Ashley Judd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ashley Judd
Ilustracja
Ashley Judd (2012)
Imię i nazwisko Ashley Tyler Ciminella
Data i miejsce urodzenia 19 kwietnia 1968
Granada Hills
Zawód aktorka
Współmałżonek Dario Franchitti (2001–2013)
Lata aktywności od 1991
Strona internetowa

Ashley Judd, właściwie Ashley Tyler Ciminella (ur. 19 kwietnia 1968 w Granada Hills, w stanie Kalifornia w USA) – amerykańska aktorka filmowa.

Życiorys[edytuj]

Ma włoskie pochodzenie. Córka specjalisty od marketingu w wyścigach konnych Michaela Ciminelly i piosenkarki country zespołu The Judds Naomi Judd, dorastała w Los Angeles. Po rozwodzie rodziców w 1972 roku, wychowywała się wraz ze starszą siostrą Wynonną (ur. 30 maja 1964) pod opieką matki w stanach Kalifornia, Kentucky i Tennessee. Podróżowała ze swoją matką i siostrą w związku z koncertami w Stanach Zjednoczonych – w ciągu trzynastu lat uczęszczała do dwunastu różnych szkół (była cheerleaderką), zanim w 1986 roku ukończyła szkołę średnią Franklin High School. W latach 1986–1990 studiowała język francuski na University of Kentucky w Lexington. W 1990 przeniosła się do Los Angeles, gdzie dorabiała jako kelnerka w popularnej restauracji „The Ivy”, gdy uczęszczała na zajęcia aktorstwa do Playhouse West School and Theater Company. Rok później debiutowała na scenie w przedstawieniu Witaj w domu, żołnierzu (Welcome Home, Soldier) oraz trafiła przed kamery telewizyjne w dwóch odcinkach serialu CBS Star Trek: Następne Pokolenie (Star Trek: The Next Generation, 1991) jako chorąży Robin Lefler. Po raz pierwszy na kinowym ekranie pojawiła się w sensacyjnej komedii kryminalnej Kuffs (1992) z Christianem Slaterem w roli tytułowej.

W sitcomie NBC Siostry (Sisters, 19911994) wystąpiła w roli zepsutej córki głównej bohaterki. W 1994 wystąpiła na scenie Broadwayu w sztuce Williama Inge'a Piknik (Picnic). Została dostrzeżona w roli Ruby Lee Gissing, dziedziczki Tennessee, która osiedla się na Florydzie w niezależnym dramacie Ruby w krainie szczęśliwości (Ruby in Paradise, 1993), za którą została uhonorowana nagrodą przez krytyków w Chicago i zdobyła nagrodę Independent Spirit na festiwalu filmowym kina niezależnego w Santa Monica, w stanie Kalifornia. Ma na swoim koncie różnorodne kreacje aktorskie; obelżywa narkomanka w dramacie komediowym Dym (Smoke, 1995), żona złodzieja w dramacie sensacyjnym Gorączka (Heat, 1995), sfrustrowana żona prawnika z południa w thrillerze Czas zabijania (A Time to Kill, 1996). Za rolę Normy Jean w telewizyjnym dramacie HBO Norma Jean i Marilyn (Norma Jean and Marilyn, 1996) była nominowana do nagrody Emmy i Złotego Globu. Kolejne filmy to role silnych, ambitnych, nieustępliwych kobiet, przebojem zdobywających sobie miejsce w świecie mężczyzn w thrillerach sensacyjnych, m.in. niedoszła ofiara seryjnego mordercy-psychopaty, kryjącego się pod pseudonimem Casanova w Kolekcjonerze (Kiss the Girls, 1997), niesłusznie oskarżona o zabójstwo męża w Podwójnym zagrożeniu (1997), seryjna morderczyni w Oku obserwatora (Eye of the Beholder, 1997) i inspektor policji po niedawnym awansie, szukająca seryjnego zabójcy w Amnezji (Twisted, 2004) – potwierdziły jej statut wszechstronnej aktorki. Znalazła się w obsadzie dramatu biograficznego Frida (2002) w drugoplanowej roli fotograf Tiny Modotti. W 2005 roku pojawiła się na scenie Broadwayu jako Maggie w sztuce Tennessee Williamsa Kotka na gorącym blaszanym dachu (Cat On a Hot Tin Roof) u boku Jasona Patrica.

Życie prywatne[edytuj]

W grudniu 1999 roku poznała szkockiego kierowcę wyścigowego Dario Franchittiego, którego poślubiła 12 grudnia 2001 roku. Wcześniej spotykała się z piosenkarzami – Lyle Lovettem (w latach 90.) i Michaelem Boltonem, a także z Bradym Andersonem, zawodnikiem, występującym w polu (outfielder) w drużynie baseballowej Baltimore Orioles oraz aktorami – Robertem De Niro (1995) i Matthew McConaugheyem (1996).

Filmografia[edytuj]

Ashley Judd (2014)
  • 1991: Star Trek: Następne pokolenie (Star Trek: The Next Generation) jako chorąży Robin Lefler
  • 1991–1994: Sisters jako Reed Halsey
  • 1992: I nie opuszczę cię aż do śmierci (Till Death Us Do Part) jako Gwen Fox
  • 1992: Kuffs jako żona właściciela sklepu z farbami
  • 1993: Ruby w krainie szczęśliwości (Ruby in Paradise) jako Ruby Lee Gissing
  • 1994: Urodzeni mordercy (Natural Born Killers) jako Grace Mulberry
  • 1995: Gorączka (Heat) jako Charlene Shiherlis
  • 1995: Naomi & Wynonna: Love Can Build a Bridge jako narratorka
  • 1995: Dym (Smoke) jako Felicity
  • 1995: Las namiętności (The Passion of Darkly Noon) jako Callie
  • 1996: Desperaci (Normal Life) jako Pam Anderson
  • 1996: Czas zabijania {A Time to Kill) jako Carla Brigance
  • 1996: Norma Jean & Marilyn jako Norma Jean Dougherty
  • 1997: Kolekcjoner (Kiss the Girls) jako Kate Mctiernan
  • 1997: Upalne lato (The Locusts) jako Kitty
  • 1998: Simon Birch jako Rebecca Wenteworth
  • 1999: Podwójne zagrożenie (Double Jeopardy) jako Libby Parsons
  • 1999: Oko obserwatora (Eye of the Beholder) jako Joanna Eris
  • 1999: Nasz przyjaciel, Martin (Our Friend, Martin) jako pani Dale (głos)
  • 2000: Killing Priscilla jako ona sama
  • 2000: Gdzie serce twoje (Where the Heart Is) jako Lexie Coop
  • 2000: The Ryan Interview jako Fredricka Rose
  • 2001: Serce nie sługa (Someone Like You...) jako Jane Goodale
  • 2002: Frida jako Tina Modotti
  • 2002: Bez przedawnienia (High Crimes) jako Claire Kubik
  • 2002: Boskie sekrety siostrzanego stowarzyszenia Ya-Ya (Divine Secrets of the Ya-Ya Sisterhood) jako młoda Vivi
  • 2004: Amnezja (Twisted) jako Jessica
  • 2004: De-Lovely jako Linda Porter
  • 2006: Come Early Morning jako Lucy
  • 2007: Robak (Bug) jako Agnes White
  • 2009: Ścigani (Crossing Over) jako Denise Frankel
  • 2009: Helen jako Helen Leonard
  • 2010: Dobra wróżka (Tooth Fairy) jako Carly
  • 2011: Lep na muchy (Flypaper) jako Kaitlin
  • 2011: Mój przyjaciel Delfin (Dolphin Tale) jako Lorraine Nelson
  • 2012: Missing: Zaginiony (Missing) jako Becca Winstone
  • 2013: Olimp w ogniu (Olympus Has Fallen) jako Margaret Asher
  • 2014: Niezgodna (Divergent) jako Natalie Prior
  • 2014: Salvation jako Jennifer Strickland
  • 2014: The Identical jako Louise Wade
  • 2014: Mój przyjaciel delfin 2: Ocalić Mandy (Dolphin Tale 2) jako Lorraine Nelson
  • 2014: Big Stone Gap jako Ave Maria Mulligan
  • 2015: Zbuntowana (Insurgent) jako Natalie Prior
  • 2016: Wierna (Allegiant) jako Natalie Prior
  • 2016: Trafficked jako Diane
  • 2016: Good Kids jako Gabby
  • 2016: Barry jako Ann Dunham

Nagrody i nominacje[edytuj]

  • 1996: Norma Jean & Marilyn (nominacja) nagroda Emmy, najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie TV
  • 1997: Norma Jean & Marilyn (nominacja) Złoty Glob, najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie TV
  • 2000: Podwójne zagrożenie (nominacja) MTV Movie Award, najlepsza rola kobieca
  • 2005: De-Lovely (nominacja) Złoty Glob, najlepsza aktorka w musicalu lub komedii

Bibliografia[edytuj]