Hale Mirowskie w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Hale Mirowskie (Warszawa))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hala Mirowska współcześnie, widok od strony Alei Jana Pawła II
Hala Mirowska przed 1915
Hala Mirowska w 1932
Zachodnia Hala Mirowska w okresie okupacji niemieckiej. Widoczny fragment, obiegającej budynki hal od północy, niezachowanej linii tramwajowej w ciągu ulic: Wolska-Chłodna-plac Mirowski-plac Żelaznej Bramy
Pożar Hali Mirowskiej podczas powstania warszawskiego
Wnętrze hali zachodniej

Hale Mirowskie – dwie bliźniacze hale targowe znajdujące się na warszawskim Mirowie na placu Mirowskim 1 (hala zachodnia) oraz placu Żelaznej Bramy 1 (hala wschodnia).

Historia[edytuj]

Zespół przy placu Mirowskim był pierwszym kompleksem hal targowych wniesionym w Warszawie na przełomie XIX i XX wieku[1]. Hale umożliwiały m.in. lepszą organizację handlu i podniesienie warunków higienicznych sprzedaży dzięki przeniesieniu jej z otwartej przestrzeni do zamkniętych pomieszczeń[2].

Hale Mirowskie wybudowano w latach 1899–1902[1]. Ich projektantami byli: Bolesław Milkowski (konstrukcja), Ludwik Panczakiewicz (elewacje), Apoloniusz Nieniewski, Władysław Kozłowski. Ich projekt w dużej mierze opierał się na wcześniejszych założeniach Stefana Szyllera. Hale składały się z dwóch budynków o długości 95,4 m i szerokości 42,8 m[1]. Koszt budowy hal wyniósł 1,4 mln rubli[3].

Właścicielem hal było miasto, wydzierżawiając stragany i sklepy indywidualnym przedsiębiorcom[1]. Wydzielono w nich 515 stanowisk handlowych[1]. W halach sprzedawano produkty spożywcze oraz przedmioty związane z gospodarstwem domowym[1]. Stragany ustawiono według rodzajów sprzedawanych produktów[1].

Przed wybuchem II wojny światowej w 1939 w halach działało ok. 900 punktów sprzedaży detalicznej[4]. Do zniszczenia w 1944 były największym w Warszawie obiektem handlowym.

Pierwsze lata wojny hale przetrwały bez większych zniszczeń. Ucierpiały dopiero podczas powstania warszawskiego. 1 sierpnia 1944 doszło do walk o wschodnią halę, w której znajdowały się niemieckie warsztaty samochodowe[5]. 5 i 6 sierpnia, podczas ataku wojsk niemieckich w kierunku placu Piłsudskiego i towarzyszących mu bombardowań lotniczych, obydwie hale zostały spalone[6]. Zostały zdobyte po ciężkich walkach 6 sierpnia po południu przez oddziały Oskara Dirlewangera[6]. Okolicznych mieszkańców spędzono do rozbierania barykad, a następnie zamordowano[6]. Ich zwłoki zostały następnie spalone przez Verbrennungskommando Warschau[6]. 7 sierpnia powstańcy podjęli udaną próbę uwolnienia grupy osób przetrzymywanych w halach[7]. Polacy jeszcze dwukrotnie podejmowali próby odbicia hal: 13 sierpnia oraz w nocy z 30 na 31 sierpnia 1944[7].

Po wojnie początkowo nie planowano odbudowy okolic placu Żelaznej Bramy i Hal Mirowskich. Planowano wyburzyć pozostałości budynków i utworzyć w ich miejsce park. Odstąpiono od tego planu i obydwie hale zostały odbudowane. W 1948 hale na krótko zaadaptowano na tymczasową zajezdnię autobusów miejskich MZK. Jeszcze w latach 40. zajezdnię przeniesiono w inne miejsce.

Opis[edytuj]

Hala zachodnia (Mirowska) – po odbudowie została oddana do użytku 15 listopada 1962. Jej przeznaczenie się nie zmieniło, nadal pełni funkcje handlowe. W latach 60. XX wieku do fasady hali zachodniej dodano duży modernistyczny betonowo-szklany pawilon handlowy. Od 1974 użytkownikiem hali jest „Społem” WSS Śródmieście, która w 1997 wykupiła zabytkowy budynek. Przyległy teren przekazano jej w wieczyste użytkowanie. W latach 50. na zachodniej ścianie Hali Mirowskiej umieszczono tablicę Tchorka upamiętniającą masakrę ludności cywilnej w sierpniu 1944[8]. W 2011 została wyremontowana pod nadzorem konserwatora zabytków.

Hala wschodnia (Gwardii) – po odbudowie w 1953 r. była nazywana również halą sportową. Przez wiele lat po II wojnie światowej pełniła funkcję sportowo-widowiskową. Po wojnie należała do Milicyjnego Klubu Sportowego „Gwardia” (stąd jej potoczna nazwa). W 1953 w hali odbyły się X Mistrzostwa Europy w Boksie[9]. Podobnie jak hala zachodnia, pełni funkcje handlowe, tylko w niewielkiej części mieści się sekcja bokserska WKS „Gwardia”. Właścicielem hali jest miasto.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g Witold Pruss: Tendencje rozwojowe dzielnic Warszawy [w:] Irena Pietrza-Pawłowska (red.) Wielkomiejski rozwój Warszawy do 1918 r.. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1973, s. 230.
  2. Witold Pruss: Tendencje rozwojowe dzielnic Warszawy [w:] Irena Pietrza-Pawłowska (red.) Wielkomiejski rozwój Warszawy do 1918 r.. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1973, s. 229–230.
  3. Stefan Kieniewicz: Warszawa w latach 1795-1914. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 238.
  4. Władysław Bartoszewski: 1859 dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008, s. 87. ISBN 978-83-240-1057-8.
  5. Piotr Rozwadowski (red. nauk.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1.. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Fundacja „Warszawa Walczy 1939–1945”, 2005, s. 370. ISBN 83-11-10124-8.
  6. a b c d Piotr Rozwadowski (red. nauk.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1.. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Fundacja „Warszawa Walczy 1939–1945”, 2005, s. 371. ISBN 83-11-10124-8.
  7. a b Piotr Rozwadowski (red. nauk.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1.. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Fundacja „Warszawa Walczy 1939–1945”, 2005, s. 372. ISBN 83-11-10124-8.
  8. Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 138. ISBN 83-01-06109-X.
  9. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 11. Miechowska–Myśliwiecka. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2005, s. 228. ISBN 83-88372-30-0.

Linki zewnętrzne[edytuj]