Hale Mirowskie (Warszawa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hala Mirowska współcześnie, widok od strony Alei Jana Pawła II
Hala Mirowska przed 1915
Hala Mirowska w 1932
Zachodnia Hala Mirowska w okresie okupacji niemieckiej. Widoczny fragment, obiegającej budynki hal od północy, niezachowanej linii tramwajowej w ciągu ulic: Wolska-Chłodna-plac Mirowski-plac Żelaznej Bramy
Pożar Hali Mirowskiej podczas powstania warszawskiego
Wnętrze hali zachodniej

Hale Mirowskie – dwie bliźniacze hale targowe znajdujące się na warszawskim Mirowie na placu Mirowskim 1 (hala zachodnia) oraz placu Żelaznej Bramy 1 (hala wschodnia).

Obie hale wybudowano w latach 1899–1901. Ich projektantami byli: Bolesław Milkowski (konstrukcja), Ludwik Panczakiewicz (elewacje), Apoloniusz Nieniewski, Władysław Kozłowski. Ich projekt w dużej mierze opierał się na wcześniejszych założeniach Stefana Szyllera.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do zniszczenia w 1944 były największym w Warszawie obiektem handlowym. Sprzedawano tu głównie ryby i świeże warzywa.

Pierwsze lata II wojny światowej hale przetrwały bez większych zniszczeń. Ucierpiały dopiero podczas powstania warszawskiego. Na jego początku były miejscem masowych egzekucji ludności cywilnej zachodniego Śródmieścia. W nocy z 30 na 31 sierpnia 1944 nastąpiło natarcie Niemców. Hale zostały spalone, ale ich mury nadal stały.

Po wojnie początkowo nie planowano odbudowy okolic placu Żelaznej Bramy i Hal Mirowskich. Planowano wyburzyć pozostałości budynków i utworzyć w ich miejsce park. Odstąpiono od tego planu i obydwie hale zostały odbudowane. W 1948 hale na krótko zaadaptowano na tymczasową zajezdnię autobusów miejskich MZK. Jeszcze w latach 40. zajezdnię przeniesiono w inne miejsce.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Hala zachodnia (Mirowska) – po odbudowie została oddana do użytku 15 listopada 1962. Jej przeznaczenie się nie zmieniło, nadal pełni funkcje handlowe. Od 1974 użytkownikiem hali jest „Społem” WSS Śródmieście, która w 1997 wykupiła zabytkowy budynek. Przyległy teren przekazano jej w wieczyste użytkowanie.

Hala wschodnia (Gwardii) – po odbudowie w 1953 r. była nazywana również halą sportową. Przez wiele lat po II wojnie światowej pełniła funkcję sportowo-widowiskową. Po wojnie należała do Milicyjnego Klubu Sportowego „Gwardia” (stąd jej potoczna nazwa). W 1953 w hali odbyły się X Mistrzostwa Europy w Boksie[1]. Obecnie, podobnie jak pierwsza hala, pełni funkcje handlowe, tylko w niewielkiej części mieści się sekcja bokserska WKS „Gwardia”. Właścicielem hali jest miasto.

W latach 50. na zachodniej ścianie Hali Mirowskiej umieszczono tablicę Tchorka upamiętniającą masakrę ludności cywilnej w sierpniu 1944[2].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W latach 70. XX wieku do fasady hali zachodniej dodano duży modernistyczny betonowo-szklany pawilon handlowy. Skandaliczna i pośpieszna budowa obiektu spowodowała usunięcie ogromnej ilości zabytkowych elementów budynku na wysokości całego I piętra. Według historyków sztuki betonowy pawilon jest oszpeceniem i okaleczeniem zabytkowej hali od jej najbardziej reprezentacyjnej zachodniej strony.

Stan estetyki obu hal systematycznie się pogarsza od lat 80. XX wieku. Co roku niszczeją i pękają zabytkowe dekoracje, rzeźby, detale na fasadach i elewacjach. Obecnie trwa renowacja hali zachodniej. Projekt obejmuje wykonanie prac konserwatorskich m.in. w zakresie: kompleksowej konserwacji wszystkich elewacji hali targowej, kompleksowej rekonstrukcji wszystkich elementów wystroju rzeźbiarskiego i architektonicznego na elewacjach hali targowej, przeprowadzoną na podstawie zachowanej dokumentacji archiwalnej oraz poprzez analogie, kompleksowej renowacji pokryć dachowych, kompleksowego wykonania nowych i wymiany obróbek blacharskich.

Przed wojną wnętrza hal były jasne dzięki czemu zachowywały przyjazny charakter pomimo wielkiej skali. W okresie PRL szereg poczynionych nieudolnie i bez szacunku dla zabytkowych hal modyfikacji m.in. instalacja szklanych cegieł, matowe szyby, szyby mleczne, lampy rtęciowe spowodował drastycznie niekorzystne zmiany w oświetleniu hal.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 11. Miechowska–Myśliwiecka. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2005, s. 228. ISBN 83-88372-30-0.
  2. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 138. ISBN 83-01-06109-X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]