Hale Mirowskie (Warszawa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hala Mirowska współcześnie, widok od strony Alei Jana Pawła II
Hala Mirowska przed 1915
Hala Mirowska w 1932
Zachodnia Hala Mirowska w okresie okupacji niemieckiej. Widoczny fragment, obiegającej budynki hal od północy, niezachowanej linii tramwajowej w ciągu ulic: Wolska-Chłodna-plac Mirowski-plac Żelaznej Bramy
Pożar Hali Mirowskiej podczas powstania warszawskiego
Wnętrze hali zachodniej

Hale Mirowskie – dwie bliźniacze hale targowe znajdujące się na warszawskim Mirowie na placu Mirowskim 1 (hala zachodnia) oraz placu Żelaznej Bramy 1 (hala wschodnia).

Obie hale wybudowano w latach 1899–1901. Ich projektantami byli: Bolesław Milkowski (konstrukcja), Ludwik Panczakiewicz (elewacje), Apoloniusz Nieniewski, Władysław Kozłowski. Ich projekt w dużej mierze opierał się na wcześniejszych założeniach Stefana Szyllera.

Historia[edytuj]

Do zniszczenia w 1944 były największym w Warszawie obiektem handlowym. Sprzedawano tu głównie ryby i świeże warzywa.

Pierwsze lata II wojny światowej hale przetrwały bez większych zniszczeń. Ucierpiały dopiero podczas powstania warszawskiego. Na jego początku były miejscem masowych egzekucji ludności cywilnej zachodniego Śródmieścia. W nocy z 30 na 31 sierpnia 1944 nastąpiło natarcie Niemców. Hale zostały spalone, ale ich mury nadal stały.

Po wojnie początkowo nie planowano odbudowy okolic placu Żelaznej Bramy i Hal Mirowskich. Planowano wyburzyć pozostałości budynków i utworzyć w ich miejsce park. Odstąpiono od tego planu i obydwie hale zostały odbudowane. W 1948 hale na krótko zaadaptowano na tymczasową zajezdnię autobusów miejskich MZK. Jeszcze w latach 40. zajezdnię przeniesiono w inne miejsce.

Opis[edytuj]

Hala zachodnia (Mirowska) – po odbudowie została oddana do użytku 15 listopada 1962. Jej przeznaczenie się nie zmieniło, nadal pełni funkcje handlowe. Od 1974 użytkownikiem hali jest „Społem” WSS Śródmieście, która w 1997 wykupiła zabytkowy budynek. Przyległy teren przekazano jej w wieczyste użytkowanie. W latach 50. na zachodniej ścianie Hali Mirowskiej umieszczono tablicę Tchorka upamiętniającą masakrę ludności cywilnej w sierpniu 1944[1]. W 2011 została wyremontowana pod nadzorem konserwatora zabytków.

Hala wschodnia (Gwardii) – po odbudowie w 1953 r. była nazywana również halą sportową. Przez wiele lat po II wojnie światowej pełniła funkcję sportowo-widowiskową. Po wojnie należała do Milicyjnego Klubu Sportowego „Gwardia” (stąd jej potoczna nazwa). W 1953 w hali odbyły się X Mistrzostwa Europy w Boksie[2]. Obecnie, podobnie jak pierwsza hala, pełni funkcje handlowe, tylko w niewielkiej części mieści się sekcja bokserska WKS „Gwardia”. Właścicielem hali jest miasto. Zabytkowa Hala Gwardii jest w coraz gorszym stanie technicznym a jej fasada jest zdewastowana i oszpecona chaotycznymi reklamami.

Ciekawostki[edytuj]

W latach 70. XX wieku do fasady hali zachodniej dodano duży modernistyczny betonowo-szklany pawilon handlowy. Skandaliczna i pośpieszna budowa obiektu spowodowała usunięcie ogromnej ilości zabytkowych elementów budynku na wysokości całego I piętra. Według historyków sztuki betonowy pawilon jest oszpeceniem i okaleczeniem zabytkowej hali od jej najbardziej reprezentacyjnej zachodniej strony.

Stan estetyki Hali Gwardii systematycznie pogarsza się. Co roku niszczeją i pękają zabytkowe dekoracje, rzeźby, detale na fasadach i elewacjach. W 2011 dokonano remontu Hali Mirowskiej. Wykonanie prac konserwatorskich obejmowało m.in.: kompleksową konserwację wszystkich elewacji hali targowej, kompleksową rekonstrukcję wszystkich elementów wystroju rzeźbiarskiego i architektonicznego na elewacjach hali targowej, przeprowadzoną na podstawie zachowanej dokumentacji archiwalnej oraz poprzez analogię kompleksową renowację pokryć dachowych, kompleksowe wykonanie obróbki blacharskiej.

Przed wojną wnętrza hal były jasne dzięki czemu zachowywały przyjazny charakter pomimo wielkiej skali. W okresie PRL szereg poczynionych nieudolnie i bez szacunku dla zabytkowych hal modyfikacji m.in. instalacja szklanych cegieł, matowe szyby, szyby mleczne, zaklejanie szyb reklamami, lampy rtęciowe spowodował drastycznie niekorzystne zmiany w oświetleniu hal.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 138. ISBN 83-01-06109-X.
  2. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 11. Miechowska–Myśliwiecka. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2005, s. 228. ISBN 83-88372-30-0.

Linki zewnętrzne[edytuj]