Czerniowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czerniowce
Чернівці
Herb Flaga
Herb Czerniowców Flaga Czerniowców
Państwo  Ukraina
Obwód czerniowiecki
Burmistrz Mykoła Fedoruk
Powierzchnia 152,753 km²
Wysokość 248 m n.p.m.
Populacja (2005)
• liczba ludności
• gęstość

255 940 Green Arrow Up.svg
1676 os./km²
Nr kierunkowy +380 37(2)
Kod pocztowy 58000
Położenie na mapie obwodu czerniowieckiego
Mapa lokalizacyjna obwodu czerniowieckiego
Czerniowce
Czerniowce
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Czerniowce
Czerniowce
Ziemia 48°18′N 25°56′E/48,300000 25,933333Na mapach: 48°18′N 25°56′E/48,300000 25,933333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Czerniowce (ukr. Чернівці, rum. Cernăuţi, ros. Черновцы, jid. טשערנאָוויץ, orm. Չերնովեց, niem. Czernowitz/Tschernowitz) – miasto w południowo-zachodniej części Ukrainy w Bukowinie północnej nad Prutem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka historyczna pochodzi z 1408. Wykopaliska wskazują, że w XII wieku na terenie miasta istniała osada. Od połowy XIV wieku część Mołdawii, często najeżdżanej przez Tatarów i Turków. Od XVI wieku miasto wraz z całą Mołdawią znajdowało się pod zwierzchnością Turcji. W 1509 roku zostało spustoszone przez hetmana wielkiego koronnego Mikołaja Kamienieckiego w odwecie za najazd hospodara mołdawskiego Bogdana Ślepego na rejon Tarnopola i Podhajec.

Miasto zostało przyłączone do Austrii w 1775 r., w 1849 stało się stolicą Księstwa Bukowinykraju koronnego cesarstwa Habsburgów. W drugiej połowie XIX wieku liczne osadnictwo niemieckie. W latach 18661874 oraz 18871905 burmistrzem miasta był Antoni Kochanowski, drugi po Jakubie von Pietrowiczu Polak na tym stanowisku. Podczas I wojny światowej zajęte przez Rosjan w kwietniu 1916, przez półtora roku było na linii frontu. W latach 1918-1940 należało do Rumunii.

W 1930 roku miasto miało 112 427 mieszkańców, a skład narodowościowy przedstawiał się następująco: Żydzi 38%, Rumuni 27%, Niemcy 15%, Ukraińcy (Rusini) 10%, Polacy 8%, Rosjanie 1,3%. W liczbie Polaków ujęto też kilkuset polskich Ormian.

Latem 1940 przyłączone do ZSRR. W latach 1941-1944 ponownie należało do Rumunii. Zdobyte przez Armię Czerwoną w 1944, przemianowane na Czerniowce. W latach 1945-1991 część Ukraińskiej SRR, od 1991 należy do Ukrainy i jest stolicą obwodu czerniowieckiego. W 2004 miasto zamieszkiwało 228 tys. osób.

Uniwersytet
Uniwersytet w Czerniowcach
Uniwersytet w Czerniowcach
Dom Polski, Żydowski, Niemiecki
Dom Polski, 2009 r.
Dom Polski, 2009 r.
Ratusz, synagoga, teatr, dworzec, kamienica
Ratusz, 2009 r.
Ratusz, 2009 r.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kultura Czerniowców[edytuj | edytuj kod]

Teatr i muzyka[edytuj | edytuj kod]

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Znane osoby związane z Czerniowcami[edytuj | edytuj kod]

  • Alojzy Alth (1819-1886) – polski geolog i paleontolog, urodzony w Czerniowcach
  • Aharon Appelfeld (1932) – pisarz izraelski, urodzony w Czerniowcach
  • Rose Ausländer (1901-1988) – niemieckojęzyczna poetka żydowska, tłumaczka z angielskiego i jidysz; urodzona w Czerniowcach
  • Emil Biedrzycki (1890-1975) – polski romanista, znawca literatury rumuńskiej; uczęszczał do szkoły średniej w Czerniowcach, autor książki o historii Polaków na Bukowinie (1973)
  • Paul Celan (1920-1970) – niemieckojęzyczny poeta żydowski; urodzony w Czerniowcach
  • Erwin Chargaff (1905-2002) – chemik austriacki; urodzony w Czerniowcach
  • Erwin Czerwenka (1887-1970) – polski malarz; urodzony w Czerniowcach
  • Odo Dobrowolski (1883-1917) – polski malarz; urodzony w Czerniowcach
  • Kazimierz Feleszko (1939-2001) – polski slawista, profesor Uniwersytetu Warszawskiego; urodzony w Czerniowcach
  • Michał Gazda (1927-1969) – polski aktor, zginął w wypadku samochodowym, urodzony w Czerniowcach
  • Arsenij Jaceniuk (1974) - ukraiński polityk, premier Ukrainy; urodzony w Czerniowcach
  • Stefan de Castenedolo Kasprzycki (1870-1936) - polski dowódca wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego II RP; urodzony w Czerniowcach
  • Feliks Konopasek (1860-1930) - polski kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny; urodzony w Czerniowcach
  • Mikołaj Kostyniuk (1908-1975) – polski botanik i geolog, specjalista w zakresie paleobotaniki; urodzony w Czerniowcach
  • Józef Kruźlewski (1856-1939?) – generał brygady Wojska Polskiego; urodzony w Czerniowcach
  • Mila Kunis (1983) - amerykańska aktorka żydowskiego pochodzenia; urodzona w Czerniowcach
  • Jan Piotr Łuczyński (1816-1855) – polski malarz; urodzony w Czerniowcach
  • Icyk Manger (1901-1969) – poeta i dramaturg żydowski; urodzony w Czerniowcach
  • Józef Machowski (1890-1980) – polski prawnik, filatelista; urodzony w Czerniowcach
  • Euzebiusz Mandyczewski (1857-1929) – muzykolog austriacki; urodzony w Czerniowcach
  • Selma Meerbaum-Eisinger (1924-1942) – pisarka żydowska; urodzona w Czerniowcach
  • Karol Mikuli (1819-1897) – polsko-ormiański pianista i kompozytor; urodzony w Czerniowcach
  • Jan Mikulicz-Radecki (1850-1905) – polski chirurg; urodzony w Czerniowcach
  • Zofia Moraczewska (1873-1958) – polska działaczka społeczna, posłanka na Sejm Ustawodawczy i Sejm III kadencji, żona Jędrzeja Moraczewskiego; urodzona w Czerniowcach
  • Walerian Orłowski (1893-1940) – polski dowódca wojskowy, podpułkownik Wojska Polskiego, zamordowany przez Rosjan w Katyniu, uczęszczał do miejscowej szkoły realnej, a następnie studiował na tutejszym Uniwersytecie
  • Wilhelm Reich (1897-1957) – austriacki psychiatra i psychoanalityk, uczęszczał do gimnazjum w Czerniowcach
  • Gregor von Rezzori (1914-1998) – pisarz, autor książki "Gronostaj z Czernopola" (powieści opisującej czerniowieckie dzieciństwo); urodzony w Czerniowcach
  • Wojciech Rubinowicz (1889-1974) – polski fizyk-teoretyk; urodzony w Sadagórze k. Czerniowiec; studiował 1908-1916 na uniwersytecie w Czerniowcach
  • Władysław Strutyński – polski naukowiec i działacz polonijny zaangażowany na rzecz odrodzenia polskości na północnej Bukowinie, wykładowca Uniwersytetu Czerniowieckiego, przewodniczący Obwodowego Towarzystwa Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza w Czerniowcach oraz dyrektor Domu Polskiego
  • Grzegorz Szymonowicz (1898-1980) – rumuński działacz polonijny w Rumunii, prawnik, wiceburmistrz Czerniowiec (od 1931)
  • Salomon Wininger (1877–1968) – żydowski biografista, autor Wielkiego Żydowskiego Leksykonu Biograficznego
  • Teresa Wiszniowska (1942-2006) – polski biolog; urodzona w Czerniowcach
  • Eugeniusz Waszkiewicz (1890-1972) – polski oficer WP, olimpijczyk (Paryż 1924), drukarz; urodzony w Czerniowcach
  • Tadeusz Zwisłocki (1889-1929) – polski inżynier chemik, legionista, doktor chemii na Politechnice Lwowskiej, żonaty z Heleną z Mościckich, córką późniejszego prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons