2 Grupa Artylerii (PSZ)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 2 Grupy Artylerii PSZ na Zachodzie. Zobacz też: 2 Grupa Artylerii - stronę ujednoznaczniającą.
2 Grupa Artylerii
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1942
Rozformowanie 1945
Działania zbrojne
Kampania włoska
Organizacja
Rodzaj wojsk Artyleria
Podległość
Godlo 2 KPol 2.svg
2 Korpus Polski

2 Grupa Artylerii (Grupa Artylerii Armii)wielka jednostka artylerii Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

IIkp italia.png

W dniu 19 października 1942 roku[1], w Iraku, zorganizowano tzw. Artylerię Ciężką Armii Polskiej na Wschodzie. W jej skład włączono 1 Pułk Artylerii Ciężkiej sformowany w maju 1942 r., w obozie Barbara, w Palestynie, jako jednostka II Korpusu Strzelców i 7 Pułk Artylerii Ciężkiej utworzony wiosną 1942 r. w m. Kermine, w Uzbekistanie, w składzie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Oba pułki zostały przemianowane na 10 i 11 pac. W marcu 1943 roku w związku z reorganizacją jednostek Armii Polskiej na Wschodzie została utworzona w obozie Mullah Azis pod Kanaqin Grupa Artylerii Armii w składzie: dowództwo, pluton łączności, 7 pak, 9 pal, 10 pac i 11 pac[1]. W kwietniu 1943 r. Grupa Artylerii Armii przesunięta została w rejon Kirkuku. W Iraku podległe jednostki artylerii prowadzą intensywne szkolenie, a kadra oficerska i podoficerska bierze udział w kursach brytyjskich i polskich, jednostki otrzymują niezbędne uzbrojenie i wyposażenie[2]. W lipcu 1943 r. przemianowana na 2 Grupę Artylerii i włączona w skład 2 Korpusu Polskiego. Od 26 sierpnia do połowy września 1943 roku jednostki 2 GA zostają przegrupowane w rejon miejscowości Isdud w Palestynie. Na terenie Palestyny i Syrii pułki 2 GA biorą udział w szeregu strzelaniach, manewrach i pokazach. W dniu 16 listopada na poligonie pod Berszeba artylerzyści zdają egzamin ogniowy i podlegają inspekcji przez Naczelnego Wodza gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego. Od 2 do 4 grudnia 1943 r. jednostki grupy rozpoczynają przegrupowanie do obozu Qassasin w Egipcie, gdzie kompletują swój stan osobowy i uzupełniają i wymieniają wyposażenie i uzbrojenie. Od stycznia do 20 lutego 1944 roku poszczególne jednostki wchodzące w skład 2 GA zostają z Port Saidu i Aleksandrii przetransportowane drogą morską do Tarentu i Bari we Włoszech[3].

Działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

Po dotarciu do portów i wyładowaniu na ląd poszczególne pułki grupy przechodzą aklimatyzację i szkolenie w obozach wojskowych w Santa Teresa (6 km na wschód od Tarentu) i San Basilio. Przejmują napływające z portów sukcesywnie uzbrojenie i wyposażenie, rozpoczynają zaprawę bojową. Jako pierwszy na front zajmowany nad rzeką Sangro przez 3 DSK wyrusza 17 lutego 1944 I dywizjon 11 pac, a 28 lutego dowództwo 11 pac-u i II dywizjon 10 pac. 19 marca pozostałe jednostki 2 GA zajmują stanowiska ogniowe na zachód od miejscowości Vinchiaturo i Campobasso[4]. Po objęciu przez cały 2 Korpus Polski 60 km odcinka frontu na rzekach Sangro i Rapido, pododcinek zajmowany przez 3 DSK wspiera ze składu grupy 9 pal i II dywizjon 10 pac, natomiast pododcinek broniony przez 5 KDP pozostałe oddziały 2 GA. Na zajmowanych stanowiskach ogniowych w zależności od potrzeb wspiera ogniem artyleryjskim jednostki korpusu do 14 kwietnia 1944 r. W dniach 14-16 kwietnia oddziały 2 GA schodzą ze stanowisk ogniowych i koncentrują się nad rzeką Volturno, uzupełniają amunicję i wypoczywają. Po 20 kwietnia poszczególne jednostki grupy przygotowują i zajmują stanowiska ogniowe dokonując rozbudowy sieci łączności telefonicznej i radiowej, prowadząc działania maskujące i segregując gromadzoną amunicję. Podczas prowadzenia przygotowań do bitwy o Monte Cassino wzmocniono 2 GA jednostkami podległymi dowódcy artylerii 2 KP: Sztabem zwalczania artylerii nieprzyjaciela, II dywizjonem 8 paplot.c. (do prowadzenia ognia naziemnego), III dywizjonem 7 paplot.l. (do obrony plot oddziałów grupy) oraz dysponowała ogniem brytyjskiego 56 pac[5]. Tylko częścią sił oddziały grupy prowadziły ogień do dnia "D" i godz. "H". Od 11 maja godz. 23.00 do dnia 27 maja 1944 artyleria grupy na cele ustalone i rozpoznane wcześniej, a także wykryte w toku bitwy wystrzeliła 130 000 pocisków artyleryjskich. Działała na korzyść oddziałów piechoty, czołgów i kawalerii 2 KP. Od 27 maja do 12-14 czerwca oddziały grupy odpoczywały w rejonie Vinchiaturo i Campobasso. Od 19 czerwca cała 2 GA wraz z przydzielonymi jej brytyjskimi 17 i 26 pac-ami ześrodkowała się w rejonie Pescary. W trakcie kampanii adriatyckiej oddziały 2 GA wspierały nacierające jednostki korpusu rozwijając stanowiska ogniowe i sieć łączności. W dniach: 24-26 czerwca nad rzeką Chineti, a następnie w rejonie Loreto, Filotrano, Osimo oraz rzeką Musone. Intensywnie prowadziła ogień do nieprzyjaciela w dniach 17 i 18 lipca podczas walk o Anconę. Następnie od 19 lipca do 4 września 1944 roku wielokrotne prowadziła rozwijanie stanowisk ogniowych, punktów obserwacyjnych i prowadziła ogień w rejonie San Vito, Belvedere, Senigallia, Ripe, Monterade, Scaecano. Również uczestniczyła w przełamaniu obrony na rzece Metauro w dniach 19-22 sierpnia. Zakończyła kampanię adriatycką przełamaniem Lini Gotów w okresie 2-4 września 1944 roku. W trakcie tej kampanii 2 GA całością sił i organicznych jednostek 13 razy zmieniała stanowiska ogniowe. Współdziałały z nią brytyjskie 17, 26, 4 i 56 pac-e, 97 paplot.c. eskadra 653 dsa (dywizjon samolotów artylerii). Oraz podporządkowanymi jej polskimi jednostkami artylerii tj. dywizjonami z 8 paplot.c. (do niszczenia celów naziemnych) i dywizjonami 7 paplot.l. w ramach opl[6]. Od 5 września do 4 października 2 GA przebywała w Porto Recanati na wypoczynku. Od 4 października 1944 r ze składu grupy wydzielono 10 i 11 pac i przydzielono do kanadyjskiej AGRA, 9 pal został w październiku wydzielony z 2 GA i odesłany na tyły celem przezbrojenia i przeorganizowania się w pułk artylerii ciężkiej. Pozostały 7 pak i przydzielone pojedyncze dywizjony 8 paplot.c. od 10 października wpierały oddziały 2 KP w kampanii w Apeninach Emiliańskich, w walkach pod Monte Chioda, Monte Pratello, Monte Lechia. 6 listopada powracają do składu grupy wydzielone wcześniej 10 i 11 pac. 2 Grupa Artylerii w składzie 7 pak, 10 i 11 pac oraz pojedynczymi dywizjonami ze składu 8 i 7 paplotn. wspierały oddziały 2 KP w walkach o Converselle, Monte Fortino, Monte Rici. Z końcem listopada dołączył do grupy 9 pac, w tym składzie grupa wspierała korpus w walkach o doliny rzek Marzeno, Lamone i Senio. 21 grudnia 1944 roku wydzielony ze składu grupy został 7 pak i przydzielony do tworzonej artylerii dywizyjnej 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Od stycznia do początków kwietnia 1945 roku pozostałe pułki 2 Grupy Artylerii wspierały w obronie oddziały korpusu nad rzeką Senio. Do 2 GA w końcu marca dołączyły nowo sformowane w Bazie 2 Korpusu 12 i 13 pac-e. Ponadto od 3 listopada 1944 r. do 4 kwietnia 1945 r. okresowo były przydzielone brytyjskie 3, 5, 73, 51 i 102 pac, dywizjony 1 pplot., eskadra B 654 dsa oraz polskie: I i II dywizjony 8 paplot.c., dywizjon 7 paplot.l. i zespoły korpuśnego pułku pomiarów artylerii[7]. W bitwie o Bolonię 2 Polska Armijna Grupa Artylerii wspiera wojska 2 Korpusu Polskiego siłą 5 pułków artylerii ciężkiej oraz brytyjskich 78 pac-u i dywizjonu 13 pułku artylerii najcięższej. Ponadto przydzielono polskie I dywizjon 8 paplot.c. i eskadrę C 663 dsa. W okresie bitwy w ciągu 12 dni całą grupą dokonano 7 zmian stanowisk ogniowych przesuwając się z frontem ponad 40 km. Sforsowano liczne rzeki i kanały, w tym: Senio, Santerno, Silaro, Gaiano i wiele kanałów. Po zdobyciu Bolonii i zakończeniu działań wojennych 2 AGA skoncentrowała się w rejonie pomiędzy Castel S. Pietro, a Bolonią. W trakcie działań wojennych od 18 lutego 1944 roku do 22 kwietnia 1945 roku oddziały grupy wystrzeliły 550 000 sztuk pocisków[8].

Pod koniec 1945 roku rozwiązano 2 Armijną Grupę Artylerii[9].

Struktura organizacyjna i obsada personalna grupy[edytuj | edytuj kod]

mjr (ppłk) dypl. Włodzimierz Łagidze
mjr Bolesław Glazer[10]
  • oficer WSA - kpt. Józef Dobrostański[10]
  • tłumacz - por. Karol Jaroszyński[10]
  • dowódca łączności grupy
por./kpt. Piotr Lichtarowicz (7 VIII 1943 - 15 III 1945)
por. Wacław Widłaszewski (16 III 1945 - 1947)
por./kpt. Piotr Lichtarowicz (7 VIII 1943 - 27 II 1944)
ppor./por. Wacław Widłaszewski (27 II 1944 - 15 III 1945)
ppor. Ludwik Więckowski (16 III 1945 - 1947)

Odznaka pamiątkowa[edytuj | edytuj kod]

Zatwierdzona Dz. Rozk. Dowódcy 2 Korpusu nr 103, poz. 601 z 17 września 1946 roku odznaka ma kształt krzyża Monte Cassino. Na krzyż nałożony jest wieniec laurowy w kształcie koła. W centrum umieszczona syrenka oraz skierowany do dołu pocisk artyleryjski, który łączy się z oznaką 8 Armii Brytyjskiej. Pozostałą przestrzeń koła wypełniają promienie z wachlarzowato ustawionych tarczy, imitujące wybuch pocisku. Dwuczęściowa - wykonana w białym metalu, emblemat z wieńcem wykonany z kontrą, łączony z krzyżem na dwa nity tulejkowe. Wymiary: 45x45 mm. Projektowali Józef Czwodroń i Antoni Tass. Wykonanie: F.M. Lorioli Fratelli - Milano - Roma[11]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Kompania łączności artylerii armii istniała od XI 1942 roku obsługiwała dowódcę artylerii Armii Polskiej na Wschodzie i dowódcę grupy artylerii APW. od 7.VIII.1943r. rozkazem A.P.W.L. 1dz.512/Łacz./43/ tj. Kompania Łączności Artylerii ulega reorganizacji zgodnie z etatem angielskim M.E./1182/1 M.E./1183/1. Utworzono stanowiska dowódców łączności Dowództwa Artylerii 2 KP i dowódcy łączności dowódcy 2GA 2KP oraz podporządkowano im po plutonie łączności

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b W. Łado, K. Romanowicz, Historia 2 Grupy Artylerii str. 1, 1946.
  2. W. Łado, K. Romanowicz, Historia 2 Grupy Artylerii str. 2, 1946.
  3. W. Łado, K. Romanowicz, Historia 2 Grupy Artylerii str. 2-3, 1946.
  4. W. Łado, K. Romanowicz, Historia 2 Grupy Artylerii str. 3, 1946.
  5. W. Łado, K. Romanowicz, Historia 2 Grupy Artylerii str. 4-5, 1946.
  6. W. Łado, K. Romanowicz, 2 Grupa Artylerii str. 5-6, 1946.
  7. W. Łado, K. Romanowicz, Historia 2 Grupy Artylerii str. 6-7, 1946.
  8. W. Łado, K. Romanowicz, Historia 2 Grupy Artylerii str. 7- 8, 1946.
  9. Witold Biegański: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. s. 67.
  10. a b c d Obsada etatowa 9 kwietnia 1945: A. Blum i inni: Artyleria polska. Bitwa o Bolonię 1945.. s. XX.
  11. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 493.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witold Biegański: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990, s. 67. ISBN 83-03-02923-1.
  • Witold Biegański: Wojsko Polskie. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie. Formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945: barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984. ISBN 83-223-2055-8.
  • Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wydawnictwo Bellona, 1990. ISBN 83-11-07825-4.
  • Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom II, Walki formacji polskich na zachodzie 1939-1945, Warszawa 1981, opracowanie zbiorowe pod redakcją Witolda Biegańskiego,
  • Piotr Żaroń: Armia Polska w ZSRR, na Bliskim Wschodzie i Środkowym Wschodzie. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza RSW „Prasa – Książka – Ruch”, 1981.
  • Piotr Żaroń, Kierunek wschodni w strategii wojskowo-politycznej gen. Władysława Sikorskiego 1940-1943, Warszawa 1988, ISBN 83-01-06820-5,
  • Maciej Szczurowski: Artyleria Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w II wojnie światowej. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001. ISBN 83-7174-918-X.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • W. Łado, K Romanowicz: Historia 2 Grupy Artylerii. Włochy: Wydawnictwo 2 Grupy Artylerii, 1946.