Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cerkiew św. Michała Archanioła
w Mochnaczce
obecnie kościół Matki Bożej Częstochowskiej
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg A-767 z 5.09.1964
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Miejscowość Mochnaczka Niżna
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Parafia Matki Bożej Częstochowskiej w Mochnaczce Niżnej
Wezwanie Matki Bożej Częstochowskiej (obecnie)
św. Michała Archanioła (poprzednio)
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce Niżnej
Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce Niżnej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce Niżnej
Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce Niżnej
Ziemia49°26′18,92″N 21°00′38,63″E/49,438589 21,010731

Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce.

Cerkiew powstała w XVIII w. Przekształcona poważnie w 1846 r., wybudowano wtedy nowe prezbiterium, dotychczasowe włączając do powiększonej nawy i przykrywając oba człony wspólnym dachem. Odnawiana w latach 1923, 1929 i 1960–1964.

Cerkiew ta jest jednym z 237 obiektów znajdujących się na Szlaku architektury drewnianej w Województwie Małopolskim.

Cerkiew w Mochnaczce
Ikonostas w Mochnaczce
Kamienny nagrobek łemkowski

Cerkiew łemkowska, typ północno-zachodni, wariant młodszy z poważnymi przekształceniami, orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej, pierwotnie trójdzielna. Obecnie składa się z wydłużonego nowego prezbiterium zamkniętego trójbocznie, nieco szerszego dawnego prezbiterium, jeszcze szerszej nawy i wydłużonego, prostokątnego babińca. Wschodnia część nowego prezbiterium pełni funkcję zakrystii. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej o pochyłych ścianach, zwieńczona nadwieszoną pseudoizbicą i gzymsem z namalowanymi zegarami. Słupy wieży obejmują babiniec. Wokół wieży zachata. Dachy kryte blachą. Nad prezbiterium kalenicowy dwuspadowy z załamaniem, przechodzący we wschodniej części w namiotowy, nad nawą dach namiotowy z załamaniem, wysunięty okapem nad dawne prezbiterium, nad wieżą namiotowy. Nad wszystkimi częściami jednolite hełmy cebulaste z pozornymi latarniami i żelaznymi krzyżami. Ściany szalowane deskowaniem pionowym, ściany wieży poziomym.

Wnętrze nakryte stropami płaskimi z fasetami. Na ścianach polichromia ornamentalna i figuralna przemalowana przez Czesława Lenczowskiego i Stanisława Kruczka w latach 1960–1964. Między prezbiterium a nawą kompletny ikonostas z XIX w., zawierający także starsze ikony. W środkowej części ikonostas został zasłonięty przez współczesny ołtarz, w duchu ludowego neogotyku, z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej.

Wokół cerkwi drewniany płot oparty na murowanych, kamiennych słupkach. Od drogi asfaltowej wiedzie pod górę do cerkwi kilkudziesięciometrowa dróżka, ręcznie wyłożona kamiennymi płytami przez m.in. Wasyla Garberę i ogrodzona płotem. Na jej początku drewniana ozdobna brama z rzeźbą Chrystusa Frasobliwego w zwieńczeniu. Obok cerkwi czynny cmentarz grzebalny z zachowanymi nagrobkami kamiennymi dawnych mieszkańców.

Po wysiedleniu Łemków w ramach akcji Wisła, od 1947 r. cerkiew użytkowana jako kościół rzymskokatolicki pw. Matki Bożej Częstochowskiej, od 1951 r. parafialny.

Wykorzystane materiały[edytuj]

  • Losy cerkwi w Polsce po 1944 roku, praca zbiorowa, wyd. Reg. Ośr. Studiów i Ochr. Środowiska Kulturowego w Rzeszowie, 1997
  • Ryszard Brykowski, Łemkowska drewniana architektura cerkiewna, Ossolineum, Wrocław, 1986
  • M. A. Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat, Rewasz, Pruszków, 2003
  • Zarys historii kościoła w parafii Mochnaczka, opracowanie w formie rękopisu, wiszące w kruchcie cerkwi.