Impotencja: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja nieprzejrzana] |
m źródła/przypisy |
drobne merytoryczne, drobne redakcyjne, źródła/przypisy,wikizacja |
||
Linia 1: | Linia 1: | ||
⚫ | '''Impotencja''', '''niemoc płciowa''', '''[[zaburzenia erekcji]]''' (ang. ''erectile dysfunction'' – '''ED''') – [[dysfunkcja seksualna]] występująca u mężczyzn, objawiająca się brakiem [[Erekcja (fizjologia)|erekcji]] lub [[ejakulacja|ejakulacji]] mimo [[podniecenie|podniecenia]] i satysfakcjonującej gry wstępnej. Występuje najczęściej u mężczyzn powyżej 50 roku życia, ale zdarza się też wcześniej. Impotencję można podzielić na pierwotną i wtórną (występującą po okresie prawidłowego funkcjonowania seksualnego). |
||
{{Dopracować|źródła=2011-01}} |
|||
⚫ | '''Impotencja''', '''niemoc płciowa''', '''ED''' – [[dysfunkcja seksualna]] występująca u mężczyzn, objawiająca się brakiem [[Erekcja (fizjologia)|erekcji]] lub [[ejakulacja|ejakulacji]] mimo [[podniecenie|podniecenia]] i satysfakcjonującej gry wstępnej. Występuje najczęściej u mężczyzn powyżej 50 roku życia, ale zdarza się też wcześniej. Impotencję można podzielić na pierwotną i wtórną (występującą po okresie prawidłowego funkcjonowania seksualnego). |
||
Po konferencji Narodowego Instytutu Zdrowia (National Institute of Health - NIH) z 1992 roku zalecono, aby stosowany dotychczas powszechnie termin na określenie tego typu zaburzeń seksualnych impotencja zastąpić określeniem [[zaburzenia erekcji]] (''erectile dysfunction – ED''). W 1999 roku na pierwszych międzynarodowych konsultacjach Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na temat zaburzeń wzwodu potwierdzono to zalecenie. Powodem tych zmian był fakt, że zaburzenia erekcji to precyzyjniejszy pod względem medycznym termin, który w odróżnieniu od impotencji nie posiada negatywnego i ironicznego zabarwienia. |
|||
== Epidemiologia == |
|||
Szacunkowo około 1 na 10 mężczyzn w wieku między 21. a 75. rokiem życia ma problemy związane z zaburzeniami erekcji.<ref>[http://eimpotencja.pl/zaburzenia-erekcji.html Zaburzenia erekcji – skala problemu w: eimpotencja.pl]</ref> 5-20% ogółu mężczyzn dotykają umiarkowane i ciężkie postaci impotencji.<ref>M. Kubin, G. Wagner, A.R. Fugl-Meyer ''Epidemiology of erectile dysfunction.'' International Journal of Impotence Research 2003, nr 15, s. 63.</ref> Znane są następujące dane dotyczące skali tego problemu zamieszczone w [[Raport Kinseya|Raporcie Kinsey'a]] z 1948 roku : |
|||
* 1% mężczyzn poniżej 19 roku życia; |
|||
* 3% mężczyzn poniżej 45 roku życia; |
|||
* 7% mężczyzn poniżej 55 roku życia; |
|||
* 25% mężczyzn poniżej 75 roku życia.<ref>[http://www.bumc.bu.edu/sexualmedicine/physicianinformation/epidemiology-of-ed/ Boston Univercity School of Medicine – impotencja w liczbach.]</ref> |
|||
Z późniejszych badań ''The Baltimore Longitudinal Study of Aging'' z przełomu lat 70 i 80 XX wieku wynika, że częstotliwość występowania tej przypadłości wzrasta wraz z wiekiem i obejmuje kolejno: |
|||
* 8% populacji mężczyzn około 55 roku życia i mniej; |
|||
* 25% populacji mężczyzn około 65 roku życia; |
|||
* 55% populacji mężczyzn około 75 roku życia; |
|||
* 75% populacji mężczyzn powyżej 80 roku życia.<ref>[http://www.bumc.bu.edu/sexualmedicine/physicianinformation/epidemiology-of-ed/ Boston Univercity School of Medicine – impotencja w liczbach.]</ref> |
|||
== Klasyfikacja == |
|||
Niektórzy autorzy przyjmują też szerszą definicję wychodzącą poza zaburzenia erekcji męskiego prącia, rozumiejąc przez impotencję zaburzenia potencji seksualnej. Zgodnie z rozszerzoną definicją, wyróżnia się wówczas: |
|||
* impotencję generatywną – zaburzenia płodności; |
|||
* impotencję erektywną – zaburzenia erekcji; |
|||
* impotencję orgastyczną – zaburzenia wytrysku i orgazmu; |
|||
Impotencję różnicuje się na dwa podstawowe rodzaje o różnym podłożu: |
|||
Wyróżnia się kilka przyczyn występowania impotencji: |
|||
{{Choroba infobox |
{{Choroba infobox |
||
|nazwa = Brak reakcji genitalnej |
|nazwa = Brak reakcji genitalnej |
||
Linia 22: | Linia 43: | ||
* '''podłoże psychiczne''' |
* '''podłoże psychiczne''' |
||
Psychogenna impotencja może wynikać z zahamowania reaktywności seksualnej spowodowanego zgeneralizowanym lękiem przed seksualnością, [[kompleks (psychologia)|kompleksami]] (np. [[kompleks małego członka]]), [[lęk]]iem – przed [[zapłodnienie]]m partnerki i niechcianą [[ciąża|ciążą]], poczuciem [[wina|winy]] lub [[grzech]]u, zaburzeń rozwoju psychoseksualnego, [[stres]]em w pracy itp. Zazwyczaj w szczególnych okolicznościach (marzenia senne, [[masturbacja]], seks z inną partnerką) reakcje genitalne przebiegają prawidłowo. |
Psychogenna impotencja może wynikać z zahamowania reaktywności seksualnej spowodowanego zgeneralizowanym lękiem przed seksualnością, [[kompleks (psychologia)|kompleksami]] (np. [[kompleks małego członka]]), [[lęk]]iem – przed [[zapłodnienie]]m partnerki i niechcianą [[ciąża|ciążą]], poczuciem [[wina|winy]] lub [[grzech]]u, zaburzeń rozwoju psychoseksualnego, [[stres]]em w pracy itp. Zazwyczaj w szczególnych okolicznościach (marzenia senne, [[masturbacja]], seks z inną partnerką) reakcje genitalne przebiegają prawidłowo. Ten rodzaj impotencji spotykany jest najczęściej u młodych mężczyzn, których życie seksualne dopiero zaczyna się rozwijać. |
||
* '''podłoże fizyczne''' |
* '''podłoże fizyczne''' |
||
Linia 43: | Linia 64: | ||
}} |
}} |
||
{{wikisłownik|impotencja}} |
{{wikisłownik|impotencja}} |
||
Impotencja somatogenna (zwana też organiczną) występuje gdy chory zazwyczaj nie jest w stanie osiągnąć erekcji z powodu wieku bądź choroby, lub są stwierdzone organiczne zmiany |
Impotencja somatogenna (zwana też organiczną) występuje, gdy chory zazwyczaj nie jest w stanie osiągnąć erekcji z powodu wieku bądź choroby, lub są stwierdzone organiczne zmiany chorobowe. |
||
O zaburzeniu można mówić tylko wówczas, gdy trudności współżycia powtarzają się wielokrotnie mimo istnienia dobrej relacji emocjonalnej między partnerami w dłużej trwającym związku. Pojawienie się takich objawów w epizodycznych kontaktach seksualnych, szczególnie gdy towarzyszy im silne napięcie, jest na ogół zjawiskiem normalnym, wynikającym z przeżywanego stresu. Impotencja jest zaburzeniem niezwykle wstydliwym dla mężczyzn, dlatego rzadko udają się do lekarza specjalisty, co jest błędem, ponieważ obecna medycyna jest w stanie w wielu wypadkach przywrócić choremu erekcję. |
O zaburzeniu można mówić tylko wówczas, gdy trudności współżycia powtarzają się wielokrotnie mimo istnienia dobrej relacji emocjonalnej między partnerami w dłużej trwającym związku. Pojawienie się takich objawów w epizodycznych kontaktach seksualnych, szczególnie gdy towarzyszy im silne napięcie, jest na ogół zjawiskiem normalnym, wynikającym z przeżywanego stresu. Impotencja jest zaburzeniem niezwykle wstydliwym dla mężczyzn, dlatego rzadko udają się do lekarza specjalisty, co jest błędem, ponieważ obecna medycyna jest w stanie w wielu wypadkach przywrócić choremu erekcję. |
||
Na podstawie przyczyn tej dysfunkcji można wyróżnić: |
|||
* impotencję na tle krążeniowym – związaną z chorobami układu sercowo-naczyniowego (obecnie najczęściej rozpoznawaną); |
|||
* impotencję na tle neurogennym – związaną z urazami i chorobami kręgosłupa, w którym znajduje się ośrodek erekcji; |
|||
* impotencję na tle hormonalnym – związaną najczęściej ze spadkiem testosteronu postępującym wraz z wiekiem; |
|||
* impotencję psychogenną – związaną z kompleksami, lękiem czy nastawieniem zadaniowe do współżycia; |
|||
* impotencję mieszaną – stanowiącą ok 1/3 przypadków i będącą kombinacją różnych z wyżej wymienionych przyczyn. |
|||
=== Przyczyny === |
=== Przyczyny === |
||
Wśród przyczyn wymienia się m.in. |
Wśród przyczyn wymienia się m.in. |
||
* Czynniki psychogenne(10,4% przypadków)<ref>[http://www.mediweb.pl/diseases/wyswietl_d.php?id=113 Przyczyny impotencji – dane statystyczne.]</ref>: |
|||
* Czynniki psychogenne: |
|||
** [[stres]] |
** [[stres]] |
||
** [[Introwersja|introwersję]] (tendencja do skupiania uwagi na sobie) |
** [[Introwersja|introwersję]] (tendencja do skupiania uwagi na sobie) |
||
** szkodliwe uzależnienia ([[alkohol etylowy|alkohol]], [[amfetamina |
** szkodliwe uzależnienia ([[alkohol etylowy|alkohol]], [[amfetamina]], [[kokaina]], [[heroina]], [[morfina]]) |
||
* Czynniki organiczne (somatyczne): |
* Czynniki organiczne (somatyczne): |
||
** wiek ([[andropauza]], [[choroby układu krążenia]] (30% przypadków)<ref>[http://www.mediweb.pl/diseases/wyswietl_d.php?id=113 Przyczyny impotencji – dane statystyczne.]</ref>: [[miażdżyca]], [[niewydolność serca]], [[Tętniak|tętniaki]])) |
|||
** wiek ([[andropauza]], [[miażdżyca]]) |
|||
** [[cukrzyca]](40% przypadków)<ref>[http://www.mediweb.pl/diseases/wyswietl_d.php?id=113 Przyczyny impotencji – dane statystyczne.]</ref>– [[Neuropatia|neuropatie]] i angiopatie |
|||
** [[cukrzyca]] |
|||
** niektóre choroby neurologiczne ([[Stwardnienie zanikowe boczne|SLA]], [[tetraplegia]], [[paraplegia]], zaawansowana postać [[Stwardnienie rozsiane|SM]]) |
** niektóre choroby neurologiczne ([[Stwardnienie zanikowe boczne|SLA]], [[tetraplegia]], [[paraplegia]], zaawansowana postać [[Stwardnienie rozsiane|SM]])– 18% przypadków)<ref>[http://www.mediweb.pl/diseases/wyswietl_d.php?id=113 Przyczyny impotencji – dane statystyczne.]</ref> |
||
** choroby serca<ref>[http://facet.onet.pl/warto-wiedziec/wiadomosci/zaburzenia-erekcji-to-powazne-ostrzezenie,1,3193078,artykul.html Zaburzenia erekcji to poważne ostrzeżenie]</ref> i nadciśnienie tętnicze |
** choroby serca<ref>[http://facet.onet.pl/warto-wiedziec/wiadomosci/zaburzenia-erekcji-to-powazne-ostrzezenie,1,3193078,artykul.html Zaburzenia erekcji to poważne ostrzeżenie]</ref> i nadciśnienie tętnicze (54% przypadków)<ref>[http://www.mediweb.pl/diseases/wyswietl_d.php?id=113 Przyczyny impotencji – dane statystyczne.]</ref> |
||
** [[depresja (choroba)|depresję]] |
** [[depresja (choroba)|depresję]] |
||
** [[Polineuropatia|polineuropatię]] |
** [[Polineuropatia|polineuropatię]] |
||
** [[Choroba Peyroniego|chorobę Peyroniego]] |
** [[Choroba Peyroniego|chorobę Peyroniego]] |
||
** zabiegi operacyjne (13% przypadków)<ref>[http://www.mediweb.pl/diseases/wyswietl_d.php?id=113 Przyczyny impotencji – dane statystyczne.]</ref> – prostatektomia, cystektomia, operacje [[Aorta człowieka|aorty]] |
|||
** urazy i choroby [[Rdzeń kręgowy|rdzenia kręgowego]] (8% przypadków)<ref>[http://www.mediweb.pl/diseases/wyswietl_d.php?id=113 Przyczyny impotencji – dane statystyczne.]</ref> |
|||
** zaburzenia endokrynologiczne (6% przypadków)<ref>[http://www.mediweb.pl/diseases/wyswietl_d.php?id=113 Przyczyny impotencji – dane statystyczne.]</ref> - [[akromegalia]], hipogonadyzm, nadczynność tarczycy |
|||
** stwardnienie rozsiane (3% przypadków)<ref>[http://www.mediweb.pl/diseases/wyswietl_d.php?id=113 Przyczyny impotencji – dane statystyczne.]</ref> |
|||
* Wady rozwojowe: |
* Wady rozwojowe: |
||
** Wady rozwojowe narządów płciowych ([[stulejka]], [[spodziectwo]], [[wierzchniactwo]]) |
** Wady rozwojowe narządów płciowych ([[stulejka]], [[spodziectwo]], [[wierzchniactwo]]) |
||
* Niektóre leki: |
* Niektóre leki: |
||
** [[neuroleptyki]], leki z grupy [[SSRI]], [[SNRI]] i inne. |
** [[neuroleptyki]], leki z grupy [[SSRI]], [[SNRI]] i inne. |
||
** [[leki hipotensyjne]] (obniżające ciśnienie krwi) – [[klonidyna]], [[metyldopa]], [[spironolakton]] |
|||
** leki przeciwnowotworowe |
|||
** leki diuretyczne ([[leki moczopędne]]) |
|||
=== Leczenie farmakologiczne === |
=== Leczenie farmakologiczne === |
||
Stosuje się szereg leków, które pozwalają zwalczać większość przypadków impotencji. Do najbardziej znanych zalicza się: |
Stosuje się szereg leków, które pozwalają zwalczać większość przypadków impotencji. Do najbardziej znanych zalicza się: |
||
* inhibitory fosfodiestazy typu 5 – blokują enzym wyłączający wzwód (fosfodiesterazę typu 5), co zwiększa stężenie aktywatora wzwodu – [[Cykliczny guanozyno-3',5'-monofosforan|cyklicznego guanozyno monofosforanu (cGMP)]]. |
|||
* ''[[Sildenafil]]'' (nazwy handlowe Viagra, Maxigra) |
|||
* agoniści receptorów dopaminergicznych i serotoninergicznych – takie jak L-dopa ([[lewodopa]]), apomorfina i ich pochodne wywołują wzwód, ale ze względu na niepożądane działania ogólne oraz krótkotrwały efekt nie są popularne. |
|||
* ''[[Tadalafil]]'' (nazwa handlowa Cialis) |
|||
* leki hormonalne (androgeniczne) – podawane w wypadku deficytu [[Androgeny|androgenów]] wskutek fizjologicznego procesu starzenia się i wystąpienia schorzeń [[przysadka mózgowa|przysadki mózgowej]], [[nadnercza|nadnerczy]] czy [[Tarczyca człowieka|tarczycy]]. Aplikowane doustnie, domięśniowo lub przezskórnie. |
|||
* ''[[Wardenafil]]'' (nazwa handlowa Levitra) |
|||
* leki podawane w formie wstrzyknięć do ciał jamistych prącia – wstrzykiwane w okolicę podstawy prącia po jednej ze stron (naprzemiennie i unikając wstrzykiwania w to samo miejsce), wymagają samodzielnej aplikacji każdorazowo przed stosunkiem. |
|||
Możliwym powikłaniem częstego podawania może być zwłóknienie [[Ciała jamiste|ciał jamistych]] i skrzywienie prącia. |
|||
W przypadku impotencji najczęściej przepisywanymi preparatami leczniczymi są: |
|||
⚫ | |||
* ''[[Awanafil]]'' (nazwa handlowa Spedra) – nowoczesny, wysoce selektywny, silny i odwracalny inhibitor PDE5, wykazuje działanie już po 20 min od doustnej aplikacji, które utrzymuje się do 6 h. Zalecane przyjęcie leku na 30 min przed stosunkiem. |
|||
* ''[[Sildenafil]]'' (nazwy handlowe Viagra, Maxigra) – jeden z najstarszych obecnych na rynku inhibitorów PDE5, lek przyjmowany na 1-6 h przed planowanym aktem seksualnym, co powoduje utrzymanie się wzwodu od 30 min do 1 h. |
|||
* ''[[Tadalafil]]'' (nazwa handlowa Cialis)– przyjmowany minimum 30 min przed planowanym stosunkiem, osiąga maksymalne stężenie w osoczu po ok. 2 h od aplikacji. |
|||
* ''[[Wardenafil]]'' (nazwa handlowa Levitra)– silny, wybiórczy inhibitor PDE5, wskazane jest przyjęcie leku na 25-60 min przed aktywnością seksualną. |
|||
⚫ | |||
== Zobacz też == |
|||
* [[Erekcja]] |
|||
* [[Zaburzenia erekcji]] |
|||
* [[Zaburzenia seksualne]] |
|||
* [[Awanafil]] |
|||
* [[Sildenafil]] |
|||
* [[Wardenafil]] |
|||
== Bibliografia == |
== Bibliografia == |
||
* {{cytuj książkę|tytuł=ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.| wydawca=Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”|miejsce=Warszawa|rok=2000|isbn=83-85688-25-0}} |
* {{cytuj książkę|tytuł=ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.| wydawca=Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”|miejsce=Warszawa|rok=2000|isbn=83-85688-25-0}} |
||
* ICD-10. V rozdział. ''Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.'', Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne ''Vesalius'', Warszawa 2000. ISBN 83-85688-25-0. |
|||
* R. Dalej, ''Zaburzenia wzwodu prącia – etiologia i leczenie.'' Przewodnik Lekarza 2002, nr 5, s. 67-76. |
|||
* M. Kubin, G. Wagner, A.R. Fugl-Meyer ''Epidemiology of erectile dysfunction.'' International Journal of Impotence Research 2003, nr 15, s. 63-71. |
|||
* Z. Lew-Starowicz, ''Leczenie zaburzeń seksualnych'', PZWL, Warszawa 1997. |
|||
* M. Rabijewki: ''Zaburzenia erekcji – etiologia i leczenie.'' Przegląd Urologiczny 2006, nr 4(38), s. 46-48. |
|||
* J. Rybakowski, ''Impotencja męska w aspekcie psychofarmakologicznym.'' Post.Androl. 1994, t.3, s. 159-166. |
|||
{{Przypisy}} |
{{Przypisy}} |
||
== Linki zewnętrzne == |
|||
* [http://www.urologyhealth.org/content/moreinfo/edprimtreatment.pdf Impotencja – podstawowe informacje] |
|||
* [http://www.biomedical.pl/mezczyzna/erekcja-pod-kontrola-5832.html Mechanizm powstawania impotencji] |
|||
* [http://seks.wieszjak.polki.pl/abc-seksu/325209,Co-sprawia-ze-nie-chcemy-uprawiac-seksu.html Profilaktyka i leczenie impotencji] |
|||
* [http://www.medonet.pl/zdrowie-na-co-dzien,artykul,1701293,1,udany-seks-bez-wzgledu-na-wieku,index.html Impotencja a wiek pacjenta] |
|||
{{Zastrzeżenia|Medycyna}} |
{{Zastrzeżenia|Medycyna}} |
Wersja z 13:29, 14 cze 2014
Impotencja, niemoc płciowa, zaburzenia erekcji (ang. erectile dysfunction – ED) – dysfunkcja seksualna występująca u mężczyzn, objawiająca się brakiem erekcji lub ejakulacji mimo podniecenia i satysfakcjonującej gry wstępnej. Występuje najczęściej u mężczyzn powyżej 50 roku życia, ale zdarza się też wcześniej. Impotencję można podzielić na pierwotną i wtórną (występującą po okresie prawidłowego funkcjonowania seksualnego).
Po konferencji Narodowego Instytutu Zdrowia (National Institute of Health - NIH) z 1992 roku zalecono, aby stosowany dotychczas powszechnie termin na określenie tego typu zaburzeń seksualnych impotencja zastąpić określeniem zaburzenia erekcji (erectile dysfunction – ED). W 1999 roku na pierwszych międzynarodowych konsultacjach Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na temat zaburzeń wzwodu potwierdzono to zalecenie. Powodem tych zmian był fakt, że zaburzenia erekcji to precyzyjniejszy pod względem medycznym termin, który w odróżnieniu od impotencji nie posiada negatywnego i ironicznego zabarwienia.
Epidemiologia
Szacunkowo około 1 na 10 mężczyzn w wieku między 21. a 75. rokiem życia ma problemy związane z zaburzeniami erekcji.[1] 5-20% ogółu mężczyzn dotykają umiarkowane i ciężkie postaci impotencji.[2] Znane są następujące dane dotyczące skali tego problemu zamieszczone w Raporcie Kinsey'a z 1948 roku :
- 1% mężczyzn poniżej 19 roku życia;
- 3% mężczyzn poniżej 45 roku życia;
- 7% mężczyzn poniżej 55 roku życia;
- 25% mężczyzn poniżej 75 roku życia.[3]
Z późniejszych badań The Baltimore Longitudinal Study of Aging z przełomu lat 70 i 80 XX wieku wynika, że częstotliwość występowania tej przypadłości wzrasta wraz z wiekiem i obejmuje kolejno:
- 8% populacji mężczyzn około 55 roku życia i mniej;
- 25% populacji mężczyzn około 65 roku życia;
- 55% populacji mężczyzn około 75 roku życia;
- 75% populacji mężczyzn powyżej 80 roku życia.[4]
Klasyfikacja
Niektórzy autorzy przyjmują też szerszą definicję wychodzącą poza zaburzenia erekcji męskiego prącia, rozumiejąc przez impotencję zaburzenia potencji seksualnej. Zgodnie z rozszerzoną definicją, wyróżnia się wówczas:
- impotencję generatywną – zaburzenia płodności;
- impotencję erektywną – zaburzenia erekcji;
- impotencję orgastyczną – zaburzenia wytrysku i orgazmu;
Impotencję różnicuje się na dwa podstawowe rodzaje o różnym podłożu:
{{{nazwa naukowa}}} | |
Synonimy |
{{{synonimy}}} |
---|---|
Specjalizacja |
{{{specjalizacja}}} |
Objawy |
{{{objawy}}} |
Powikłania |
{{{powikłania}}} |
Początek |
{{{początek}}} |
Czas trwania |
{{{czas trwania}}} |
Typy |
{{{typy}}} |
Przyczyny |
{{{przyczyny}}} |
Czynniki ryzyka |
{{{czynniki ryzyka}}} |
Rozpoznanie |
{{{rozpoznanie}}} |
Różnicowanie |
{{{różnicowanie}}} |
Zapobieganie |
{{{zapobieganie}}} |
Leczenie |
{{{leczenie}}} |
Leki |
{{{leki}}} |
Rokowanie |
{{{rokowanie}}} |
Zapadalność |
{{{zapadalność}}} |
Śmiertelność |
{{{śmiertelność}}} |
Klasyfikacje | |
ICD-11 |
{{{ICD11}}} |
ICD-10 | |
DSM-5 |
{{{DSM-5}}} |
DSM-IV |
{{{DSM-IV}}} |
Psychogenna impotencja może wynikać z zahamowania reaktywności seksualnej spowodowanego zgeneralizowanym lękiem przed seksualnością, kompleksami (np. kompleks małego członka), lękiem – przed zapłodnieniem partnerki i niechcianą ciążą, poczuciem winy lub grzechu, zaburzeń rozwoju psychoseksualnego, stresem w pracy itp. Zazwyczaj w szczególnych okolicznościach (marzenia senne, masturbacja, seks z inną partnerką) reakcje genitalne przebiegają prawidłowo. Ten rodzaj impotencji spotykany jest najczęściej u młodych mężczyzn, których życie seksualne dopiero zaczyna się rozwijać.
- podłoże fizyczne
{{{nazwa naukowa}}} | |
Synonimy |
{{{synonimy}}} |
---|---|
Specjalizacja |
{{{specjalizacja}}} |
Objawy |
{{{objawy}}} |
Powikłania |
{{{powikłania}}} |
Początek |
{{{początek}}} |
Czas trwania |
{{{czas trwania}}} |
Typy |
{{{typy}}} |
Przyczyny |
{{{przyczyny}}} |
Czynniki ryzyka |
{{{czynniki ryzyka}}} |
Rozpoznanie |
{{{rozpoznanie}}} |
Różnicowanie |
{{{różnicowanie}}} |
Zapobieganie |
{{{zapobieganie}}} |
Leczenie |
{{{leczenie}}} |
Leki |
{{{leki}}} |
Rokowanie |
{{{rokowanie}}} |
Zapadalność |
{{{zapadalność}}} |
Śmiertelność |
{{{śmiertelność}}} |
Klasyfikacje | |
ICD-11 |
{{{ICD11}}} |
ICD-10 | |
DSM-5 |
{{{DSM-5}}} |
DSM-IV |
{{{DSM-IV}}} |
Impotencja somatogenna (zwana też organiczną) występuje, gdy chory zazwyczaj nie jest w stanie osiągnąć erekcji z powodu wieku bądź choroby, lub są stwierdzone organiczne zmiany chorobowe.
O zaburzeniu można mówić tylko wówczas, gdy trudności współżycia powtarzają się wielokrotnie mimo istnienia dobrej relacji emocjonalnej między partnerami w dłużej trwającym związku. Pojawienie się takich objawów w epizodycznych kontaktach seksualnych, szczególnie gdy towarzyszy im silne napięcie, jest na ogół zjawiskiem normalnym, wynikającym z przeżywanego stresu. Impotencja jest zaburzeniem niezwykle wstydliwym dla mężczyzn, dlatego rzadko udają się do lekarza specjalisty, co jest błędem, ponieważ obecna medycyna jest w stanie w wielu wypadkach przywrócić choremu erekcję.
Na podstawie przyczyn tej dysfunkcji można wyróżnić:
- impotencję na tle krążeniowym – związaną z chorobami układu sercowo-naczyniowego (obecnie najczęściej rozpoznawaną);
- impotencję na tle neurogennym – związaną z urazami i chorobami kręgosłupa, w którym znajduje się ośrodek erekcji;
- impotencję na tle hormonalnym – związaną najczęściej ze spadkiem testosteronu postępującym wraz z wiekiem;
- impotencję psychogenną – związaną z kompleksami, lękiem czy nastawieniem zadaniowe do współżycia;
- impotencję mieszaną – stanowiącą ok 1/3 przypadków i będącą kombinacją różnych z wyżej wymienionych przyczyn.
Przyczyny
Wśród przyczyn wymienia się m.in.
- Czynniki psychogenne(10,4% przypadków)[5]:
- stres
- introwersję (tendencja do skupiania uwagi na sobie)
- szkodliwe uzależnienia (alkohol, amfetamina, kokaina, heroina, morfina)
- Czynniki organiczne (somatyczne):
- wiek (andropauza, choroby układu krążenia (30% przypadków)[6]: miażdżyca, niewydolność serca, tętniaki))
- cukrzyca(40% przypadków)[7]– neuropatie i angiopatie
- niektóre choroby neurologiczne (SLA, tetraplegia, paraplegia, zaawansowana postać SM)– 18% przypadków)[8]
- choroby serca[9] i nadciśnienie tętnicze (54% przypadków)[10]
- depresję
- polineuropatię
- chorobę Peyroniego
- zabiegi operacyjne (13% przypadków)[11] – prostatektomia, cystektomia, operacje aorty
- urazy i choroby rdzenia kręgowego (8% przypadków)[12]
- zaburzenia endokrynologiczne (6% przypadków)[13] - akromegalia, hipogonadyzm, nadczynność tarczycy
- stwardnienie rozsiane (3% przypadków)[14]
- Wady rozwojowe:
- Wady rozwojowe narządów płciowych (stulejka, spodziectwo, wierzchniactwo)
- Niektóre leki:
- neuroleptyki, leki z grupy SSRI, SNRI i inne.
- leki hipotensyjne (obniżające ciśnienie krwi) – klonidyna, metyldopa, spironolakton
- leki przeciwnowotworowe
- leki diuretyczne (leki moczopędne)
Leczenie farmakologiczne
Stosuje się szereg leków, które pozwalają zwalczać większość przypadków impotencji. Do najbardziej znanych zalicza się:
- inhibitory fosfodiestazy typu 5 – blokują enzym wyłączający wzwód (fosfodiesterazę typu 5), co zwiększa stężenie aktywatora wzwodu – cyklicznego guanozyno monofosforanu (cGMP).
- agoniści receptorów dopaminergicznych i serotoninergicznych – takie jak L-dopa (lewodopa), apomorfina i ich pochodne wywołują wzwód, ale ze względu na niepożądane działania ogólne oraz krótkotrwały efekt nie są popularne.
- leki hormonalne (androgeniczne) – podawane w wypadku deficytu androgenów wskutek fizjologicznego procesu starzenia się i wystąpienia schorzeń przysadki mózgowej, nadnerczy czy tarczycy. Aplikowane doustnie, domięśniowo lub przezskórnie.
- leki podawane w formie wstrzyknięć do ciał jamistych prącia – wstrzykiwane w okolicę podstawy prącia po jednej ze stron (naprzemiennie i unikając wstrzykiwania w to samo miejsce), wymagają samodzielnej aplikacji każdorazowo przed stosunkiem.
Możliwym powikłaniem częstego podawania może być zwłóknienie ciał jamistych i skrzywienie prącia.
W przypadku impotencji najczęściej przepisywanymi preparatami leczniczymi są:
- Awanafil (nazwa handlowa Spedra) – nowoczesny, wysoce selektywny, silny i odwracalny inhibitor PDE5, wykazuje działanie już po 20 min od doustnej aplikacji, które utrzymuje się do 6 h. Zalecane przyjęcie leku na 30 min przed stosunkiem.
- Sildenafil (nazwy handlowe Viagra, Maxigra) – jeden z najstarszych obecnych na rynku inhibitorów PDE5, lek przyjmowany na 1-6 h przed planowanym aktem seksualnym, co powoduje utrzymanie się wzwodu od 30 min do 1 h.
- Tadalafil (nazwa handlowa Cialis)– przyjmowany minimum 30 min przed planowanym stosunkiem, osiąga maksymalne stężenie w osoczu po ok. 2 h od aplikacji.
- Wardenafil (nazwa handlowa Levitra)– silny, wybiórczy inhibitor PDE5, wskazane jest przyjęcie leku na 25-60 min przed aktywnością seksualną.
Stosowane są też pochodne morfiny, m.in. apomorfina (nazwa handlowa Uprima). Medycyna alternatywna zaleca spożycie zielonej herbaty. W niektórych przypadkach zalecana jest też psychoterapia.
Zobacz też
Bibliografia
- ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.. Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 2000. ISBN 83-85688-25-0.
- ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne., Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius, Warszawa 2000. ISBN 83-85688-25-0.
- R. Dalej, Zaburzenia wzwodu prącia – etiologia i leczenie. Przewodnik Lekarza 2002, nr 5, s. 67-76.
- M. Kubin, G. Wagner, A.R. Fugl-Meyer Epidemiology of erectile dysfunction. International Journal of Impotence Research 2003, nr 15, s. 63-71.
- Z. Lew-Starowicz, Leczenie zaburzeń seksualnych, PZWL, Warszawa 1997.
- M. Rabijewki: Zaburzenia erekcji – etiologia i leczenie. Przegląd Urologiczny 2006, nr 4(38), s. 46-48.
- J. Rybakowski, Impotencja męska w aspekcie psychofarmakologicznym. Post.Androl. 1994, t.3, s. 159-166.
- ↑ Zaburzenia erekcji – skala problemu w: eimpotencja.pl
- ↑ M. Kubin, G. Wagner, A.R. Fugl-Meyer Epidemiology of erectile dysfunction. International Journal of Impotence Research 2003, nr 15, s. 63.
- ↑ Boston Univercity School of Medicine – impotencja w liczbach.
- ↑ Boston Univercity School of Medicine – impotencja w liczbach.
- ↑ Przyczyny impotencji – dane statystyczne.
- ↑ Przyczyny impotencji – dane statystyczne.
- ↑ Przyczyny impotencji – dane statystyczne.
- ↑ Przyczyny impotencji – dane statystyczne.
- ↑ Zaburzenia erekcji to poważne ostrzeżenie
- ↑ Przyczyny impotencji – dane statystyczne.
- ↑ Przyczyny impotencji – dane statystyczne.
- ↑ Przyczyny impotencji – dane statystyczne.
- ↑ Przyczyny impotencji – dane statystyczne.
- ↑ Przyczyny impotencji – dane statystyczne.