Zielenice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rośliny. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Zielenice
Cladophora.JPG
Gałęzatka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Gromada zielenice
Nazwa systematyczna
Chlorophyta Chlorophyta
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons
Watka Ulva lactuca zwana także sałatą morską. Ilustracja z: Sowerby's English botany, 1790-1814

Zielenice (Chlorophyta) – parafiletyczna grupa jednokomórkowych (o strukturze wiciowcowej, kapsalnej i kokoidalnej) lub wielokomórkowych, samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym – wówczas są to higrofity lub symbionty. Należy tu ok. 9000 gatunków. Swą polską nazwę wzięły od dominującej barwy chlorofilu a i b, występują jednak w nich również karoteny (α-, β- i γ-) i ksantofile (luteina, zeaksantyna, wiolaksantyna, neoksantyna, astaksantyna). Jako substancja zapasowa wykorzystywana jest głównie skrobia, a u niektórych również inulina lub podobne do niej związki, sacharoza, maltoza lub erytrytol. W ścianie komórkowej znajduje się celuloza, a czasem również mannany i ksylany[1]. Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

U zielenic obserwuje się znaczną różnorodność procesów rozmnażania. Rozmnażają się zarówno bezpłciowo (poprzez podział komórki, fragmentację plechy, zoospory lub aplanospory) jak i płciowo. W zależności od stopnia rozwoju danego przedstawiciela, w procesie płciowym występuje izogamia (najczęściej), anizogamia lub oogamia. U niektórych grup zachodzi przemiana pokoleń (izomorficzna lub heteromorficzna).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Postęp jaki dokonał się w zakresie badań molekularnych w końcu XX w. i na początku XXI w. pozwolił na znaczącą przebudowę systematyki zielenic, tworzonej wcześniej głównie na podstawie analiz cech morfologicznych i cytologicznych[2]. Odkryte powiązania filogenetyczne pozwalają na identyfikację taksonów monofiletycznych. Ze względu na parafiletyczny charakter samych zielenic, w rygorystycznych pod względem formalnym ujęciach systematycznych do grupy tej zaliczane są rośliny lądowe (Embryophytes), a zielenice dzielone są na 2 (według Lewisa i McCourta 2004 w randze gromad) lub 4 równorzędne grupy.

System zielenic według Lewisa i McCourta (2004) [3]:

Gromada: Chlorophyta

Podgromada: Chlorophytina
Klasa: Chlorophyceae
Rząd: Chlamydomonadales (obejmuje m.in. część dawnych Chlorococcales, Volvocales, Tetrasporales, Chlorosarcinales)
Rząd: Sphaeropleales (obejmuje m.in. część dawnych Chlorococcales)
Rząd: Oedogonialesuwikłowce
Rząd: Chaetopeltidales
Klasa: Ulvophyceaewatkowe
Rząd: Ulotrichaleswstężnicowce
Rząd: Ulvaleswatkowce
Rząd: Siphonocladalessyfonowce
Rząd: Caulerpalespełzatkowce
Rząd: Dasycladalesdasykladowce
Klasa: Trebouxiophyceae
Rząd: Trebouxiales
Rząd: Microthamniales
Rząd: Prasiolales
Rząd: Chlorellales (obejmuje część dawnych Chlorococcales)
Klasa: Prasinophyceaeprazynofity
Rząd: Pyramimonadales
Rząd: Mamiellales
Rząd: Pseudoscourfieldiales
Rząd: Chlorodendrales

Gromada: Charophyta

Klasa: Mesostigmatophyceae
Klasa: Chlorokybophyceae
Klasa: Klebsormidiophycaeklebsormidiofitowe
Klasa: Zygnemophyceaezrostnice (sprzężnice)
Rząd: Zygnematales
Rząd: Desmidiales – (desmidie)
Klasa: Coleochaetophyceae
Rząd: Coleochaetales
Podgromada: Streptophytina
Klasa: Charophyceaeramienicowe
Rząd: Charalesramienicowce
Klasa: Embryophyceaerośliny lądowe

Podział zielenic według Adla, Simpsona i innych (2005)[4]
Podział odzwierciedla relacje filogenetyczne i nie ustala rang systematycznych dla podanych grup (kladów) zielenic. Nie odzwierciedla relacji między grupami należącymi do Charophyta z wyjątkiem Streptophytina.

W dawniejszych podziałach zielenice traktowane były jako jeden takson w randze gromady dzielony na różną liczbę klas klas[potrzebne źródło]:

Przypisy

  1. Stefan Gumiński: Fizjologia glonów i sinic. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1990. ISBN 83-229-0372-3.
  2. Irvine D.E.G.D.M. John 1984: Systematics of the green algae. Academic Press, Inc., London, UK.
  3. Louise A. Lewis i Richard M. McCourt: Green algae and the origin of land plants (ang.). 2004. [dostęp 3 lutego 2007].
  4. Adl, S.M., Simpson, A.G.B., Farmer, M., & 25 innych 2005.The new higher-level classification of eukaryotes with emphasis on the taxonomy of protists. Journal of Eukaryotic Microbiology, 52, 399-451.