Świniary (powiat międzyrzecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

52°37′58.2″N 15°35′35″E

- błąd

4 m

WD

52°40'N, 15°32'E, 52°37'57.14"N, 15°35'41.42"E

- błąd

20344 m

Odległość

2019 m

Świniary
wieś
Ilustracja
Centrum wsi
Państwo

 Polska

Województwo

 lubuskie

Powiat

międzyrzecki

Gmina

Skwierzyna

Strefa numeracyjna

95

Kod pocztowy

66-440[1]

Tablice rejestracyjne

FMI

SIMC

0186878

Położenie na mapie gminy Skwierzyna
Mapa konturowa gminy Skwierzyna, w centrum znajduje się punkt z opisem „Świniary”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Świniary”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Świniary”
Położenie na mapie powiatu międzyrzeckiego
Mapa konturowa powiatu międzyrzeckiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Świniary”
Ziemia52°37′58,2″N 15°35′35,0″E/52,632833 15,593056

Świniary (niem. Schweinert)[2]wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Skwierzyna.

Integralne części wsi Świniary[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0186890 Świniarki część wsi

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś w dolinie Warty, na skraju Puszczy Noteckiej, ok. 7 km na północny wschód od Skwierzyny, przy drodze wojewódzkiej nr 199. Na zachód od Świniar, przy drodze leżą Świniarki, najstarsza osada olęderska w rejonie, założona przez Krzysztofa Unruga w 1619 r. jako Schweinerter Hollander. Aktualnie Świniarki należą administracyjnie do Świniar i wraz z miejscowością Nowy Dwór stanowią sołectwo Świniary.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od końca XIV wieku. Wymieniona po raz pierwszy w dokumencie zapisanym po łacinie z 1394 "Swinari", a później także w 1420 "Swynar", 1430 "Swynari", 1433 "Swinary", 1446 "Swynary", 1494 "Svynarj", 1508 "Szwynarwy", 1510 "Szwynary", 1563 "Szwiniari", 1577 "Swiniary", 1944 "Schweinert"[5].

Miejscowość wspominały historyczne dokumenty prawne, własnościowe i podatkowe. Wieś wzmiankowana w jako własność szlachecka związana z grodem w Skwierzynie. W 1394 wraz z dziedzinami Góra (k. Sierakowa), Kijewice, Dzierzązna była przedmiotem sporu sądowego pomiędzy Mikołajem Baworowskim i Dobiesławem Kwileckim. W 1433 właściciel wsi Marcin Zajączkowski pozwany został przez mieszczkę poznańską Elżbietę Fafkową oraz innych mieszczan o niezapłacenie za „kramne rzeczy odważone i odmierzone”. Fafkowa i inni świadkowie zeznawali przeciw niemu domagając się oddania długu; każdy na kwotę 5 grzywien, aż do całej sumy długu w wysokości 28 grzywien. W 1444 miejscowość należała do powiatu poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W latach 1444-1592 dziedzicami Świniar byli Ostrorogowie z Ostroroga herbu Nałęcz. W 1508 miejscowość leżała w parafii Skwierzyna[5].

W 1580 wieś Swinary położona była w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów[6]. W 1592 Jan Ostroróg wojewoda poznański, syn Stanisława, sprzedał Janowi Opalińskiemu z Bnina miasto Ostroróg wraz z wsiami, w tym m. in. wieś Świniary wraz z folwarkiem[5].

Od końca XVI do początku XIX wieku należała do rodziny Unrugów z Międzychodu, w XIX w. do Hohenzollernów.

Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Międzyrzecz w rejencji poznańskiej[7]. Świniary należały do okręgu starodworskiego tego powiatu i stanowiły odrębny majątek, którego właścicielem był wówczas von Brunn[7]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 434 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 56 dymów (domostw)[7]. Wzmiankowane były wówczas także Świniary Olendry (30 domów, 198 osób)[7].

W latach 1945–1961 miejscowość leżała w nieistniejącym obecnie powiecie skwierzyńskim, a w latach 1975–1998 należała administracyjnie do województwa gorzowskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[8]:

inne zabytki:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014-03-09].
  2. Schweinert. [dostęp 2021-04-11]. (niem.).
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  5. a b c Jurek 2011 ↓.
  6. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 35.
  7. a b c d Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère) Jana Nepomucena Bobrowicza, 1846, s. 260.
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 32. [dostęp 2013-01-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]