Zespół Leigha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne określone choroby zwyrodnieniowe układu nerwowego
Obraz biopsji mięśnia w zespole Leigha
Obraz biopsji mięśnia w zespole Leigha
ICD-10 G31.8

Zespół Leigha (podostra martwicza encefalo(mielo)patia, ang. Leigh syndrome, subacute necrotizing encephalomyelopathy, SNEM) – rzadka, heterogenna etiologicznie choroba mitochondrialna (uwarunkowana mutacjami w DNA mitochondrialnym). Nazwa jednostki chorobowej honoruje neuropatologa Archibalda D. Leigha, który opisał ją w 1951 roku[1].

Zespół Leigha może być także spowodowany mutacjami w jądrowym DNA. Mutacje w jądrowym DNA wpływają jednak na pracę mitochondriów i symptomatologia tych schorzeń jest podobna. Opisano przynajmniej trzy sposoby dziedziczenia choroby, w zależności od typu mutacji: recesywne sprzężone z chromosomem X, mitochondrialne (w linii matczynej) i autosomalne recesywne.

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Istnieje wiele postaci choroby, spowodowanych mutacjami w różnych genach kodujących białka kompleksów mitochondrialnego łańcucha oddechowego: I (MTND2[2], MTND3, MTND5[3], MTND6[4], NDUFV1[5], NDUFS1, NDUFS3[6], NDUFS4, NDUFS7 i NDUFS8[7]), II (SDHA[8]), III (BCS1L)[9], IV (MTCO3[10], COX10, COX15, SCO2, SURF1) i w V (MTATP6), mutacjami w genach kodujących transportujące RNA (tRNA: dla waliny - MTTV, dla lizyny - MTTK, dla tryptofanu - MTTW i dla leucyny - MTTL1), w białkach kompleksu dehydrogenazy pirogronianowej (DLD[11] i PDHA1) albo w genie LRPPRC. Niedobór koenzymu Q10 (OMIM#607426) również może mieć obraz kliniczny zespołu Leigha[12].

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Choroba zazwyczaj ujawnia się w wieku 3-24 miesięcy i gwałtownie postępuje. W obrazie klinicznym występują objawy ze strony układu nerwowego, mięśni szkieletowych, serca, wątroby i nerek. Encefalomielopatia może sugerować rozpoznanie zespołu Wernickego[13][14]. Częsta jest kardiomiopatia przerostowa[15]. W osoczu podwyższone są poziomy mleczanów i pirogronianów, co prowadzi do kwasicy metabolicznej.

Badania neuroobrazowe[edytuj | edytuj kod]

W MRI widać obustronne zajęcie jąder podstawy, najczęściej skorupy i jądra ogoniastego, także gałki bladej, jądra zębatego, istoty czarnej i jądra czerwiennego. Zmiany są hiperdensyjne w obrazach PDW I T2-zależnych. Obserwuje się również zmiany w istocie białej, ale rzadziej. Są to głównie obszary demielinizacji[16].

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Nie ma możliwości leczenia przyczynowego choroby. Pewną poprawę daje suplementacja tiaminy (witaminy B1). W wyrównywaniu kwasicy mleczanowej stosuje się wodorowęglan sodu lub cytrynian sodu. Pacjentom z niedoborem dehydrogenazy pirogronianowej rekomenduje się dietę bogatotłuszczową, ubogowęglanową.

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

Rokowanie jest złe. Prognoza jest gorsza dla pacjentów z rozpoznaną postacią choroby z niedoborem dehydrogenazy pirogronianowej. Rokowanie jest najlepsze dla chorych z częściowymi niedoborami enzymów, jednak mimo to pacjenci ci nie dożywają dorosłości.

Przypisy

  1. Leigh D. Subacute necrotizing encephalomyelopathy in an infant. „J Neurol Neurosurg Psychiatry”. 14. 3, s. 216-21, 1952. PMID 14874135. 
  2. Hinttala R, Smeets R, Moilanen JS, Ugalde C, Uusimaa J, Smeitink JA, Majamaa K. Analysis of mitochondrial DNA sequences in patients with isolated or combined oxidative phosphorylation system deficiency. „J Med Genet”. 43. 11, s. 881-6, 2006. doi:10.1136/jmg.2006.042168. PMID 16738010. 
  3. Sudo A, Honzawa S, Nonaka I, Goto Y. Leigh syndrome caused by mitochondrial DNA G13513A mutation: frequency and clinical features in Japan. „J Hum Genet”. 49. 2, s. 92-6, 2004. doi:10.1007/s10038-003-0116-1. PMID 14730434. 
  4. Ugalde C, Triepels RH, Coenen MJ, van den Heuvel LP, Smeets R, Uusimaa J, Briones P, Campistol J, Majamaa K, Smeitink JA, Nijtmans LG. Impaired complex I assembly in a Leigh syndrome patient with a novel missense mutation in the ND6 gene. „Ann Neurol”. 54. 5, s. 665-9, 2003. doi:10.1002/ana.10734. PMID 14595656. 
  5. Schuelke M, Smeitink J, Mariman E, Loeffen J, Plecko B, Trijbels F, Stöckler-Ipsiroglu S, van den Heuvel L. Mutant NDUFV1 subunit of mitochondrial complex I causes leukodystrophy and myoclonic epilepsy. „Nat Genet”. 21. 3, s. 260-1, 1999. doi:10.1038/6772. PMID 10080174. 
  6. Bénit P, Slama A, Cartault F, Giurgea I, Chretien D, Lebon S, Marsac C, Munnich A, Rötig A, Rustin P. Mutant NDUFS3 subunit of mitochondrial complex I causes Leigh syndrome. „J Med Genet”. 41. 1, s. 14-7, 2004. PMID 14729820. 
  7. Loeffen J, Smeitink J, Triepels R, Smeets R, Schuelke M, Sengers R, Trijbels F, Hamel B, Mullaart R, van den Heuvel L. The first nuclear-encoded complex I mutation in a patient with Leigh syndrome. „Am J Hum Genet”. 63. 6, s. 1598-608, 1999. PMID 9837812. 
  8. Bourgeron T, Rustin P, Chretien D, Birch-Machin M, Bourgeois M, Viegas-Péquignot E, Munnich A, Rötig A. Mutation of a nuclear succinate dehydrogenase gene results in mitochondrial respiratory chain deficiency. „Nat Genet”. 11. 2, s. 144-9, 1995. doi:10.1038/ng1095-144. PMID 7550341. 
  9. de Lonlay P, Valnot I, Barrientos A, Gorbatyuk M, Tzagoloff A, Taanman JW, Benayoun E, Chrétien D, Kadhom N, Lombès A, de Baulny HO, Niaudet P, Munnich A, Rustin P, Rötig A. A mutant mitochondrial respiratory chain assembly protein causes complex III deficiency in patients with tubulopathy, encephalopathy and liver failure. „Nat Genet”. 29. 1, s. 57-60, 2001. doi:10.1038/ng706. PMID 11528392. 
  10. Tiranti V, Corona P, Greco M, Taanman JW, Carrara F, Lamantea E, Nijtmans L, Uziel G, Zeviani M. A novel frameshift mutation of the mtDNA COIII gene leads to impaired assembly of cytochrome c oxidase in a patient affected by Leigh-like syndrome. „Hum Mol Genet”. 9. 18, s. 2733-42, 2000. PMID 11063732. 
  11. Grafakou O, Oexle K, van den Heuvel L, Smeets R, Trijbels F, Goebel HH, Bosshard N, Superti-Furga A, Steinmann B, Smeitink J. Leigh syndrome due to compound heterozygosity of dihydrolipoamide dehydrogenase gene mutations. Description of the first E3 splice site mutation. „Eur J Pediatr”. 162. 10, s. 714-8, 2003. doi:10.1007/s00431-003-1282-z. PMID 12925875. 
  12. Van Maldergem L, Trijbels F, DiMauro S, Sindelar PJ, Musumeci O, Janssen A, Delberghe X, Martin JJ, Gillerot Y. Coenzyme Q-responsive Leigh's encephalopathy in two sisters. „Ann Neurol”. 52. 6, s. 750-4, 2002. doi:10.1002/ana.10371. PMID 12447928. 
  13. Feigin I, Wolf A. A disease in infants resembling chronic Wernicke's encephalopathy. „J Pediatr”. 45. 3, s. 243-63, 1955. PMID 13202022. 
  14. Montpetit VJ, Andermann F, Carpenter S, Fawcett JS, Zborowska-Sluis D, Giberson HR. Subacute necrotizing encephalomyelopathy. A review and a study of two families. „Brain”. 94. 1, s. 1-30, 1971. PMID 5552162. 
  15. Rutledge JC, Haas JE, Monnat R. : Hypertrophic cardiomyopathy is a feature of subacute necrotizing encephalomyelopathy. Am J Hum Genet 33, 89A, 1981.
  16. Paweł P. Liberski, Mirosław J. Mossakowski: Neurodegeneracje. T. 1, Biologia molekularna, podstawy strukturalne, choroby neurodegeneracyjne. Warszawa: CUN PAN, 2003, s. 95. ISBN 83-88443-26-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.