Isoroku Yamamoto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Isoroku Yamamoto
山本 五十六

Yamamoto Isoroku
Ilustracja
OF-8 - Kaigun Taisho.gifKaigun-taishō 元帥徽章.svg Kaigun-gensui
Data i miejsce urodzenia 4 kwietnia 1884
Nagaoka
Data i miejsce śmierci 18 kwietnia 1943
k. Bougainville (Wyspy Salomona)
Przebieg służby
Lata służby 1901–1943
Siły zbrojne Naval Ensign of Japan.svg Japońska Cesarska Marynarka Wojenna
Stanowiska główny dowódca Połączonej Floty
wiceminister marynarki wojennej
Główne wojny i bitwy wojna rosyjsko-japońska
bitwa pod Cuszimą
II wojna światowa
wojna na Pacyfiku
Odznaczenia
Order Chryzantemy (Japonia) Wielka Wstęga Kwiatów Paulowni Orderu Wschodzącego Słońca (Japonia) Srebrne Promienie Orderu Wschodzącego Słońca (Japonia) Order Złotej Kani I klasy (Japonia) Order Złotej Kani II klasy (Japonia) Wielka Wstęga Orderu Świętego Skarbu (Japonia) (1888–2003) Medal Wojskowy za Wojnę Rosyjsko-Japońską 1904-1905 (Japonia) Pamiątkowy Medal Wstąpienia na Tron Cesarza Hirohito (Japonia) Wielka Wstęga Orderu Pomyślnych Chmur (Mandżukuo) Medal Zasługi Ustanowienia Państwa (Mandżukuo) Order Zasługi Japońskiego Czerwonego Krzyża Medal Japońskiego Czerwonego Krzyża dla Członka Specjalnego Order Zasługi Orła Niemieckiego I klasy Krzyż Rycerski Krzyża Żelaznego z liśćmi dębu i mieczami Order Sabaudzki Wojskowy I Klasy Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Korony Włoch
Komandor Isoroku Yamamoto
z amerykańskim sekretarzem marynarki wojennej, Curtisem Wilburem,
lata 1925–1927
Admirał Isoroku Yamamoto, lata 40.

Isoroku Yamamoto (jap. 山本 五十六 Yamamoto Isoroku?, ur. 4 kwietnia 1884 w Nagaoce, zm. 18 kwietnia 1943 nieopodal Bougainville na Wyspach Salomona)japoński admirał, jeden z najwybitniejszych dowódców Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej, uważany za znakomitego stratega.

Życiorys[edytuj]

Urodził się 4 kwietnia 1884 w rodzinie Teikichiego Takano. Po wczesnej śmierci rodziców został adoptowany przez rodzinę Yamamoto.

W wieku 17 lat rozpoczął naukę w Akademii Morskiej w Etejima w Hiroszimie (1901–1904). Jako młody oficer (chorąży) na pokładzie krążownika „Nisshin” uczestniczył w bitwie pod Cuszimą podczas wojny rosyjsko-japońskiej. Podczas starcia stracił dwa palce u lewej dłoni. W latach 1913–1916 studiował w Akademii Sztabu Marynarki w Tsukiji. Od 1916 służył w sztabie generalnym japońskiej II Floty.

W 1918 poślubił Reiko Mihashi, z którą miał czworo dzieci.

W 1919 wyjechał do USA na studia językowe na Uniwersytecie Harvarda, które ukończył w 1921[1][2].

W 1925 został attaché morskim w USA (w stopniu komandora). Funkcję tę pełnił do 1928. W 1930 awansował do stopnia kontradmirała. W grudniu 1936 został wiceministrem marynarki wojennej. Rozpoczął wówczas forsowanie rozbudowy infrastruktury lotnictwa morskiego i naciskał na rozbudowę ciężkich pancerników. W 1939 awansował na stopień admirała i został głównym dowódcą japońskiej floty morskiej.

W 1941 opracował, już jako admirał, plan ataku na Pearl Harbor, choć był przeciwny wojnie ze Stanami Zjednoczonymi. Uważał bowiem, że z uwagi na amerykański potencjał gospodarczy, Japonia nie jest w stanie jej wygrać.

Yamamoto był zagorzałym zwolennikiem budowy lotniskowców jako głównej siły bojowej floty wojennej.

Zginął 18 kwietnia 1943 w samolocie Mitsubishi G4M strąconym przez amerykańskie myśliwce dalekiego zasięgu P-38 Lightning, podczas walk toczących się wokół Wysp Salomona. Lightningi zostały wysłane w daleki rajd specjalnie w celu przechwycenia jego samolotu, ponieważ dzięki złamaniu japońskich szyfrów przez Hypo dowiedziano się, że Yamamoto będzie wizytował swoje bazy. Śmierć admirała była wielkim ciosem dla prowadzącej wojnę Japonii.

W uznaniu zasług, został pośmiertnie odznaczony niemieckim Krzyżem Rycerskim Krzyża Żelaznego z Liśćmi Dębu i Mieczami (najwyższa klasa przyznana cudzoziemcowi).

Krytyka[edytuj]

W wydanej po raz pierwszy w 1958 książce Dowódca niszczyciela, komandor Tameichi Hara wielokrotnie krytykuje sposób działania admirała Yamamoto, niejednokrotnie w sposób bardzo radykalny. Hara zarzuca Yamamoto brak zdecydowania, zbytnią zapobiegliwość i nieumiejętność dowodzenia całością floty. O admirale pisze m.in. w następujący sposób[3]:

Quote-alpha.png
Niewielu admirałów zdobyło u otoczenia tak niekwestionowany autorytet, jak admirał Isoroku Yamamoto podczas II wojny światowej. Posiadał wielkie zdolności, jednak sądzę, że jego reputacja dowódcy morskiego była lepsza, niż na to zasługiwał (...). Mimo sromotnej klęski Japonii w wojnie na Pacyfiku, nasz naród nadal jest skłonny uważać Yamamoto za bohatera. W powojennych publikacjach krytykowano innych dowódców morskich i lądowych, ale nie Yamamoto (...). Dla mnie admirał Yamamoto był urodzonym przywódcą przywódców i pod tym względem należał mu się prawie religijny szacunek. Ale nie posiadał wystarczających kwalifikacji, by dowodzić milionowym tonażem okrętów i ich załogami. Bardzo źle się stało, że został wybrany na dowódcę Połączonej Floty (...). Gdy Yamamoto robił karierę, miał opinię doskonałego gracza. Był świetnym hazardzistą, a szczególnie dobrze grał w pokera. Jego decyzja o ataku na Pearl Harbor była pokerową zagrywką i przyniosła wielkie korzyści. Dziwi więc, dlaczego Yamamoto nigdy już nie zagrał swoimi wszystkimi kartami, tak jak powinien to uczynić prawdziwy gracz. Lekcje wyniesione z bitwy na Morzu Koralowym nie zostały wykorzystane pod Midway, gdzie Yamamoto rozdzielił siły – na swą zgubę – pomiędzy celem głównym a Aleutami. Yamamoto bez wątpienia wyjątkowo troszczył się o zabezpieczenie swych sił.

Pełne krytyki są również poniższe zdania[4]:

Quote-alpha.png
Bitwa pod Midway określana jest jako punkt zwrotny wojny na Pacyfiku. Na pewno Nagumo poniósł sromotną klęskę pod Midway, ale nie oznaczało to jeszcze całkowitego upadku floty (...). Według mnie, co naprawdę przesądziło o losie Floty Cesarskiej, była seria strategicznych i taktycznych błędów popełnionych przez admirała Yamamoto po bitwie o Midway. Pierwsze z nich zostały popełnione podczas amerykańskiego lądowania na Guadalcanalu na początku sierpnia 1942 roku. Po tragicznym zakończeniu operacji pod Midway, Yamamoto skierował swą Połączoną Flotę do bazy w Truk, a następnie z powrotem na wody macierzyste. Kiedy Amerykanie uderzyli na Guadalcanal, siły główne Połączonej Floty Yamamoto stały zakotwiczone w pobliżu Kure na Morzu Wewnętrznym, 2700 mil od strefy działań. W czasie decydujących operacji wokół Guadalcanalu. Yamamoto wysyłał w ten rejon niewielkie zespoły floty, jeden za drugim. Patrząc z perspektywy czasu, jego strategia wydaje się absurdalna.

Kariera wojskowa[edytuj]

  • 14 listopada 1904 – kadet marynarki (kaigun-shōi-kōhosei)
  • 31 sierpnia 1905 – podporucznik marynarki (kaigun-shōi)
  • 28 września 1907 – porucznik marynarki (kaigun-chūi)
  • 11 października 1909 – kapitan marynarki (kaigun-taii)
  • 13 grudnia 1915 – komandor podporucznik (kaigun-shōsa)
  • 1 grudnia 1919 – komandor porucznik (kaigun-chūsa)
  • 1 grudnia 1923 – komandor (kaigun-taisa)
  • 30 listopada 1929 – kontradmirał (kaigun-shōshō)
  • 15 listopada 1934 – wiceadmirał (kaigun-chūjō)
  • 15 listopada 1940 – admirał (kaigun-taishō)
  • 18 kwietnia 1943 – admirał floty (kaigun-gensui) (pośmiertnie)

Wybrane odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Primus V: Lessons in Surprise. Harvard Magazine, lipiec-sierpień 2010. [dostęp 2016-01-09].
  2. Ken Gewertz: History of the Japanese at Harvard. Harvard Gazette, 2004. [dostęp 2016-01-09].
  3. Tameichi Hara, Dowódca niszczyciela, Gdańsk 2003, wyd. Finna, ISBN 978-83-62913-27-5, s. 165-167
  4. Tameichi Hara, Dowódca niszczyciela, Gdańsk 2003, wyd. Finna, ISBN 978-83-62913-27-5, s. 146-147

Bibliografia[edytuj]