10 Pułk Dragonów (PSZ)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 10 Pułku Dragonów PSZ na Zachodzie. Zobacz też: 10 Pułk Dragonów – stronę ujednoznaczniającą.
10 Pułk Dragonów
Ilustracja
Proporczyk
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1944
Rozformowanie 10 czerwca 1947
Tradycje
Rodowód Dywizjon Rozpoznawczy 10 Brygady Kawalerii
10 Oddział Rozpoznawczy
10 Batalion Dragonów
Kontynuacja 10 batalion zmechanizowany Dragonów
Dowódcy
Pierwszy mjr kaw. Jan Skawiński
Ostatni mjr br. panc. Marian Kochanowski
Organizacja
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 10 Brygada Kawalerii Pancernej
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Sztandar pułku
Szlak bojowy pułku w składzie 1 DPanc

10 Pułk Dragonów – oddział piechoty zmotoryzowanej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Swoje święto obchodził 5 września, w rocznicę bitwy pod Skrzydlną, największej bitwy dywizjonu rozpoznawczego w kampanii 1939. W piątą rocznicę tej bitwy 10 Pułk Dragonów zdobył miasto St. Omer we Francji.

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

Pułk sięgał tradycjami dywizjonu rozpoznawczego 10 Brygady Kawalerii. Odtworzony jako dywizjon kawalerii w kampanii francuskiej. Na terenie Szkocji sformowany jako 10 Oddział Rozpoznawczy. 18 sierpnia 1942 stał się zalążkiem 10 Batalionu Dragonów.

Na podstawie rozkazu L.dz. 163/6NW/44 Naczelnego Wodza z 18 marca 1944 roku 10 Batalion Dragonów został przemianowany na 10 Pułk Dragonów[1].

Jednostka mimo przemianowania na pułk pozostała, zgodnie z etatem brytyjskim, zmotoryzowanym batalionem piechoty (ang. Motor Battalion).

Wszedł w skład 10 Brygada Kawalerii Pancernej z 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka.

Uzbrojenie batalionu
Halftrack–pojazd plutonu dragonów
Universal Carrier–pojazd plr i plutonów specjalnych
Tablica rozpoznawcza pojazdów WP

Działania bojowe pułku[edytuj | edytuj kod]

Pułk przybił do wybrzeży Normandii 30 lipca 1944 roku. Okręty, którymi pułk został przewieziony, zatrzymały się około dwóch mil od brzegów Normandii i tam po zakotwiczeniu stały do rana 31 lipca. Rano rozpoczęto przeładowywanie ludzi i sprzętu do sztucznej przystani na plaży. Dopiero 2 sierpnia oddział zebrał się w całość w wyznaczonym rejonie. Jego stan wynosił 47 oficerów i 839 szeregowych. Ogólna liczba pojazdów w pułku wynosiła 252 sztuki. Brakowało jednego pojazdu ratowniczego, który zepsuł się przy załadunku[2].

21 kwietnia 1947 roku pułk opuścił Brytyjską Armię Renu (ang. British Army of the Rhine), przybył do Wielkiej Brytanii i został zakwaterowany w obozie „Supplementary Hutted Camp Tilshead” (Salisbury Wilts). 20 maja 1947 roku oficerowie i żołnierze zapisali się do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. 10 czerwca 1947 roku pułk został rozwiązany, a w jego miejsce utworzony pododdział pod nazwą „Szwadron 10-go Pułku Dragonów”, który podporządkowano dowódcy 510 Oddziału PKPR. Dowódcą szwadronu został rotmistrz Stanisław Smrokowski. Tego dnia szwadron liczył 6 oficerów i 186 szeregowych[3].

Dowódcy jednostki[edytuj | edytuj kod]

Poniżej wymieniono również dowódców jednostek, których tradycje pułk kontynuował

  • mjr kaw. Jan Skawiński (25 VI – 4 XII 1940)
  • ppłk kaw. Ksawery Święcicki (4 XII 1940 – 8 XI 1943)
  • mjr kaw. Władysław Zgorzelski (8 XI 1943 – 9 IX 1944)
  • rtm. Wacław Kownas (p.o. 9 IX – 19 XI 1944)
  • mjr dypl. kaw. Bohdan Mincer (p.o. 19 XI – 4 XII 1944)
  • mjr kaw. Andrzej Franciszek Wincenty Szajowski (p.o. 4 XII 1944 – 21 I 1945)
  • ppłk kaw. Władysław Zgorzelski (21 I 1945 – 8 IX 1945)
  • ppłk dypl. br. panc. Ludwik Antoni Stankiewicz (8 IX 1945 – 1 VII 1946 lub 4 X 1945 – 20 XII 1946[4])
  • mjr br. panc. Marian Kochanowski[5] (1 VII 1946 – 10 VI 1947)

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

dowództwo

  • szwadron dowodzenia
    • pluton łączności
    • pluton gospodarczy
  • szwadron wsparcia
    • 3 x pluton przeciwpancerny (armaty 6-funtowe)
    • 2 x pluton ckm
    • 2x pluton moździerzy 3" (12 moździerzy 76 mm)
  • 3 x szwadron dragonów
    • pluton rozpoznawczy (carrierów)
    • 3 x pluton dragonów

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
Sztandar został ofiarowany pułkowi w Forfar przez społeczeństwo szkockiego hrabstwa Lanark.

Na tarczach – godło państwowe i data powstania pułku, barwy Wielkiej Brytanii i data wylądowania oddziału w Wielkiej Brytanii, Krzyż św. Andrzeja, a na nim herb hrabstwa Lanark, godło państwowe i miejsce na datę powrotu do Polski.

Obecnie sztandar eksponowany jest w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[6].

Odznaka pamiątkowa
Odznaka o wymiarach 37,5 X 40,4 mm tłoczona z metalu, mocowana na śrubkę; ażurowa, dwuczęściowa, owalna. W złotym wieńcu postać siedzącego na koniu husarza. U dołu sylwetka czołgu z napisem "D.R.1.VII.38 (Dywizjon Rozpoznawczy i data powstania)

Odznaka specjalna:
Żołnierze pułku nosili na prawym rękawie kurtek i płaszczy odznakę specjalną w postaci herbu hrabstwa Lanark na tle krzyża św. Andrzeja. Odznaka została zatwierdzona rozkazem Naczelnego Wodza z 31 marca 1941 roku dla ówczesnego 10 Oddziału Rozpoznawczego. Odznaka w kształcie prostokąta o wymiarach 70x50 mm wykonana z jasnogranatowego sukna, na którym jaśniejszą nicią wyhaftowano kontur tarczy herbowej o wymiarach 55x45 mm z białym krzyżem św. Andrzeja, patrona Szkocji, a na tym tle umieszczono herb hrabstwa Lanark[7].

Rozkaz Naczelnego Wodza z 11 sierpnia 1942 roku zabraniał żołnierzom 1 Dywizji Pancernej noszenia haftowanej odznaki w postaci herbu hrabstwa Lanark, zezwalając na noszenie jej, wykonanej w metalu, jako pamiątkowej[7].

Odznaka honorowa:
na lewym ramieniu sznur pleciony z trzech sznurów — amarantowego, pomarańczowego i jasnozielonego[8].

Proporczyk:
amarantowo-pomarańczowy z zielonym paskiem pośrodku.

Oznakowanie czołgów
W 10 p. dragonów 1 DPanc., z lewej i prawej strony wieży, malowano zielone figury geometryczne[9]:

  • szwadron dowodzenia – romb;
  • 1. szwadron – trójkąt;
  • 2. szwadron – kwadrat;
  • 3. szwadron – koło/okrąg.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lalak i Kamiński 2006 ↓, s. 91.
  2. Kutzner i Tym 2010 ↓, s. 30.
  3. Kronika 1947 ↓, s. 9.
  4. Internetowy Polski Słownik Biograficzny. Ludwik Antoni Stankiewicz. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2015-09-25].
  5. Marian Kochanowski urodził się 23 lutego 1907 roku. Mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1932 roku i 52. lokatą w korpusie oficerów piechoty, i wcielony do 69 Pułku Piechoty w Gnieźnie. W 1939 roku dowódca 2 kompanii 21 Batalionu Czołgów Lekkich.
  6. Murgrabia 1990 ↓, s. 122.
  7. a b Murgrabia 1990 ↓, s. 99-100.
  8. Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945 : barwa i broń. s. 216.
  9. Komornicki 1990 ↓, s. 255.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kronika 510 Oddziału PKPR, sygn. C.850. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1947.
  • Witold Biegański: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie. Formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.
  • Dembinok J., Szczech B., Urbański A., Oznaki i odznaki PSZ na Zachodzie, KAW, Katowice 1984.
  • A.Jońca, R. Szubański, J. Tarczyński ,,Pojazdy wojska polskiego 1939”
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945. Barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984. ISBN 83-223-2055-8.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945. Barwa i broń. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1990. ISBN 83-223-2055-9.
  • Bohdan Królikowski: Kres ułańskiej epopei. Szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2007. ISBN 83-7306-332-3.
  • Jacek Kutzner, Juliusz S. Tym: Polska 1 Dywizja Pancerna w Normandii. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 2010. ISBN 978-83-7399-404-1.
  • Zbigniew Lalak, Andrzej Kamiński: Kawaleria pancerna PSZ 1940-1945. Organizacja i struktura. Warszawa: Pegaz-Bis, 2006. ISBN 83-11-08218-9.
  • Cezary Leżeński, Lesław Kukawski, O kawalerii polskiej XX wieku, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, ISBN 978-83-04-03364-1.
  • Stanisław Maczek ,,Od podwody do czołga"
  • Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wydawnictwo Bellona, 1990. ISBN 83-11-07825-4.
  • Jan Partyka, Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939-1946. Wojska Lądowe. Rzeszów 1997
  • Franciszek Skibiński ,,Pierwsza Pancerna"
  • Zbigniew Wawer: Organizacja polskich wojsk lądowych w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, Bellona, 1992. ISBN 83-11-08218-9.
  • Tadeusz Antoni Wysocki: 1 Polska Dywizja Pancerna 1939-1947. Geneza i dzieje. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08219-7.