Czeczeńska Republika Iczkerii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Noxçiyn Paçẋalq Noxçiyçö
Нохчийн Пачхьалкх Нохчийчоь

Czeczeńska Republika Iczkerii
Flaga Iczkerii
Godło Iczkerii
Flaga Iczkerii Godło Iczkerii
Hymn: Joƶalla ya marşo/Іожалла я маршо
(Śmierć lub wolność)
Położenie Iczkerii
Język urzędowy czeczeński
Stolica Grozny
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa brak[a]
Powierzchnia
 • całkowita

15,300 km²
Liczba ludności (2007)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

1,286,687
72.1 osób/km²
Jednostka monetarna rubel
Niepodległość
• ogłoszona
• uznana
od ZSRR
1 listopada 1991
(nie uznana)

Czeczeńska Republika Iczkerii (czecz. Noxçiyn Paçẋalq Noxçiyçö / Нохчийн Пачхьалкх Нохчийчоь) − proklamowane w 1991 państwo w północnym Kaukazie, nieuznawane przez społeczność międzynarodową.

Historia[edytuj | edytuj kod]

1990-1994[edytuj | edytuj kod]

25-26 listopada 1990, w ówczesnej Czeczeńsko-Inguskiej ASRR, zebrał się Wszechnarodowy Kongres Czeczenów, który przyjął deklarację o utworzeniu niepodległej Czeczenii. Na swego przewodniczącego wybrał Dżochara Dudajewa. W lipcu 1991 II Kongres ogłosił niezależność ziem czeczeńskich od ZSRR.

W reakcji na pucz moskiewski Czeczeni 23 sierpnia 1991 zburzyli pomnik Lenina w Groznym.

Po przeprowadzonych 27 października 1991 wyborach parlamentarnych i prezydenckich 1 listopada 1991 ogłoszono likwidację Czeczeńsko-Inguskiej ASRR i powstanie niepodległej Czeczenii. Jedynym państwem, które uznało deklarację niepodległości, była Gruzja (13 marca 1992).

Dzień wcześniej, 12 marca 1992, parlament czeczeński uchwalił konstytucję Czeczeńskiej Republiki Iczkerii (oficjalne przyjęcie tej nazwy nastąpiło 16 stycznia 1994).

Czeczenia odmówiła podpisania 31 marca 1992 układu federacyjnego i wejścia w skład Federacji Rosyjskiej, co spowodowało rosyjskie interwencje zbrojne. Przed ich podjęciem Rosjanie kilkakrotnie próbowali przeprowadzić w kraju zamach stanu. Kolejne próby wywoływania przez Rosjan buntu opozycji przeciw rządom Dudajewa spowodowały rozwiązanie przez niego parlamentu 17 kwietnia 1993.

I wojna w Czeczenii (1994-1996)[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: I wojna czeczeńska.

1996-1999[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny, 27 stycznia 1997 przeprowadzono w republice wybory, w wyniku których prezydentem został Asłan Maschadow. 12 maja 1997 podpisano w Moskwie rosyjsko-czeczeński traktat pokojowy.

Maschadow próbował skupić całą władzę w swoich rękach, by poskromić lokalne gangi i odbudować kraj ze zniszczeń wojennych, jednak Czeczenia coraz bardziej zamieniała się w kraj pełen bandytyzmu. Coraz częściej czeczeńskie bandy dokonywały też wypadów zbrojnych na terytoria sąsiednich republik rosyjskich.

Wszechobecna władza gangów, dokonujących porwań, rabunków i zabójstw cudzoziemców, zniweczyła starania Maschadowa o międzynarodowe uznanie czeczeńskiej niepodległości, pomimo iż Maschadow starał się udowodnić, że za tymi przestępczymi działaniami stoją rosyjskie służby specjalne.

W tym okresie narastał konflikt wewnętrzny pomiędzy siłami wiernymi Maschadowowi, a zwolennikami wojny z Rosją (i jednocześnie zwolennikami zdobywającego coraz większą popularność islamskiego fundamentalizmu). Ostatecznie Maschadow, w celu zachowania władzy, uległ namowom islamistów i 3 lutego 1999 wprowadził w Iczkerii szariat.

II wojna w Czeczenii (1999-2009)[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: II wojna czeczeńska.

Jesienią 1999 nastąpiła inwazja wojsk rosyjskich. W 2000 Rosjanie zajęli większą część kraju, zaś zwolennicy niepodległości Czeczenii przeszli do walki partyzanckiej.

Wskutek przeprowadzonego z licznymi uchybieniami prawnymi 23 marca 2003 referendum konstytucyjnego Czeczenia 2 kwietnia 2003 stała się częścią Federacji Rosyjskiej, czego nie uznały władze Czeczeńskiej Republiki Iczkerii.

Wśród zwolenników niepodległości doszło później do wewnętrznego skłócenia na skutek radykalizacji poglądów części polityków. Głównym celem stała się już nie sama niepodległość Czeczenii, ile stworzenie na Kaukazie islamskiego emiratu. 31 października 2007 prezydent Iczkerii Doku Umarow ogłosił likwidację państwa i utworzenie Emiratu Kaukaskiego, co spowodowało nowy konflikt wśród zwolenników niepodległości kraju.

Międzynarodowe uznanie[edytuj | edytuj kod]

Czeczeńska Republika Iczkerii nie została nigdy powszechnie uznana na arenie międzynarodowej. Jej niepodległość uznała Gruzja za prezydentury Zwiada Gamsachurdii. Niepodległość Iczkerii uznawał też rząd Talibów w Afganistanie (1996-2001). Pomimo wielu prób czynionych za prezydentury Asłana Maschadowa żaden inny kraj nie uznał Czeczenii.

Uwagi

  1. Przywódcą Iczkerii jest formalnie Doku Umarow, który objął urząd prezydenta w 2006, jednak w 2007 ogłosił on likwidację państwa i powstanie Emiratu Kaukaskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]