Granica polsko-gdańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Granica międzypaństwowa
Państwa graniczące  Wolne Miasto Gdańsk
 Polska
Okres istnienia od 1920 do 1939
W obecnym przebiegu nie istnieje, częściowo granica powiatu gdańskiego
Długość 139[1] km
Mapa Wolnego Miasta
Strażnica Kolibki

Granica polsko-gdańska – istniejąca w okresie międzywojennym (1920-1939) granica państwowa o długości 139 km[1][2][a] pomiędzy Wolnym Miastem Gdańskiem i Polską.

Kształtowanie się wspólnej granicy[edytuj | edytuj kod]

Granica została wytyczona przez mocarstwa zachodnie, które powołały do życia Wolne Miasto Gdańsk. Art. 100 traktatu wersalskiego określił granice Wolnego Miasta Gdańska.

Przebieg granicy[edytuj | edytuj kod]

Przebiegała w przybliżeniu jak granice powiatów sprzed I wojny światowej: północna granica powiatu tczewskiego i wschodnia powiatów wejherowskiego i kartuskiego (z wyjątkiem należących wcześniej do powiatu gdańskiego gmin Bysewo, Klukowo, Rębiechowo, Sulmin oraz obszarów dworskich Czaple, Kokoszki, Leźno, Lniska, Matarnia i Owczarnia[3], które włączono w granice Polski). Wyjątkiem było także miasto Sopot, które pomimo dotychczasowej przynależności do powiatu kartuskiego włączono w skład Wolnego Miasta, ze względu na dominację ludności niemieckiej i położenie blisko granic powiatu gdańskiego. Ostatni, nadmorski odcinek granicy stanowił potok Swelina.

Na granicy zostały ustawione granitowe słupy graniczne z napisem Traite de Versailles / 28 Juin 1919 i literami P od strony Polski, FD od strony Wolnego Miasta i D od strony Niemiec. Słupy oznaczone były literą sekcji (od A do G) i kolejnym numerem. Słup A001 znajdował się u ujścia Sweliny do Zatoki Gdańskiej. Sekcja D przebiegała od Postołowa do Wisły. Liczyła ponad 30 kilometrów i ustawiono na niej 170 słupków granicznych. Wyznaczono również trzy przejścia graniczne, a jedno z nich mieściło się w Koźlinach. Był tutaj punkt kontroli celnej całodobowy dla ruchu pieszego i samochodowego[4].

Dla upamiętnienia faktu istnienia granicy w gdańskiej dzielnicy Kokoszki, rondo na skrzyżowaniu ulicy Kartuskiej i Otomińskiej od 2016 roku nosi nazwę Rondo Graniczne Wolne Miasto Gdańsk - Rzeczpospolita Polska (1920-1939)[5].

Wybrane przejścia graniczne[6][edytuj | edytuj kod]

Weißenberg – miejsce styku trzech granic (polska, niemiecka - zobacz granica gdańsko-niemiecka, gdańska).

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Henryk Dominiczak określa długość granicy z Wolnym Miastem Gdańskiem na 121 km → Dominiczak 1997 ↓, s. 218

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]