Acanthosis nigricans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rogowacenie ciemne
Acanthosis nigricans
Rogowacenie ciemne
Rogowacenie ciemne
ICD-10 L83
Rogowacenie ciemne

Acanthosis nigricans, rogowacenie ciemne – choroba skóry, która może występować w postaci łagodnej towarzysząc insulinooporności, otyłości i innym niezłośliwym zaburzeniom endokrynologicznym lub jako zespół paraneoplastyczny występujący głównie w przebiegu raków przewodu pokarmowego, szczególnie raka żołądka.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Charakteryzuje się obecnością pogrubionej, hiperkeratotycznej, brodawkującej i nadmiernie pigmentowanej skóry o kolorze brązowym. Zmiany są zlokalizowane w okolicy pachy, szyi i dłoni. Może pojawiać się wokół sutków, dołu łokciowego, pępka oraz okolicy kroczowej[1][2]. Lokalizacja w obrębie dłoni jest częściej związana z zespołem paraneoplastycznym. W 25% przypadków postaci paraneoplastycznej zajęte są jednocześnie dłonie i stopy, zajęcie dłoni jest określane jako tripe palms[2][3][4].

W ciężkiej postaci podobne zmiany mogą być obserwowane na błonie śluzowej, szczególnie jamy ustnej, nosa, krtani i sromu[2][1][4]. Zajęcie jamy ustnej jest stwierdzane w 25% przypadków choroby[3].

Rogowacenie ciemne może współwystępować z zespołem Leser-Trélat[2]. Zespół może być związany uogólnionym świądem[2].

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Zaburzenia endokrynologiczne[edytuj | edytuj kod]

Postać łagodna stanowi większość przypadków rogowacenie ciemnego, stanowi około 80% wszystkich przypadków choroby[2]. Rogowacenie ciemne jest głównie związane z insulinoopornością, cukrzycą typu II, otyłością i zespołem policystycznych jajników[5].

Ponadto acanthosis nigricans bywa stwierdzany w chorobie Addisona, zespole Cushinga, akromegalii, niedoczynności tarczycy i hipogonadyzmie[5].

Rogowacenie ciemne prawdopodobnie jest czynnikiem ryzyka wystąpienia cukrzycy typu II[6][7].

Uwarunkowania genetyczne[edytuj | edytuj kod]

Częstsze występowanie rogowacenia ciemnego stwierdzono w niektórych chorobach uwarunkowanych genetycznie[8][9]:

Zaburzenia polekowe[edytuj | edytuj kod]

Rogowacenie ciemne może pojawić się podczas stosowania niektórych leków[8]:

Nowotwory złośliwe[edytuj | edytuj kod]

Rogowacenie ciemne może towarzyszyć nowotworom złośliwym jako zespół paraneoplastyczny, stanowi jednak stosunkowo rzadką manifestację nowotworów złośliwych[3]. Najczęstszymi nowotworami są gruczolakoraki przewodu pokarmowego (70-90%), szczególnie rak żołądka, który towarzyszy niemal 60% przypadków postaci paraneoplastycznej[10]. Innymi nowotworami stwierdzanymi w acanthosis nigricans są rak trzustki, jelita grubego, pęcherzyka żółciowego, wątrobowokomórkowego, nerki, płuc, jajnika, piersi, szyjki macicy, pęcherza moczowego, niektóre chłoniaki[2][3].

Rogowacenie ciemne często wyprzedza rozpoznanie nowotworu złośliwego, co jest obserwowane w 17% przypadków postaci paraneoplastycznej[10]. Postać związana z nowotworami ma nagły początek, pojawia się u osób powyżej 40. roku życia, postać łagodna pojawia się w młodszym wieku i zmiany wolniej się rozwijają[2]. Często są bardziej rozległe [1].

Patogeneza[edytuj | edytuj kod]

Patogeneza nie jest dokładnie poznana. Molekularną podstawą jest nadmierna proliferacja keratynocytów w odpowiedzi na różne czynniki, przede wszystkim receptor EGF (EGFR), receptor IGF (IGFR), receptor FGF (FGFR). Wykazują one działanie proproliferacyjne i antyapoptyczne na keratynocyty. W zespołach pareneoplastycznych nowotwór może produkować czynniki wzrostowe, w tym EGF i TGF-α. Z kolei w insulinooporności nadmiernie wydzielana insulina jest samodzielnym czynnikiem wzrostowym[11].

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie powinno być ukierunkowane na przyczynę zaburzenia i wykrycie choroby podstawowej. Chorzy powinni być przebadani pod kątem występowania cukrzycy i chorób nowotworowych, szczególnie raka żołądka[12].

Istnieją doniesienia o skuteczności retinoidów w leczeniu acanthosis nigricans. Tretynoina może być stosowana w postaci kremu lub żelu. Izotretynoina i acytretyna w formie doustnej mogą być skuteczne w leczeniu rogowacenia ciemnego, choć nie ma randomizowanych badań potwierdzających ich skuteczność[12].

Stosowane bywają kalcypotriol, olej rybny i laseroterapia[12]. Metformina i rozyglitazon były badane na niewielkich grupach chorych z insulinoopornością, jednak wykazały jedynie niewielką poprawę zmian w tej grupie chorych[13][12].

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

W przypadku zespołów paraneoplastycznych rokowanie jest złe, ponieważ prawdopodobnie zespół jest związany z bardziej agresywnymi nowotworami[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 LA. Dourmishev, PV. Draganov. Paraneoplastic dermatological manifestation of gastrointestinal malignancies.. „World J Gastroenterol”. 15 (35), s. 4372-9, Sep 2009. PMID: 19764087. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 JA. Silva, Kde C. Mesquita, AC. Igreja, IC. Lucas i inni. Paraneoplastic cutaneous manifestations: concepts and updates.. „An Bras Dermatol”. 88 (1). s. 9-22. PMID: 23538999. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Patterson 2014 ↓, s. 587.
  4. 4,0 4,1 LC. Pelosof, DE. Gerber. Paraneoplastic syndromes: an approach to diagnosis and treatment. „Mayo Clin Proc”. 85 (9), s. 838-54, Sep 2010. DOI: 10.4065/mcp.2010.0099. PMID: 20810794. 
  5. 5,0 5,1 Ostler 2004 ↓, s. 28.
  6. AS. Kong, RL. Williams, R. Rhyne, V. Urias-Sandoval i inni. Acanthosis Nigricans: high prevalence and association with diabetes in a practice-based research network consortium--a PRImary care Multi-Ethnic network (PRIME Net) study. „J Am Board Fam Med”. 23 (4). s. 476-85. DOI: 10.3122/jabfm.2010.04.090221. PMID: 20616290. 
  7. AS. Kong, RL. Williams, M. Smith, AL. Sussman i inni. Acanthosis nigricans and diabetes risk factors: prevalence in young persons seen in southwestern US primary care practices. „Ann Fam Med”. 5 (3). s. 202-8. DOI: 10.1370/afm.678. PMID: 17548847. 
  8. 8,0 8,1 Patterson 2014 ↓, s. 588.
  9. Ostler 2004 ↓, s. 28-29.
  10. 10,0 10,1 N. Puri. A study of pathogenesis of acanthosis nigricans and its clinical implications. „Indian J Dermatol”. 56 (6), s. 678-83, Nov 2011. DOI: 10.4103/0019-5154.91828. PMID: 22345770. 
  11. Patterson 2014 ↓, s. 589.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 SP. Higgins, M. Freemark, NS. Prose. Acanthosis nigricans: a practical approach to evaluation and management. „Dermatol Online J”. 14 (9), s. 2, 2008. PMID: 19061584. 
  13. P. Bellot-Rojas, R. Posadas-Sanchez, N. Caracas-Portilla, J. Zamora-Gonzalez i inni. Comparison of metformin versus rosiglitazone in patients with Acanthosis nigricans: a pilot study. „J Drugs Dermatol”. 5 (9), s. 884-9, Oct 2006. PMID: 17039655. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.