Anda Rottenberg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anda Rottenberg
Ilustracja
Anda Rottenberg otwiera wystawę
Postęp i Higiena w Zachęcie (2014)
Data i miejsce urodzenia 23 kwietnia 1944
Nowosybirsk
Zawód historyk sztuki
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Anda Rottenberg (ur. 23 kwietnia 1944 w Nowosybirsku[1]) – polska historyk sztuki, krytyk, kurator sztuki i publicystka. W latach 1993–2001 dyrektor Państwowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jej ojciec był polskim Żydem, matka pochodziła z rosyjskiej rodziny mieszczańskiej.

W latach 1951–1963 mieszkała w Legnicy[2], następnie przeniosła się do Warszawy, gdzie w 1971 ukończyła studia na Wydziale Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1969 zajmuje się organizowaniem wystaw artystycznych[3]. Do 1973 związana była z Galerią Sztuki Zachęta. W latach 1973–1986 pracowała w Polskiej Akademii Nauk, zajmując się badaniami nad sztuką nowoczesną i współtworząc „Polskie Studia Artystyczne”. W 1986 założyła Fundację Egit, jedną z pierwszych niezależnych fundacji sztuki w Polsce[4].

W latach 1991–1992 pełniła funkcję dyrektorki Departamentu Sztuki w Ministerstwie Kultury i Sztuki, następnie w latach 1993–2001 zajmowała stanowisko dyrektorki Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie. W latach 1991–1993 kierowała także Galerią Mazowiecka w Warszawie, a w latach 1992–1993 Centrum Sztuki Współczesnej Sorosa. Do 2007 była przewodniczącą rady programowej Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie[4]. W 1998 została przewodniczącą Fundacji Instytutu Promocji Sztuki.

Jest członkinią Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA), w latach 1988–1990 i 1991–1993 pełniła funkcję przewodniczącej polskiej sekcji AICA, natomiast w latach 1994–2000 była zastępczynią przewodniczącego AICA[3]. Należy także do International Manifesta Foundation oraz International Germinations Foundation.

Wśród licznych wystaw, których była organizatorką i kuratorką, znalazły się m.in. Europa nieznana, Kraków (1991); polska część Der Riss im Raum, Berlin (1994); Gdzie jest brat twój, Abel?, Warszawa (1995); Sztuka z Polski, Budapeszt, Wilno, Ryga, Tallinn (1996–1997); Osobisty czas – sztuka z krajów nadbałtyckich, Warszawa (1996); Postindustrial Sorrow, Wiesbaden (2000); Forgetting-Amnesia, Brema (2000)[3]. Przygotowała również wiele wystaw indywidualnych polskich i zagranicznych artystów. Wielokrotnie obejmowała funkcję kustosza polskiego pawilonu na międzynarodowych wystawach, m.in. na biennale w Wenecji, Stambule i São Paulo[3]. Była też kuratorką wystawy o relacjach polsko-niemieckich w sztuce Obok. Polska-Niemcy. 1000 lat historii w sztuce zorganizowanej w 2011 przez Martin-Gropius-Bau w Berlinie i Zamek Królewski w Warszawie[5].

Od 1966 publikuje w polskich tygodnikach, m.in. w „Kulturze” i „Polityce”. Jest autorką popularnych serii, artykułów naukowych, esejów zamieszczanych w krajowych i zagranicznych wydawnictwach poświęconych sztuce. W 2009 wydała autobiografię Proszę bardzo, sagę rodzinną, w której codzienne życie przeplata się z wydarzeniami historycznymi; książka opowiada o poszukiwaniu tożsamości, zawieszonej między tradycją żydowską ojca a światem bogatego mieszczaństwa dawnej Rosji po stronie matki[6]. Autobiografia ta była nominowana do Nagrody Literackiej Nike 2010[7] oraz do Nagrody Literackiej Gdynia 2010[8]. W 2014 ukazał się wywiad rzeka Doroty Jareckiej z Andą Rottenberg Rottenberg. Już trudno.

Była członkinią komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i w 2015[9][10].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Ze związku z krytykiem filmowym Waldemarem Chołodowskim miała syna Mateusza (1971–1997)[11][12], który zmarł na skutek pobicia w 1997. Jego zwłoki odnaleziono w Warszawie w tymże roku, jednak jego tożsamość ustalono dopiero w 2008[11][12].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • De Kooning i Rauschenberg – podwójność niesymetryczna, Arkady, Warszawa 1984
  • Proszę bardzo, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2009
  • Przeciąg: teksty o sztuce polskiej lat 80., Fundacja Open Art Projects, Warszawa 2009
  • Sztuka w Polsce 1945–2005, Wydawnictwo Piotra Marciszuka Stentor, Warszawa 2005

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anda Rottenberg. culturecongress.eu. [dostęp 2012-07-22].
  2. Komorowski odznaczy byłą legniczankę. lca.pl, 10 stycznia 2011. [dostęp 2012-04-11].
  3. a b c d Anda Rottenberg. autograf.ant.pl. [dostęp 2012-04-11].
  4. a b Rada Programowa. mediateka.waw.pl. [dostęp 2012-04-11].
  5. Obok. Polska-Niemcy. 1000 lat historii w sztuce. fwpn.org.pl. [dostęp 2012-04-11].
  6. Świadomość strat. dziennikpolski24.pl, 29 kwietnia 2009. [dostęp 2012-04-11].
  7. Nagroda Nike 2010. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  8. Nominowani 2010. nagrodaliterackagdynia.pl. [dostęp 2015-12-02].
  9. Komitet poparcia Bronisława Komorowskiego. onet.pl, 16 maja 2010. [dostęp 2014-04-26].
  10. Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego. dziennik.pl, 15 marca 2015. [dostęp 2015-03-15].
  11. a b Anda Rottenberg – wojowniczka przekraczająca normy. stronakobiet.pl, 14 września 2017. [dostęp 2018-05-04].
  12. a b Tajemnicza śmierć Mateusza. rp.pl, 24 lipca 2008. [dostęp 2018-05-04].
  13. M.P. z 2011 r. Nr 32, poz. 384
  14. M.P. z 2001 r. Nr 21, poz. 345
  15. Nagroda im. Jerzego Stajudy. Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, 7 maja 2012. [dostęp 2012-11-26].
  16. Rozdanie Dorocznych Nagród Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. mkidn.gov.pl, 27 września 2012. [dostęp 2013-06-12].
  17. Winiarska, Kulka i Rottenberg laureatami Neptunów 2012. culture.pl, 17 sierpnia 2012. [dostęp 2016-06-29].