Jakub Henryk Flemming

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jakub Henryk Flemming
Ilustracja
Herb
Fleming
hrabia
Rodzina Flemmingowie
Data i miejsce urodzenia 3 marca 1667
Trzęsacz
Data i miejsce śmierci 30 kwietnia 1728
Wiedeń
Żona

Tekla Róża Radziwiłł

Odznaczenia
Order Orła Białego Order Świętego Jana Jerozolimskiego (baliwat brandenburski) Order Słonia (Dania) Order św. Andrzeja (Imperium Rosyjskie)

Jakub Henryk Flemming, Jacob Heinrich Reichsgraf von Flemming, hrabia Jakub Henryk Flemming (ur. 3 marca 1667 w Trzęsaczu na Pomorzu Zachodnim, zm. 30 kwietnia 1728 r. w Wiedniu) – koniuszy wielki litewski, minister i zaufany doradca Augusta II, generał artylerii koronnej w latach 1710-1714[1], królewsko-polski i elektorsko-saski feldmarszałek (od 1711) oraz rzeczywisty tajny radca, członek Tajnej Rady Wojennej, poseł nadzwyczajny Rzeczypospolitej w Królestwie Wielkiej Brytanii w 1719 roku[2], przewodniczący Landtagu Pomorza Tylnego (Erblandmarschall des Herzogtums Hinterpommern).

Brat stryjeczny Jerzego Detloffa Flemminga. Był dowódcą wojsk „cudzoziemskiego autoramentu” (tzn. uzbrojonych i umundurowanych na wzór zachodni) w Polsce.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

1697-1703[edytuj | edytuj kod]

Jako wysłannik w Polsce (1697) razem z Janem Jerzym Przebendowskim przygotowywał elekcję Augusta; projektodawca reform wewnętrznych w Polsce; dążył do wzmocnienia władzy królewskiej w Polsce i zapewnienia Wettynom dziedziczności tronu.

W latach 1697-1728 był saskim posłem w Prusach, sprawując jednocześnie wiele innych funkcji, bywając jedynie czasami w niedalekim od Drezna Berlinie. W 1703 roku próbował zawrzeć sojusz sasko-pruski w Berlinie, potem pojechał jako poseł saski do Kopenhagi; w tym samym roku doprowadził do pozbawienia urzędów i uwięzienia wielkiego kanclerza Wolfa Dietricha von Beichlingena (1665-1725), na czym sam Flemming bardzo skorzystał.

1704-1718[edytuj | edytuj kod]

Pałac Flemminga w Dreźnie na ryc. z 1715 roku

W 1706 roku August II Mocny stworzył saski "Tajny Gabinet" z Flemmingiem na czele, by ominąć dotychczasowe organy prowadzące politykę zagraniczną: Tajna Radę ("Geheimes Consillium"), kontrolowaną przez stany saskie, tajną ekspedycję gabinetową istniejącą od 1704 (na której czele stał Georg Ernst Pfingstein) i kancelarię, której kanclerzem był do 1703 przeciwnik Flemminga Wolf Dietrich von Beichlingen. Flemming stał na czele tajnego gabinetu do swej śmierci w 1728 roku. Król zdecydował się w ten sposób poprzeć Flemminga w jego kompetencyjnym sporze z Augustem Ferdinandem von Pflugkiem. Flemming nie dopuszczał, by Tajna Rada i stany mieszały się odtąd w politykę zagraniczną.

Początkowo doradzał Augustowi II wprowadzenie w Polsce absolutystycznej formy rządu, potem poniechał tych planów. W czasie konfederacji tarnogrodzkiej dowodził wojskami saskimi i układał się z konfederatami.

W 1717 był podwójnie nominowany na posła do Wiednia; przez króla i Tajny Gabinet oraz przez polski senat.

1719-1728[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa na ścianie kościoła Mariackiego w Putzkau

Flemming zasłynął jako negocjator traktatu wiedeńskiego 1719. François-Louis de Pesmes de Saint-Saphorin jako przedstawiciel brytyjski, Jakub Henryk von Flemming i Eugeniusz Sabaudzki 5 stycznia 1719 roku podpisali w Wiedniu wymierzony przeciw carskiej Rosji traktat sojuszniczy, którego celem była obrona całości terytorialnej Rzeczypospolitej i wyprowadzenie z niej obcych wojsk. Traktat ratyfikowany przez Rzeczpospolitą mógłby oznaczać obalenie porządków sejmu niemego, jednak kolejne sejmy z lat 1719-1722 zostały zerwane za sprawą ówczesnych hetmanów - zaprzedanych Rosji i równocześnie zwalczających Fleminga jako konkurenta[3].

W 1725 poślubił w Białej Podlaskiej Teklę Różę Radziwiłł. Miał z nią troje dzieci, ale żadne nie dożyło wieku dojrzałego.

Flemming był rzecznikiem polityki pro-austriackiej, gdy zmarł w 1728, górę na dworze drezdeńskim wzięło stronnictwo profrancuskie. Pochowany został w sierpniu 1728 w kościele Mariackim w Putzkau na Łużycach.

Posiadłości[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Crossen an der Elster, zakupiony przez Flemminga w 1724 roku

W 1702 nabył dobra sławięcickie. W 1709 wybudował w Kotlarni kuźnię mosiądzu oraz fabryki blach miedzianych, drutu i luster. W 1714 sprzedał dobra królewskiemu tajnemu radcy Adolfowi Magnusowi Hoymowi i zakupił pałac w Dreźnie, zwany później Pałacem Flemminga-Sułkowskiego. W 1715 wzniósł Pałac Japoński w Dreźnie, który w 1717 nabył król August II. W latach 1718-1721 posiadał dobra Nebra i Birkigt. W latach 1724-1726 wzniósł barokowy pałac w Übigau koło Drezna, także odsprzedany następnie królowi polskiemu. W 1724 nabył pałac w Crossen an der Elster, który pozostał w posiadaniu rodu Flemmingów do 1937. W 1725 nabył Cieszków, który Tekla Róża Radziwiłł w 1745 sprzedała Katarzynie Sapieżynie.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

W 1717 został odznaczony Orderem Orła Białego[4].

Kawaler orderów: Krzyża zakonników niemieckich (joannitów), duńskiego Słonia, rosyjskiego Świętego Andrzeja.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Historia Dyplomacji Polskiej, tom II 1572-1795 pod red. Zbigniewa Wójcika, PWN Warszawa 1982, s. 371, 375, 395-396, 447.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 38.
  2. Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 146.
  3. Sejm r. 1719 - 20 spełzł na niczym dzięki robocie czterech hetmanów: Adama Sieniawskicgo, Ludwika Pocieja, Stanisława Denhoffa i Stanisława Mateusza Rzewuskiego, którzy wszyscy wysugiwali się Rosji i Prusom. (...) Sejm jesienny r. 1720 rozlazł się w przeddzień terminu (9 listopada); jako ostatni kontradycent, figuruje w diaryuszu Dłużewski poseł lubelski. Sprawcy ci sami, co poprzednio. Sejm r. 1722 zmarniał wśród sporów o komendę Flemminga nad cudzoziemskim autoramentem i o ordynację Ostrogską. Na prolongatę nie pozwolił Korsak, chorąży nowogrodzki (10 listopada), poparty przez całą grupę „cnotliwych" posów, sponrowanych przez Rosję i Prusy. Władysław Konopczyński, Libetum Veto, s. 325n.
  4. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 145.
Poprzednik
August Ferdinand von Pflugk
Flag of Electoral Saxony.svg Pierwszy Minister Elektoratu Saksonii
1705-1728
Flag of Electoral Saxony.svg Następca
Woldemar August von Löwendahl