujemy użytkownikom, by śmiało modyfikowali strony, lecz jeśli dana osoba obawia się, że jej edycje zostaną potraktowane jako spam, mogą wysondować ryzyko, opisując swój pomysł na modyfikację artykułu na jego stronie dyskusji i prosząc innych użytkowników o komentarz.
  7. Nie dodawaj linków zewnętrznych do swojego podpisu. Oczywiście akceptowalne są linki zewnętrzne do innych projektów Wikimedia, takie jak Strona dyskusji tej zasady w wersji angielskiej.

Informowanie użytkowników o zasadach dot. linków zewnętrznych i ostrzeganie spamerów[edytuj | edytuj kod]

Nie każda osoba, która zamieszcza link zewnętrzny działa w złej wierze. Czasami użytkownicy zamieszczają linki zewnętrzne do stron, które są dla nich interesujące, ale niekoniecznie powinny być w encyklopedii (np. fora, blogi itd.). W takim przypadku - pojedynczej edycji lub przy kilku edycjach w powiązanych artykułach z takim linkiem warto wstawić {{Kom|linki}}.

Pierwszym ostrzeżeniem dla osób wstawiających linki zewnętrzne do stron w postaci ewidentnej reklamy, lub gdy nie ma reakcji na wstawienie szablonu {{kom|linki}} powinien być umieszczony na ich stronie dyskusji szablon {{Kom|spam}}. Późniejsze przypadki spamu ze strony tego samego użytkownika można próbować zatrzymać wstawiając na jego stronę dyskusji szablon {{spam}}.

Dodatkową pomocą mogą okazać się inne komunikaty ostrzegawcze, jak {{Kom|stop}}, {{Kom|stop-ip}}, {{Kom|zaśmiecanie}} i {{Kom|ostatnie}}. Należy jednak uważać i stosować je tylko w jednoznacznych przypadkach ciężkiego naruszenia zasad Wikipedii.

Szablony najlepiej jest wstawiać poprzedzając je wyrażeniem "subst:" - {{subst:spam}}, zamiast {{spam}}.

Oznaczanie często spamowanych artykułów[edytuj | edytuj kod]

Niektóre artykuły, szczególnie o tematyce internetowej, są częstym obiektem agresywnego spamowania linkami zewnętrznymi prowadzącymi do wielu serwisów. Takie artykuły należy oznaczyć szablonem {{Dopracować|linkizew}}, wyglądającym następująco,

prosząc w ten sposób użytkowników o przyglądanie się hasłu pod kątem spamu. Po zaprzestaniu spamowania szablon można usunąć.

Innym możliwym do wykorzystania szablonem jest {{Dopracować|reklama}}:

Oczywistą reklamę oznaczaj szablonem {{ek|reklama}}.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]