Granica polsko-litewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Granica międzypaństwowa
Granica polsko-litewska.png
Państwa graniczące  Litwa
 Polska
Okres istnienia od 6 września 1991
W obecnym przebiegu od 1945[1]
Długość 104[2] km
Numeracja znaków granicznych od nr. 1789 do nr. 1987
Liczba przejść granicznych brak[3]

Granica litewsko-polskagranica państwowa między Republiką Litewską a Rzecząpospolitą Polską istniejąca formalnie od momentu uzyskania niepodległości Litwy od Związku Radzieckiego, tj. od 6 września 1991 roku. Do 1991 roku obecna granica z Litwą, licząca 104 km, stanowiła część granicy z ZSRR i miała identyczny przebieg.

Przebieg granicy[edytuj | edytuj kod]

Granica z Litwą biegnie od zbiegu granic Polski, Białorusi i Litwy na północ rzeką Marycha (lit. Mara), na wschód od miejscowości Berżniki i Sejny, następnie przecina jezioro Gaładuś (lit. Galadusys) i przybiera kierunek północno-zachodni, pozostawiając po stronie polskiej Burbiszki, Poluńce, Puńsk i Wojciuliszki, dochodzi do rzeki Szeszupa, na północ od miejscowości Rutka-Tartak, Maszutkinie i Wiżajny, do trójstyku (znak graniczny nr. 1987) – zbiegu granic trzech państw Polski, Rosji (obwód kaliningradzki) i Litwy. Obecna granica państwowa dzieli historyczną Suwalszczyznę.

Granica litewsko-polska w okresie międzywojennym[edytuj | edytuj kod]

Granica międzypaństwowa
Border-Lithuania-Poland-1919-1939.svg
Państwa graniczące  Litwa
 Polska
Okres istnienia 1922–1939
W obecnym przebiegu nie istnieje
Długość 521[4][5] km
Obszar pasa neutralnego między Polską i Litwą oraz terytoria sporne pomiędzy Polską i Łotwą
Przejście na granicy w okresie międzywojennym

Po zakończeniu działań I wojny światowej na mapie Europy pojawiło się kilka nowych państw, w tym Polska i Litwa. Oba państwa od wieków pozostawały w ścisłych stosunkach, co jednak nie uchroniło ich od konfliktu. Obie strony chciały podporządkować sobie okolice Wilna, które pod względem historycznym było częścią Litwy, jednak większość ludności mówiła po polsku i czuła się związana z rodzącym się państwem polskim.

W lipcu 1919 r. Rada Najwyższa konferencji pokojowej w Paryżu zdecydowała o poprowadzeniu linii demarkacyjnej wzdłuż linii GrodnoWilnoDyneburg, zostawiając Wilno po stronie polskiej (linia Focha). W wyniku kontrofensywy bolszewickiej Polacy zostali zmuszeni do wycofania z miasta. 12 lipca 1920 r. Rosja Radziecka zawarła umowę z Litwą, na mocy której Wilno miało zostać przekazane Litwinom. Faktycznie Sowieci uciekając przekazali Wilno Litwinom dopiero 27 sierpnia, po klęsce pod Warszawą, gdy polskie oddziały zmusiły wojska radzieckie do ucieczki. Liga Narodów dążyła do przeprowadzenia plebiscytu, na co nie zgadzały się strona polska i litewska.

W związku z rozwojem sytuacji Józef Piłsudski wydał gen. Żeligowskiemu rozkaz upozorowania buntu i zajęcia miasta. Wraz z okolicznymi terenami utworzono Republikę Litwy Środkowej. W 1922 roku przeprowadzono wybory do lokalnego sejmu, który zadecydował o przyłączeniu tych terenów do Polski.

Wspólna granica obu państw biegła na odcinku długości 521 km[a][4] i de facto w takim kształcie istniała do 28 września 1939 roku[b], a de iure przestała istnieć 6 lutego 1946 r., tj. w momencie wejścia w życie umowy o polsko-radzieckiej granicy państwowej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Henryk Dominiczak określa długość granicy z Litwą na 507 km → Dominiczak 1997 ↓, s. 218.
  2. Po agresji Niemiec i ZSRR we wrześniu 1939 wojska obu państw w całości zajęły terytorium II RP, w wyniku czego 28 września 1939 władze niemieckie i radzieckie podpisały pakt o granicach i przyjaźni, który wyznaczał linię demarkacyjną niemiecko-radziecką na okupowanym terytorium Polski.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Z późniejszymi korektami.
  2. Mały Rocznik Statystyczny Polski 2007.
  3. Na mocy układu z Schengen, 21 grudnia 2007 wszystkie dotychczasowe przejścia graniczne pomiędzy Polską a Litwą (3 drogowe oraz 1 kolejowe) zostały zlikwidowane.
  4. a b Polska w cyfrach, [w:] E. Romer Atlas Polski współczesnej, 1928.
  5. Terytorium II Rzeczypospolitej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]