Grzybienie błękitne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grzybienie błękitne
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd grzybieniowce
Rodzina grzybieniowate
Rodzaj grzybienie
Gatunek Nymphaea nouchali Burm.f.
Podgatunek grzybienie błękitne
Nazwa systematyczna
Nymphaea nouchali var. caerulea (Savigny) Verdc.
in Fl. Trop. E. Afr. Nymphaeac.: 7 1989.[2]
Synonimy

Nymphaea caerulea Savigny[2]

Liść i kwiat grzybieni błękitnych

Grzybienie błękitne, grzybień błękitny, lotos błękitny (Nymphaea nouchali var. caerulea (Savigny) Verdc.) – według The Plant List jest to podgatunek grzybieni Nymphaea nouchali Burm.f.[2], według GRIN jest to odrębny gatunek – Nymphaea caerulea Savigny[3].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj]

Występuje w stanie dzikim w Afryce (Egipt, Etiopia, Erytrea, Somalia, Sudan, Kenia, Tanzania, Uganda, Zair, Angola, Malawi, Mozambik, Zambia, Zimbabwe, Botswana, Namibia, Południowa Afryka, Suazi) oraz w Jemenie i Izraelu. Jako gatunek introdukowany rozprzestrzenił się w niektórych miejscach w Argentynie i Brazylii. Jest uprawiany w wielu krajach świata[3].

Morfologia[edytuj]

Hydrofit o pływających liściach. Liście szeroko zaokrąglone, o szerokości 25–40 cm, z wycięciem w miejscu, z którego wyrasta ogonek liściowy. Brzegi blaszki liściowej ząbkowane. Posiada pełzające kłącze, zakorzeniające się w dnie płytkich zbiorników wodnych. Kwiaty błękitne, o średnicy 10-15 cm. Na noc zamykają się. Złożone są z licznych, wąskich i ostro zakończonych płatków wyrastających w kilku okółkach. Stopniowo,w kierunku do środka płatki te przechodzą w liczne, żółte pręciki.

Znaczenie[edytuj]

  • Występujące w starożytnym Egipcie gatunki grzybieni nazywane były lotosem. Na grobowcu faraona pochodzącym z okresu 3000–2500 lat p.n.e. jest malowidło przedstawiające prawdopodobnie uprawę lotosów w równoległych kanałach. Lotosy dla starożytnych Egipcjan miały duże znaczenie w obrzędowości religijnej, dużo tych roślin zużywano też do dekoracji świątyń[4].
  • Kłącza są jadalne, były spożywane szczególnie w starożytnym Egipcie[4].
  • Uważa się, że grzybienie błękitne mają właściwości psychoaktywne. Dawka 5 do 10 g kwiatów wywołuje lekkie pobudzenie, zmiany w procesach myślowych, zwiększoną percepcję wzrokową i łagodne wizualizacje przy zamkniętych oczach. Ogólne działanie jest łagodne[4].
  • W krajach o ciepłym klimacie jest uprawiany jako ozdobna roślina wodna. W Polsce nie przetrzymuje zimy (strefy mrozoodporności 9–12)[5].

Udział w kulturze[edytuj]

  • Lotosy w starożytnym Egipcie były czczone jako roślina święta, gdyż rosły w świętym Nilu, rzece użyźniającej ziemię[6].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-28].
  2. a b c The Plant List. [dostęp 2014-12-29].
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-11-20].
  4. a b c Blue Lotus (Nymphaea caerulea). [dostęp 2014-12-29].
  5. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  6. a b Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.