Eesti Merevägi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Eesti Merevägi
godło Eesti Merevägi
godło Eesti Merevägi
Państwo  Estonia
Siły zbrojne Eesti Kaitsevägi
Data utworzenia 1 lipca 1993
Prefiks EML
Bandera Naval Ensign of Estonia.svg
Proporzec Naval Jack of Estonia.svg
Najwyższe dowództwa
Cywilne prezydent Toomas Hendrik Ilves
Wojskowe komandor Sten Sepper[1]
Wydzielone części składowe
Miinilaevadivisjon
Mereväe staap
Mereväebaas[1]

Eesti Merevägi (Estońskie Siły Morskie) – marynarka wojenna Estonii o stałym personelu 330 osób[2], część estońskich sił zbrojnych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza niepodległość[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Eesti Merevägi (1918–1940).

Eesti Merevägi została utworzona 21 listopada 1918. W jej skład wchodziły na początku jednostki uzyskane po kapitulacji Niemiec oraz zdobyte na flocie bolszewickiej przez Royal Navy, w tym dwa niszczyciele. W połowie lat trzydziestych Estończycy odsprzedali niszczyciele Marynarce Wojennej Peru, zamówili zaś w zamian dwa podwodne stawiacze min typu Kalev. W latach międzywojennych marynarka estońska współpracowała głównie z fińską marynarką wojenną, opracowany był też plan przeciwdziałania Flocie Bałtyckiej Związku Radzieckiego[3][4].

Sowiecka okupacja[edytuj | edytuj kod]

Po aneksji Estonii przez Związek Radziecki okręty Eesti Merevägi zostały wcielone do Radzieckiej Marynarki Wojennej, zaś NKWD rozpoczęło stopniowe aresztowania, zsyłki i rozstrzeliwania oficerów estońskich służących w marynarce. Na jednostkach pozostawiono część estońskiej załogi, uzupełniając etaty radzieckimi marynarzami i oficerami[5]. Pod sowiecką banderą okręty brały udział w II wojnie światowej, walcząc przeciwko siłom morskim Niemiec i Finlandii, ich główną akcją bojową była ewakuacja Tallinna. Wiele z poestońskich okrętów przetrwało działania wojenne[6]. Kanonierka „Pikker” została przebazowana do Sewastopola, gdzie służyła jako jacht dla przywódców ZSRR, a następnie, do 1972 roku, jako okręt badawczy Uniwersytetu Moskiewskiego[7], zaś okręt podwodny „Lembit” przetrwał cały okres sowieckiej okupacji[8].

Po odzyskaniu niepodległości[edytuj | edytuj kod]

Ogłoszenie niepodległości przez Estonię nie zakończyło obecności Floty Bałtyckiej – baza morska w Tallinnie była zajmowana przez siły rosyjskie do 31 sierpnia 1994 roku. Pierwszym okrętem w niepodległej Estonii, na którym podniesiono narodową banderę był „Lembit”. Stało się to 27 kwietnia 1992 roku, ponad 55 lat po jego wodowaniu. Estończycy siłą zajęli okręt muzealny, obawiali się bowiem, że zostanie pocięty przez Rosjan i zezłomowany. Eesti Merevägi została formalnie reaktywowana 1 lipca 1993 roku. Poza okrętem muzealnym Eesti Merevägi nie posiadało żadnych jednostek, rozpoczęto więc starania o wykupienie niektórych okrętów Floty Bałtyckiej za pośrednictwem prywatnych firm. Wycofujący się Rosjanie nie byli jednak skłonni do dzielenia się z Estończykami – zatopili 10 jednostek oraz uszkodzili najważniejsze wyposażenie i systemy w porcie. Uszkodzony został też wykupiony kuter patrolowy „Grif”, który jednak udało się Estończykom wyremontować. Estonia otrzymała część swoich okrętów w darze od państw z basenu Morza Bałtyckiego – tak na przykład Niemcy podarowali jej trałowiec „Kondor”, przemianowany na „Sulev”. Od Danii Estonia dostała najpierw kuter patrolowy „Mallemukken” przemianowany na „Ahti”, a następnie, w 82 rocznicę powstania pierwszej Eesti Merevägi, patrolowiec „Beskyteren”. Został on, pod nazwą „Admiral Pitka”, flagowym okrętem marynarki estońskiej. W roku 2004 Dania przekazała Estonii dodatkowo stawiacz min „Lindormen”, który wszedł do służby jako tender nurków „Tasuja”. Najnowocześniejszym nabytkiem Eesti Merevägi są 3 niszczyciele min typu Sandown, zakupione od Wielkiej Brytanii 14 sierpnia 2006 roku[9].

Organizacja i zadania[edytuj | edytuj kod]

Obecnie struktura Eesti Merevägi obejmuje:

  1. Mereväe staap – Sztab Marynarki Wojennej
  2. Miinilaevadivisjon – Dywizjon Okrętów Przeciwminowych
  3. Mereväebaas – Baza Morska[1]

W ramach marynarki wojennej działał również Kaitseliidu Meredivisjon – Dywizjon Okrętów Patrolowych[10].

Miinilaevadivisjon[edytuj | edytuj kod]

Trzon Eesti Merevägi stanowi obecnie Miinilaevadivisjon – Dywizjon Okrętów Przeciwminowych powołany 15 maja 1997 roku. W jego skłąd wchodzą 3 niszczyciele min typu Sandown oraz tender nurków „Tasuja”, zabezpieczający działania Tuukrigrupi – Grupy Nurków-Minerów. Zadaniem dywizjonu jest przede wszystkim oczyszczenie terytorialnych wód Estonii z min postawionych w czasie dwóch wojen światowych (ocenia się, że ponad 80 000 min zostało postawionych na Bałtyku)[1][11]. Od początku swojej działalności marynarka wojenna usunęła około 850 min[1]. Dywizjon Okrętów Przeciwminowych współpracuje aktywnie z NATO w ramach Standing NATO Mine Countermeasures Group 1. Dwa okręty dywizjonu pełniły w zespole funkcję jednostki flagowej – „Admiral Pitka” od maja 2005 do marca 2006[11] oraz „Tasuja” od czerwca 2011 do grudnia 2011[1].

Szkolenie[edytuj | edytuj kod]

Marynarze i oficerowie Eesti Merevägi szkolili się za granicą między innymi w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Danii, Szwecji i Finlandii[1]. W 2003 roku otwarto w Tallinie Centrum Szkolenia Morskiego w celu szkolenia podoficerów[10]. W Tallinie znajduje się również Bałtycka Morska Szkoła Łączności, kształcąca studentów z trzech państw bałtyckich. W zamian estońscy nurkowie szkoleni są w Lipawie, w Centrum Szkolenia Nurków[12].

BALTRON[edytuj | edytuj kod]

Floty państw bałtyckich ściśle ze sobą współpracują. Aby usprawnić współdziałanie, 16 kwietnia 1998 został powołany BALTRON – Dywizjon Bałtycki. Jego zadaniem jest wzajemne szkolenie załóg w zakresie niszczenia min i innych operacji morskich. Językiem urzędowym jest angielski, zaś siedziba dowództwa znajduje się w tallińskiej bazie morskiej[12].

Jednostki[edytuj | edytuj kod]

Aktywne[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zdjęcie Kraj pochodzenia Klasa i typ Wodowanie Wejście do służby Uwagi
Dywizjon Okrętów Przeciwminowych
EML „Admiral Cowan” (M313) Admiral Cowan, 2010.jpg  Wielka Brytania Niszczyciel min typu Sandown 16 kwietnia 1988[13] 26 kwietnia 2007[10] okręt flagowy
dawny HMS „Sandown” (M101)
EML „Sakala” (M314)  Wielka Brytania Niszczyciele min typu Sandown 11 maja 1989[13] 24 stycznia 2008[10] dawny HMS „Inverness” (M102)
EML „Ugandi” (M315)  Wielka Brytania Niszczyciele min typu Sandown 30 lipca 1992[13] 22 stycznia 2009[10] dawny HMS „Bridport” (M105)
EML „Wambola” (A433) Lossen i Polen.jpg  Dania Stawiacz min typu Lindormen 9 września 1977 1 listopada 2016 Eesti Kaitsevägi, 1 listopada 2016

Wycofane ze służby[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zdjęcie Kraj pochodzenia Klasa i typ Wodowanie Wejście do służby Wycofanie ze służby Uwagi
Eskadra okrętów minowych
EML „Tasuja” (A432) EML-Tasuja-01.jpg  Dania Stawiacz min typu Lindormen 7 czerwca 1977 12 kwietnia 2006 1 listopada 2016 Eesti Kaitsevägi, 1 listopada 2016
ELM „Admiral Pitka” (A230)[1] Admiral Pitka in Helsinki.jpg  Dania Fregata patrolowa typu Beskytteren (zmodyfikowanego typu Thetis[14]) 29 maja 1975[15] 21 listopada 2000[14] 13 czerwca 2013[16] była jednostka flagowa, złomowany
EML „Vambola” (M411)[1]  Niemcy trałowiec typu Lindau / Kondor II
EML „Sulev” (M412)[1]  Niemcy trałowiec typu Lindau / Kondor II
EML „Kalev” (M414) [17][1] EML Kalev (M414), ship.JPG  Niemcy trałowiec typu Frauenlob 1966 1997 2004 okręt muzealny
EML „Olev” (M415) [17][1] M415 Olev at Quay in Tallinn 4 October 2013.JPG  Niemcy trałowiec typu Frauenlob 1966 1997 2004 złomowany
EML „Vaindlo” (M416) [17][1] Vaindlo M416, ship.JPG  Niemcy trałowiec typu Frauenlob 1966 2001
EML „Wambola” (M311) (były „Cuxhaven”)[18] EML Wambola (M311).JPG  Niemcy trałowiec typu Lindau 2000
EML „Sulev” (M312) (były „Lindau”)[18] M312 Sulev Port Side Lennusadam Tallinn 14 July 2013.JPG  Niemcy trałowiec typu Lindau 2000
Eskadra okrętów patrolowych
EML „Suurop” (P421)[17] P421 Suurop in Lennusadam Tallinn 29 October 2014.JPG  Finlandia okręt patrolowy typu R 1956 1999 2006
EML „Ristna” (P422)[17]  Finlandia okręt patrolowy typu R 1956 1999 2006
EML „Grif” (P401)[14] P401 Grif in Lennusadam Tallinn 30 January 2015.JPG  Rosja kuter patrolowy typu Zhuk 1976[18] 1992 27 kwietnia 2001[18]
EML „Leopard” (P402)[18][1]  Rosja kuter patrolowy typu Zhuk 1992
EML „Sulev” (były „Komet”)[14][1]  Niemcy trałowiec typu Kondor I 10 stycznia 1994[14]
EML „Ahti” (były „Mallemukken”)[14]  Dania kuter patrolowy typu Mauygen 1994
Straż Wybrzeża
EML „Torm” (PVL105)[19] PVL 105 Torm, ship.JPG  Norwegia ścigacz rakietowy 1965 1994 2007
EML „Maru” (PVL106)[18] PVL-106 Maru Tallinn 2015 1.jpg  Finlandia kuter patrolowy 1964 1995
Pozostałe
„Lembit” Allveelaev Lembit.jpg  Estonia podwodny stawiacz min typu Kalev 7 lipca 1936 27 kwietnia 1992 19 maja 2011 okręt muzealny

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Eesti Kaitsevägi - Navy (est. • ang.). [dostęp 2014-06-06].
  • Välisministeerium: Estonian Navy Flagship Admiral Pitka Retired (ang.). [dostęp 2014-06-06].
  • Johnny E. Balsved: Danish Naval History (ang.). 2005. [dostęp 2014-06-02].
  • Marcin Chała, Dariusz Czajkowski. Siły morskie krajów bałtyckich. „Morze, Statki i Okręty”, s. 24-26,31, 2011. Magnum X. ISSN 1426-529X. 12/2011 (118) (pol.). 
  • Andrzej S. Bartelski, Mirosław Morozow. Okręty podwodne Estonii. „Morze, statki i okręty”, s. 38-50, marzec/kwiecień 2014. Warszawa: Magnum X. ISSN 1426-529X. 3/4 2014 (143) (pol.). 
  • Krzysztof Kubiak. Eesti Meremuuseum. „Morze, statki i okręty”, s. 70-75, grudzień 2012. Warszawa: Magnum X. ISSN 1426-529X. 12 2012 (129) (pol.). 
  • Michał Glock. Fińsko-estońska zapora ze stali i ognia. „Okręty Wojenne”, s. 46-49, 2008. Tarnowskie Góry: Wydawnictwo „Okręty Wojenne”. ISSN 1231-014X. 3/2008 (89) (pol.). 
  • Hartmut Ehlers. Marynarka Wojenna i Paramilitarne Siły Morskie Estonii 1918-1940. „Okręty Wojenne”, s. 46-49, 2012. Tarnowskie Góry: Wydawnictwo „Okręty Wojenne”. ISSN 1231-014X. 1/2012 (111) (pol.). 
  • Andrzej Nitka. Brytyjskie niszczyciele min typu Sandown. „Okręty Wojenne”, s. 66-70, 2003. Tarnowskie Góry: Wydawnictwo „Okręty Wojenne”. ISSN 1231-014X. Nr 58 (2/2003) (pol.).