Wit z Rzymu

Święty
Wit z Rzymu
Vitus
	męczennik
	; Wizerunek św. Wita (ok. 1170-1200)
Data i miejsce urodzenia	ok. 284-292 ; Mazara del Vallo
Data śmierci	ok. 303/304
Czczony przez	Kościół katolicki,; Cerkiew prawosławną
Wspomnienie	15 czerwca (kat.),; 16 maja i 15 czerwca (według kal. jul.),; 29 maja i 28 czerwca, Vidovdan (według kal. greg.)
Atrybuty	lew, kogut, orzeł, uwiązany pies
Szczególne miejsca kultu	Archikatedra w Pradze,; Kościół Świętych Wita i Modesta w Rzymie
	Multimedia w Wikimedia Commons

Wit z Rzymu (łac. Vitus; ur. ok. 284-292 w Mazara del Vallo, zm. ok. 303/304) – męczennik chrześcijański oraz święty Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej, zaliczany do Czternastu Świętych Wspomożycieli.

Życiorys

Informacji o życiu Wita zachowało się bardzo niewiele^[1]. Opis jego procesu i śmierci nie zachował się, ale jego postać znalazła się w Martyrologium Hieronima^[2]. Przetrwały natomiast dokumenty procesowe jego współtowarzyszy: Feliksa, Euptusa, Fiealusza i Filorona oraz Klaudiusza i Asuteriusza^[3]. Ponadto w VII wieku powstała pasja o Wicie, Modeście i Krescencji spisana na podstawie przekazów ludowych^[3]. Ze względu na liczne podobieństwa hagiograficzne osób zmarłych w tamtym czasie (między innymi Cyriak Rzymianin), włoski badacz Agostino Amore doszedł do wniosku, że mogło być kilku męczenników imieniem Wit – dwóch z Rzymu i jeden z Nikodemii^[4]. Badania bollandystów nie doprowadziły do nowych okryć, zatem przyjęło się założenie, że istniało kiedyś jedno źródło pierwotne (niezachowane), na podstawie którego stworzono późniejsze pasje^[5].

Wit urodził się ok. 284-292 roku w Mazara del Vallo w zamożnej rodzinie^[1]. Był synem poganina Hylasa, a z chrześcijaństwem zetknął się za sprawą swojego nauczyciela Modesta i piastunki Krescencji^[6]. W wieku dwunastu lat opuścił rodzinny dom^[1], ze względu na ojca który naciskał na Wita by odstąpił od wiary^[6]. Po opuszczeniu domu, udał się w inne miejsce, gdzie udzielał chrztów^[7]. Wówczas miał zachorować syn Dioklecjana, po czym cesarz miał siłą sprowadzić Wita do Italii^[7]. Według legendy Wit uzdrowił dziecko, ale odmówiwszy złożenia hołdu bogom rzymskim, został oskrażony o obrazę majestatu^[7]. Jego, Modesta i Krescencję skazano na więzienie a następnie na walkę z dzikimi zwierzętami w amfiteatrze^[7]. Ponieważ udało im się przeżyć, poddano ich torturom, w wyniku których zmarli^[8]. Tradycyjnie przypisuje się, że miało to miejsce 15 czerwca^[4] 303 albo 304 roku, w czasie prześladowania chrześcijan^[1]. Według Henryka Frosa Wit nigdy nie opuścił Sycylii i zmarł tamże w wyniku prześladowań, a jego kult rozpoczął się po translacji relikwii do Lukanii w VI wieku^[9].

Patronat

Wit jest patronem aktorów, aptekarzy, epileptyków, tancerzy, histeryków, górników, karczmarzy i warzelników^[10]. Patronuje także Pomorzu, Saksonii, Sycylii i Śląskowi^[10].

Czczenie Wita jest także ważne dla Serbów, którzy obchodzą Dzień Świętego Wita^[11].

Dzień obchodów

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 15 czerwca^[10].

Cerkiew prawosławna wspomina męczennika Wita dwukrotnie:

16/29 maja^[a], tj. 29 maja według kalendarza gregoriańskiego^[12]
15/28 czerwca, tj. 28 czerwca według kalendarza gregoriańskiego^[12].

Ikonografia

Święty przedstawiany jest jako chłopiec w krótkiej tunice z kotłem^[10]. Jego atrybutami są lew, kogut, orzeł, uwiązany pies^[13]

Zobacz też

Uwagi

↑ podwójne datowanie

Przypisy

1 2 3 4 Paner 1995 ↓, s. 5.
↑ Paner 1995 ↓, s. 9-10.
1 2 Paner 1995 ↓, s. 10.
1 2 Paner 1995 ↓, s. 21.
↑ Paner 1995 ↓, s. 23.
1 2 Paner 1995 ↓, s. 11.
1 2 3 4 Paner 1995 ↓, s. 12.
↑ Paner 1995 ↓, s. 12-13.
↑ Paner 1995 ↓, s. 22.
1 2 3 4 Święty Wit, męczennik. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2025-11-14]. (pol.).
↑ Serbia: Vidovdan (dzień św. Wita) i jego znaczenie polityczne. Obserwator Międzynarodowy. [dostęp 2025-11-14]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
1 2 Jarosław Charkiewicz: Wit z Rzymu (ok. 303). cerkiew.pl. [dostęp 2025-11-14]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
↑ Wiesław Aleksander Niewęgłowski: Leksykon świętych. Warszawa: Świat Książki, 2006, s. 95–96. ISBN 978-83-247-0574-0.

Bibliografia

Anna Paner: Święty Wit: męczeństwo, legenda i kult. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 1995. ISBN 83-7017-571-6. (pol.).
San Vito. santiebeati. [dostęp 2025-11-14]. (wł.).

[uwaga1-12] wójne datowanie

[CITEREFPaner19955-1] 1 2 3 4 Paner 1995 ↓, s. 5.

[CITEREFPaner19959-10-2] Paner 1995 ↓, s. 9-10.

[CITEREFPaner199510-3] 1 2 Paner 1995 ↓, s. 10.

[CITEREFPaner199521-4] 1 2 Paner 1995 ↓, s. 21.

[CITEREFPaner199523-5] Paner 1995 ↓, s. 23.

[CITEREFPaner199511-6] 1 2 Paner 1995 ↓, s. 11.

[CITEREFPaner199512-7] 1 2 3 4 Paner 1995 ↓, s. 12.

[CITEREFPaner199512-13-8] Paner 1995 ↓, s. 12-13.

[CITEREFPaner199522-9] Paner 1995 ↓, s. 22.

[brewiarz-10] 1 2 3 4 Święty Wit, męczennik. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2025-11-14]. (pol.).

[OM-11] Serbia: Vidovdan (dzień św. Wita) i jego znaczenie polityczne. Obserwator Międzynarodowy. [dostęp 2025-11-14]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).

[cerkiew-13] 1 2 Jarosław Charkiewicz: Wit z Rzymu (ok. 303). cerkiew.pl. [dostęp 2025-11-14]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).

[Niewęgłowski-14] Wiesław Aleksander Niewęgłowski: Leksykon świętych. Warszawa: Świat Książki, 2006, s. 95–96. ISBN 978-83-247-0574-0.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[a]

[12]

[13]