Język maoryski
| Obszar | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Liczba mówiących |
160 tys.[1] | ||||||
| Pismo/alfabet | |||||||
| Klasyfikacja genetyczna | |||||||
| Status oficjalny | |||||||
| język urzędowy |  Nowa Zelandia
| ||||||
| Organ regulujący | Māori Language Commission | ||||||
| UNESCO | 2 wrażliwy↗ | ||||||
| Ethnologue | 6b zagrożony↗ | ||||||
| Kody języka | |||||||
| ISO 639-1 | mi | ||||||
| ISO 639-2 | mao/mri | ||||||
| ISO 639-3 | mri | ||||||
| IETF | mi | ||||||
| Glottolog | maor1246 | ||||||
| Ethnologue | mri | ||||||
| GOST 7.75–97 | мао 437 | ||||||
| WALS | mao | ||||||
| SIL | MBF | ||||||
| W Wikipedii | |||||||
| |||||||
| Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. | |||||||
Język maoryski[2][3], język maori[4], język maoryjski[5] (Reo Māori) – język Maorysów, jeden z trzech języków urzędowych Nowej Zelandii (pozostałe to język angielski i nowozelandzki język migowy). Według danych Ethnologue (SIL International) posługuje się nim 160 tys. osób[1]. Wśród Maorysów częsta jest dwujęzyczność, przy czym większość z nich (w tym młodsze pokolenie) preferuje angielski jako swój główny język[6].
Alfabet
[edytuj | edytuj kod]W dawnych czasach język maoryski nie miał alfabetu i był wyłącznie językiem mówionym. Piśmiennictwo w języku maoryskim zaczęło powstawać w XIX wieku, w miarę nawiązywania kontaktów z europejskimi misjonarzami, żeglarzami, wielorybnikami i kupcami.
Alfabet maoryski składa się z 13 liter oraz dwóch dwuznaków (ng wh).
Pięć samogłosek może być krótkich lub długich. Długość samogłoski oznacza się makronem (nadkreślnikiem): Aa Āā Ee Ēē Hh Ii Īī Kk Mm Nn Oo Ōō Pp Rr Tt Uu Ūū Ww.
Długość samogłoski może różnicować znaczenie wyrazów – to znaczy, że istnieją słowa różniące się wyłącznie długością samogłoski (lub samogłosek), na przykład:
- keke – ciasto; kēkē – pacha
- ata – ranek; āta – ostrożnie.
| Litery | IPA |
|---|---|
| a | /a/, /ɑː/ |
| e | /e/, /eː/ |
| i | /i/, /iː/ |
| o | /ɔ/, /o/ |
| u | /u/ |
| p | /p/ |
| t | /t/ |
| k | /k/ |
| m | /m/ |
| n | /n/ |
| ng | /ŋ/ |
| wh | /f/, /ɸ/ |
| r | /r/ |
| h | /h/ |
| w | /w/ |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 David M. Eberhard, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Maori, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [dostęp 2017-08-19] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-06] (ang.).
- ↑ Urzędowy wykaz nazw państw i terytoriów niesamodzielnych, wyd. VI zaktualizowane, Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2021, s. 29, ISBN 978-83-254-2587-6, OCLC 1298396627 [dostęp 2022-05-22] (pol.).
- ↑ Stanisław Bożyk, Nowa Zelandia, [w:] Stanisław Bożyk, Marian Grzybowski (red.), Systemy ustrojowe państw współczesnych, Białystok: Wydawnictwo Temida 2, 2012, s. 553–578, ISBN 978-83-62813-20-9, OCLC 812776638 [dostęp 2022-05-22] (pol.).
- ↑ Tadeusz Milewski, Językoznawstwo, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 160 (pol.).
- ↑ Alfred F. Majewicz, Języki świata i ich klasyfikowanie, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1989, s. 95, ISBN 83-01-08163-5, OCLC 749247655 [zarchiwizowane] (pol.).
- ↑ Jozef Genzor, Jazyky sveta: história a súčasnosť, Bratislava: Lingea, 2015, s. 419, ISBN 978-80-8145-114-0, OCLC 950004358 (słow.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Maty Nikkhou-O’Brien, Le Maori de poche, Chennevières-sur-Marne: Assimil, 2010, ISBN 978-2-7005-0430-9, OCLC 846444877 (fr.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Māori Language Commission (ang. • maor.)
- Słownik maorysko-angielski (ang. • maor.)