Joazaf (Krokowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Joazaf
metropolita kijowski
Ilustracja
Kraj działania  Rosja
Data i miejsce śmierci 1 lipca 1718
Twer
metropolita kijowski
Okres sprawowania 1707-1718
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Śluby zakonne po 1673
Prezbiterat przed 1689
Nominacja biskupia 1707
Sakra biskupia 15 sierpnia 1708

Joazaf, imię świeckie Aleksandr[1] Krokowski herbu Namiot[2] (zm. 1 lipca 1718 w Twerze) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, metropolita kijowski.

Ukończył kolegium mohylańskie w Kijowie przed 1670. W szkole tej zetknął się pierwszy raz z Warłaamem (Jasińskim), pełniącym funkcję jej rektora, który stał się następnie jego protektorem[3]. Ok. 1673 wyjechał na studia do Rzymu, gdzie studiował filozofię i teologię[4]. Po powrocie do Kijowa wstąpił jako posłusznik do Ławry Peczerskiej, złożył wieczyste śluby mnisze, a następnie został zatrudniony w kolegium mohylańskim jako profesor. Wykładał retorykę (1683) i filozofię (1685-1689), a następnie pełnił funkcję prefekta szkoły. W 1689, zachowując to stanowisko, został przełożonym Monasteru św. Mikołaja na Słupie w Kijowie[3]. W roku akademickim 1689/1690 został rektorem kolegium, po raz drugi został wybrany na tę funkcję w 1693. W tym samym roku został przełożonym Brackiego Monasteru w Kijowie[3]. Ihumen Joazaf uzyskał dla obydwu kierowanych przez siebie klasztorów wsparcie finansowe Iwana Mazepy, dzięki czemu na ich terenie powstały nowe murowane cerkwie. Doprowadził również do poprawy sytuacji ekonomicznej kolegium mohylańskiego[3].

W 1707 duchowieństwo kijowskie wybrało Joazafa na nowego metropolitę kijowskiego. Chirotonia biskupia odbyła się 15 sierpnia 1708 w Moskwie, Joazaf (Krokowski) otrzymał natychmiast po niej godność metropolity[3]. Zdaniem Ćwikły podobnie jak jego poprzednicy, metropolici Gedeon i Warłaam, reprezentował stanowisko prorosyjskie, przyczynił się do unifikacji metropolii kijowskiej z Rosyjskim Kościołem Prawosławnym, eliminacji typowych dla niej tradycji[5]. Odmienną ocenę jego postawy w tej kwestii przedstawił Włodzimierz Mokry, którego zdaniem Joazaf bronił odmienności prawosławia na ziemiach ukraińskich i reprezentował antymoskiewską postawę[6]. Wszedł w konflikt z biskupem mścisławskim, mohylewskim i orszańskim Sylwestrem o zarządzanie tymi monasterami w Rzeczypospolitej, które przed włączeniem metropolii kijowskiej do Patriarchatu Moskiewskiego zostały bezpośrednio podporządkowane metropolicie kijowskiemu (biskup Sylwester dążył do tego, by znalazły się one w jego jurysdykcji)[7]. Gdy Iwan Mazepa przeszedł na stronę Szwedów w wojnie północnej i wystąpił przeciwko Rosji, Joazaf przewodniczył obrzędowi jego wykluczenia z Cerkwi prawosławnej[8].

W 1718 carewicz Aleksy Piotrowicz Romanow, przesłuchiwany w związku z rzekomą organizacją antycarskiego spisku przeciw swojemu ojcu, na torturach wskazał Joazafa (Krokowskiego) jako swojego współpracownika. Stwierdził, że metropolita kijowski w korespondencji z nim zachęcał go do wywołania zbrojnego powstania ludowego przeciwko carowi Piotrowi. Chory hierarcha miał zostać sprowadzony do Petersburga na przesłuchanie, jednak zmarł w drodze, w monasterze Świętych Archaniołów w Twerze. Krótko po jego zgodnie Aleksy przyznał, że bezpodstawnie obciążył metropolitę. Pogrzeb Joazafa odbył się w soborze katedralnym w Twerze, przewodniczył mu arcybiskup twerski Warłaam[3].

Metropolita otaczał szczególną czcią świętą Barbarę i był autorem akafistu do niej[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ПІДТВЕРДЖУВАЛЬНА ГРАМОТА ПЕТРА І 1708 р. ЩОДО ПОСТАВЛЕННЯ НА КИЇВСЬКУ МИТРОПОЛІЮ ЙОАСАФА (КРОКОВСЬКОГО): ІСТОРІЯ, ПРОВЕНІЄНЦІЯ ТА ПУБЛІКАЦІЯ ДОКУМЕНТА
  2. Козацька територіальна геральдика кінця ХVІ - ХVІІІ ст.
  3. a b c d e f g Иоасаф (Кроковский)
  4. Иоасаф (Кроковский) митрополит Киевский
  5. L. Ćwikła: Polityka władz państwowych wobec Kościoła prawosławnego i ludności prawosławnej w Królestwie Polskim, Wielkim Księstwie Litewskim oraz Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1344-1795. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2006, s. 252. ​ISBN 83-7363-350-2​.
  6. W. Mokry, Stosunek państwowych i cerkiewnych władz moskiewskich do ukraińskiej Cerkwi prawosławnej i unickiej w wiekach XVII-XX [w:] red. R. Łużny, F. Ziejka, A. Kępiński, Unia brzeska. Geneza, dzieje i konsekwencje w kulturze narodów słowiańskich, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "UNIVERSITAS", Kraków 1994, ​ISBN 83-7052-220-3​, s.84
  7. Antoni Mironowicz, Diecezja białoruska w XVII i XVIII wieku, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2008, s. 176-183, ISBN 978-83-7431-150-2, OCLC 233516415.
  8. W. Busygin, B. Piwowarow, M. Sofronowa, Ioann [w:] Prawosławnaja Encikłopiedija. T. 23. Moskwa: 2010, s. 219-230. ISBN 978-5-89572-042-4.
Poprzednik
Warłaam (Jasiński)
Metropolita kijowski
1707 - 1718
Następca
Warłaam (Wonatowicz)