Choroby układu krążenia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Choroby układu sercowo-naczyniowego
ICD-10 I00-I99

Choroby układu krążenia – schorzenia dotyczące narządów i tkanek wchodzących w skład układu krążenia, a w szczególności serca, tętnic i żył, dlatego często są też nazywane chorobami układu sercowo-naczyniowego. Historycznie ich rozpoznawaniem i leczeniem zajmowała się interna. Obecnie są domeną kardiologii, natomiast operacyjnym (inwazyjnym ich leczeniem zajmują się chirurgia naczyniowa, kardiologia inwazyjna, kardiochirurgia. Leczeniem chorób naczyniowych zajmuje się też neurologia czy reumatologia.

Wraz z rozwojem cywilizacji doszło do zwiększonej zachorowalności na choroby układu krążenia, tak, że wiele z nich nazywanych jest chorobami cywilizacyjnymi. W Polsce są odpowiedzialne za 50% liczby zgonów[1], z tego najczęstszymi przyczynami zgonu jest zawał serca i udar mózgu[2].

Do chorób układu krążenia zalicza się:

Klasyfikacja chorób układu krążenia ICD- 10 (I00- I99)[edytuj | edytuj kod]

Ostra choroba reumatyczna (I00- I02)[edytuj | edytuj kod]

  • choroba reumatyczna bez wzmianki o zajęciu serca
  • choroba reumatyczna z zajęciem serca
  • pląsawica reumatyczna

Przewlekła choroba reumatyczna serca (I05- I09)[edytuj | edytuj kod]

Reumatyczna choroba serca
  • choroby reumatyczne zastawki dwudzielnej
  • choroby reumatyczne zastawek tętnicy głównej
  • choroby reumatyczne zastawki trójdzielnej
  • wady wielu zastawek (skojarzone)
  • inne choroby reumatyczne serca

Choroba nadciśnieniowa (I10- I15)[edytuj | edytuj kod]

  • samoistne (pierwotne) nadciśnienie
  • choroba nadciśnieniowa z zajęciem serca
  • choroba nadciśnieniowa z zajęciem nerek
  • choroba nadciśnieniowa z zajęciem serca i nerek
  • nadciśnienie wtórne

Choroba niedokrwienna serca (I20- I25)[edytuj | edytuj kod]

  • dusznica bolesna
  • ostry zawał serca
  • ponowny zawał serca („dorzut”)
  • niektóre powikłania występujące w czasie ostrego zawału serca
  • inne ostre postacie choroby niedokrwiennej serca
  • przewlekła choroba niedokrwienna serca

Zespół sercowo- płucny i choroby krążenia płucnego (I26- I28)[edytuj | edytuj kod]

  • zator płucny
  • inne zespoły sercowo- płucne
  • inne choroby naczyń płucnych

Inne choroby serca (I30- I52)[edytuj | edytuj kod]

Niedomykalność i zwężenie zastawki mitralnej

Choroby naczyń mózgowych (I60- I69)[edytuj | edytuj kod]

  • krwotok podpajęczynówkowy
  • krwotok mózgowy
  • inne nieurazowe krwotoki mózgowe
  • zawał mózgu
  • udar, nie określony jako krwotoczny lub zawałowy
  • niedrożność i zwężenie tętnic przedmózgowych nie powodujące zawału mózgu
  • niedrożność i zwężenie tętnic mózgowych nie powodujące zawału mózgu
  • inne choroby naczyń mózgowych
  • zaburzenia naczyń mózgowych w chorobach występujących gdzie indziej
  • następstwa chorób naczyń mózgowych

Choroby tętnic, tętniczek i naczyń włosowatych (I70- I79)[edytuj | edytuj kod]

Widoczne zmiany miażdżycowe aorty
  • miażdżyca
  • tętniak i tętniak rozwarstwiający tętnicy głównej
  • tętniak innych tętnic
  • inne choroby naczyń obwodowych
  • zator i zakrzep tętniczy
  • inne zaburzenia czynności tętnic i tętniczek
  • choroby naczyń włosowatych
  • zaburzenia czynności tętnic, tętniczek i naczyń włosowatych w chorobach sklasyfikowanych gdzie indziej

Choroby żył, naczyń limfatycznych i węzłów chłonnych, niesklasyfikowane gdzie indziej (I80- I89)[edytuj | edytuj kod]

  • zapalenie żył i zakrzepowe zapalenie żył
  • zakrzep żyły wrotnej
  • inne zatory i zakrzepy żylne
  • żylaki kończyn dolnych
  • guzy krwawiczne odbytu
  • żylaki przełyku
  • żylaki o innym umiejscowieniu
  • inne zaburzenia żył
  • nieokreślone zapalenie węzłów chłonnych
  • inne niezakaźne zaburzenia funkcji naczyń i węzłów chłonnych

Inne i nieokreślone zaburzenia układu krążenia (I95- I99)[edytuj | edytuj kod]

  • niedociśnienie tętnicze
  • pozabiegowe zaburzenia układu krążenia, niesklasyfikowane gdzie indziej
  • inne zaburzenia funkcji układu krążenia w chorobach sklasyfikowanych gdzie indziej
  • inne i nieokreślone zaburzenia układu krążenia.

Główne objawy[edytuj | edytuj kod]

Badania[edytuj | edytuj kod]

Wystąpienie jakichkolwiek niepokojących objawów chorobowych, wymaga niezwłocznej konsultacji z lekarzem. Ważna jest szybka reakcja, gdyż w przypadku chorób układu krążenia tylko leczenie w odpowiednim stadium może przynieść efekty. W badaniach układu krążenia posługujemy się badaniami diagnostycznymi ogólnymi i specjalistycznymi.

Wpływ badań laboratoryjnych na ocenę ryzyka chorób układu krążenia[edytuj | edytuj kod]

Przeprowadzane badania epidemiologiczne, kliniczne i doświadczalne, rozszerzyły wiedzę związaną z istnieniem parametrów, pozwalających ocenić predyspozycje do rozwoju chorób układu krążenia, przede wszystkim powstających na podłożu miażdżycowym.

Wskaźniki te mają ułatwić:

  • identyfikację czynników sprzyjających rozwojowi choroby
  • wczesne wykrywanie nieprawidłowości (zanim wystąpią pierwsze objawy chorobowe)
  • ocenę rokowań u pacjentów ze zdiagnozowana chorobą
  • ocenę skuteczności podejmowanych działań profilaktycznych

Z praktycznego punktu widzenia, badania laboratoryjne pomocne w ocenie ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia, możemy podzielić na:

Badania nieinwazyjne[edytuj | edytuj kod]

Rola nieinwazyjnych badań układu krążenia, obejmuje rozpoznawanie, monitorowanie leczenia oraz stratyfikację ryzyka. Do najczęściej zlecanych badań nieinwazyjnych zaliczamy:

Pomostowanie aortalno-wieńcowe

Badania inwazyjne[edytuj | edytuj kod]

W przypadku gdy wykonane badania nieinwazyjne nie są wystarczające, bądź stadium choroby jest na tyle zaawansowane że wymaga ona leczenia operacyjnego, stosuje się metody inwazyjne badań, jak np.:

Profilaktyka[edytuj | edytuj kod]

Zwalczanie czynników ryzyka[edytuj | edytuj kod]

Podstawą profilaktyki chorób układu krążenia jest zwalczanie czynników ryzyka poprzez:

  • prawidłowe odżywianie
  • wyrabianie nawyków aktywnego wypoczynku
  • unikanie nałogu palenia papierosów
  • okresowe badania lekarskie, uwzględniające:
    • pomiar masy i wysokości ciała
    • pomiar ciśnienia krwi
    • pomiar glikemii
    • wykonywanie przesiewowych badań cholesterolu
    • ultrasonograficzną ocenę grubości ścian tętnic szyjnych.

Wczesne wykrywanie chorób układu krążenia u dzieci i młodzieży[edytuj | edytuj kod]

Przewidywanie wystąpienia chorób układu krążenia, powinno się rozpocząć od oceny okresu płodowego. Biorąc pod uwagę fakt, że mała masa urodzeniowa może stanowić ryzyko choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia tętniczego, otyłości lub cukrzycy w życiu dorosłym, to istnieje potrzeba objęcia tej grupy dzieci wczesną profilaktyką. Takie działanie ma na celu zmniejszenie rozwoju tych i innych chorób w późniejszych latach życia. O skuteczności wczesnej identyfikacji u dzieci i młodzieży przekonuje fakt, że np. hiperlipoproteinemie, uznawane za najważniejszy czynnik ryzyka choroby niedokrwiennej serca, mogą być wykryte już we krwi pępowinowej.

Ćwiczenia fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Korzystny wpływ aktywności ruchowej[edytuj | edytuj kod]

Przeprowadzane w wielku krajach badania dostarczały i dostarczają coraz to nowych i bardziej przekonujących dowodów świadczących o znaczeniu systematycznej aktywności fizycznej w zapobieganiu chorobom układu krążenia oraz redukcji przedwczesnej umieralności. Wyniki najbardziej znanych i najczęściej cytowanych w piśmiennictwie medycznym długofalowych badań epidemiologicznych prowadzonych w Framingham, badań MRFIT, Harvard Alumni Study czy Nurses Health Study wskazują na korzystne efekty systematycznego wysiłku fizycznego w profilaktyce zmniejszenia umieralności z powodu chorób układu krążenia. Pozwoliły one na poznanie wielu mechanizmów korzystnego oddziaływania ćwiczeń fizycznych. Dowiodły też, że regularny wysiłek fizyczny w odpowiednim czasie oraz intensywności wpływa pozytywnie na metabolizm lipidów i węglowodanów, czynność śródbłonka naczyniowego, może modyfikować korzystnie stan równowagi czynnościowej między układem krzepnięcia i fibrynolizy.

Zalecenia aktywności ruchowej w pierwotnej prewencji chorób układu krążenia i promocji zdrowia[edytuj | edytuj kod]

Przy braku przeciwwskazań należy pamiętać, że zbyt mała dawka ćwiczeń nie przyniesie istotnych efektów fizjologicznych, nadmierny, niedostosowany do wieku, stanu zdrowia i możliwości może być potencjalnie szkodliwy. W tabeli zostały przedstawione najbardziej znane i akceptowane w wielu krajach zalecenia aktywności ruchowej.

Aktywność ruchowa WHO 1993 Centers for Disease Control and Prevention American Heart Association and Prevention (CDCP) 1995 American College of (AHA) 1996 Europejskie Towarzystwa Sports Medicine (ACSM) 1998 International Task Force for Prevention Naukowe EAS, ESC, ESH 1998 of Coronary Heart Disease IAS 1998
Częstotliwość treningu w tygodniu 3-5 razy codziennie 3-6 razy 3-5 razy 4-5 razy 4-5 razy
Intensywność ćwiczeń 60-85% max tętna umiarkowana 40-60% max tętna 60-90% max tętna 60-75% max tętna 60-75% max tętna
Czas trwania jednostki treningowej 20-60 minut min. 30 minut 30-60 minut 20-60 minut 30-40 minut 20-30 minut
Rodzaj zalecanego teningu wysiłki wytrzymałościowe wysiłki wytrzymałościowe wysiłki wytrzymałościowe wysiłki wytrzymałościowe wysiłki wytrzymałościowe
Ćwiczenia oporowe uzupełnienie uzupełnienie min. 2x w tygodniu 8-10 zestawów ćwiczeń po 10-15 powtórzeń uzupełnienie min. 2x w tygodniu 8-10 zestawów ćwiczeń po 10-12 powtórzeń
Wydatek energetyczny w czasie ćwiczeń 200 kcal/dzień, 1400kcal/tydzień minimum 300 kcal/trening

Przeciwwskazania dotyczące wysiłku fizycznego[edytuj | edytuj kod]

Osoba dorosła przed podjęciem systematycznego wysiłku fizycznego, powinna być uprzednio poddana badaniom lekarskim, gdyż u osób zamierzających podjąć intensywny, wyczerpujący trening, bądź u osób starszych obciążonych przewlekłymi chorobami, wskazana jest większa ostrożność.

Bezwzględne przeciwwskazania do systematycznej aktywności ruchowej
  • znaczny stopień uszkodzenia serca, m.in. zmiany pozapalne mięśnia sercowego, wady serca, choroba niedokrwienna serca, które doprowadziły do niewydolności krążenia i/lub niewydolności wieńcowej spoczynkowej
  • zwężenie ujścia aortalnego
  • kardiomiopatia
  • znaczny stopień przerostu mięśnia sercowego
  • tętniak serca
  • niestabilna dusznica bolesna
  • zaburzenia przewodnictwa i/lub zaburzeń rytmu serca pojawiające się lub nasilające przy niewielkim obciążeniu wysiłkowym
  • przedwczesne pobudzenie komorowe wieloogniskowe i R/T
  • spoczynkowa tachykardia
  • napadowe migotanie przedsionków
  • nadciśnienie tętnicze nieuregulowane farmakologicznie
  • niewydolność układu oddechowego
  • istotne ograniczenie rezerw wentylacyjnych płuc
  • niewyrównana cukrzyca
  • nadwaga powyżej 60% należnej masy ciała
  • stan zapalny w organizmie
  • incydenty zakrzepowo- zatorowe w wywiadzie
Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Wiele osób wykonuje intensywny wysiłek fizyczny wbrew wyraźnym zakazom lekarskim, zapominając że powikłania kardiologiczne mogą się zdarzyć także w czasie wysiłków o małej intensywności. Z prac autorów japońskich wynika, że wiele nagłych powikłań kardiologicznych zdarzyło się podczas… gry w golfa.

Interakcje leków stosowanych w chorobach układu krążenia[edytuj | edytuj kod]

Znajomość mechanizmów interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych leków stosowanych w kardiologii pozwala na uniknięcie potencjalnych zagrożeń wynikających z ich kojarzenia. W biotransformacji leków kardiologicznych najważniejszą rolę odgrywają trzy izoenzymy:

  • CYP 3A4
  • CYP 2D6
  • CYP 2C9

Na niepożądane reakcje lekowe są narażeni zwłaszcza ludzie starsi przyjmujący wiele leków, dlatego ważna jest znajomość tego zagadnienia, gdyż pozwala na bezpieczniejsze kojarzenie leków i uniknięcie potencjalnych interakcji. Duża zmienność osobnicza w nasileniu objawów przy wystąpieniu interakcji lekowych, wynika z przyczyn związanych z pacjentem lub lekiem, może być np. wynikiem chorób, rodzaju diety. Zmienność osobnicza nasilenia interakcji leków zależy od wielkości dawek leków, czasu trwania leczenia, kolejności oraz drogi ich stosowania.

Leki o potencjalnych możliwościach wchodzenia w interakcje metaboliczne z lekami kardiologicznymi metabolizowanymi przy udziale izoenzymów cytochromu P450
CYP 3A4 CYP 2D6 CYP 2C9
substraty
  • Steroidy
    • 17β- estradiol
    • 17α- etynyloestradiol
    • Hydrokortyzon
    • Progesteron
    • Testosteron
inhibitory
induktory Wysoce oporny na indukcję

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Z. Bednarkiewicz: Epidemiologia chorób układu krążenia. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne. [dostęp 2013-06-24]. [zarchiwizowane z adresu 2010-02-13].
  2. Choroby układu krążenia. Zdrowie - UE. [dostęp 2013-06-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Choroby wewnętrzne" pod red. A. Szczeklika, str. 1408-1409 ISBN 83-7430-069-8
  • „Kardiologia zapobiegawcza” pod red. M. Naruszewicza, Szczecin, wyd. PTMNM, 2003, s. 31-34 i 217-265, ISBN 83-913728-3-9

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.