Brakujące ogniwo ewolucji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tiktaalik to organizm o cechach ryb i kręgowców lądowych

Formy przejściowe, „brakujące ogniwo” – formy organizmów łączących cechy dwóch grup systematycznych.

Występowanie form pośrednich we wcześniejszych epokach geologicznych zakładał Charles Darwin w swoim dziele O powstawaniu gatunków[1]. Twórca teorii ewolucji w wyniku doboru naturalnego pisał[2]:

Quote-alpha.png
...if my theory be true, numberless intermediate varieties, linking most closely all the species of the same group together, must assuredly have existed; but the very process of natural selection constantly tends, as has been so often remarked, to exterminate the parent forms and the intermediate links.

W czasie, gdy powstawało dzieło Darwina, znanych było niewiele skamieniałości wymarłych organizmów. Jednak już w dwa lata po publikacji został odkryty Archaeopteryx, organizm określany często jako pierwszy znany ptak, wykazujący cechy dwóch dużych grup gatunków. W kolejnych latach były odnajdywane skamieniałości, potwierdzające istnienie organizmów o cechach pośrednich między wieloma znanymi współcześnie grupami gatunków[1].

Powszechnym błędem jest przekonanie, że biologia ewolucyjna zajmuje się poszukiwaniem „brakujących ogniw” w historii ewolucyjnej organizmów. Paleontolodzy wykorzystują zapis kopalny przede wszystkim do konstruowania drzew filogenetycznych z uwzględnieniem rozgałęzień powstających w wyniku przemian ewolucyjnych[3]. Pojęcie „brakujące ogniwo” jest wyjątkowo sugestywne i kojarzy się z rzadkimi skamieniałościami form przejściowych, które pozwalają uchwycić początki głównych grup organizmów[4]. Powstanie i rozpowszechnienie pojęcia jest starsze niż teoria ewolucji, nawiązuje do koncepcji wielkiego łańcucha bytu, która porządkuje elementy świata materialnego i metafizycznego w hierarchiczną strukturę określaną jako łańcuch bytu. W XVIII i XIX wieku koncepcja łańcucha bytów została powiązana z myślą ewolucyjną w biologii doprowadzając do jej wypaczenia[3]. Postrzeganie ewolucji jako zmian liniowych od form niższych do wyższych z założeniem postępu zaprzecza idei wspólnego pochodzenia, które opisać można tylko jako szereg rozgałęzień wzrost różnorodności[5].

Potwierdzenie teorii ewolucji[edytuj | edytuj kod]

1850 Opisane gatunki hominidów, 1850
1900 Opisane gatunki hominidów, 1900
1950 Opisane gatunki hominidów, 1950
2002 Wybrane gatunki hominidów, 2002
Wykresy pokazujące znane nauce gatunki hominidów w wybranych latach. Każdy gatunek jest pokazany jako prostokąt pokazujący objętość jamy czaszkowej znalezisk danego gatunku oraz daty graniczne znalezisk. Sekwencja diagramów pokazuje wypełnianie przestrzeni pomiędzy uprzednio znanymi gatunkami poprzez nowe znaleziska.

Koncepcja brakującego ogniwa została pozytywnie zweryfikowana, bo Darwin przewidział istnienie organizmów, które potem odnaleziono. Obecnie teoria ewolucji pozwala na dość precyzyjne ustalenie czasu geologicznego i miejsca, gdzie formy przejściowe powinny się znajdować. Przewidywania te są stosowane na szeroką skalę w praktyce poszukiwawczej paleontologii. Jedną ze skamieniałości odkrytych w ten sposób jest Tiktaalik, forma przejściowa pomiędzy rybami trzonopłetwymi, a wczesnymi czworonogami.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Sid Perkins. Step-hyphen;'s By-hyphen;'s Step Evolution: Mining the Gaps: Transitional fossils are the hardest to find, but sometimes tell the best stories. „Science News”. 175 (3), s. 30–33, 2009. DOI: 10.1002/scin.2009.5591750320. ISSN 00368423 (ang.). 
  2. Charles Darwin: Origin of Species (ang.). Wikisource. [dostęp 2015-09-04].  Cytat: ... jeżeli moja teoria jest prawdziwa, niezliczone formy pośrednie, łączące bezpośrednio wszystkie gatunki tej samej grupy razem, musiały z pewnością istnieć, jednak proces doboru naturalnego nieustannie dąży, jak to zostało już wielokrotnie zaznaczone, do zniszczenia form rodzicielskich i pośrednich powiązań.
  3. 3,0 3,1 Louise S. Mead. Transforming Our Thinking about Transitional Forms. „Evolution: Education and Outreach”. 2 (2), s. 310–314, 2009. DOI: 10.1007/s12052-009-0126-3. ISSN 1936-6426 (ang.). 
  4. Per Erik Ahlberg, Jennifer A. Clack. Palaeontology: A firm step from water to land. „Nature”. 440 (7085), s. 747–749, 2006. DOI: 10.1038/440747a. ISSN 0028-0836 (ang.). 
  5. Emanuele Rigato, Alessandro Minelli. The great chain of being is still here. „Evolution: Education and Outreach”. 6 (1), s. 18, 2013. DOI: 10.1186/1936-6434-6-18. ISSN 1936-6434 (ang.).