Karol Olbracht Austriacki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karol Olbracht Austriacki
ilustracja
arcyksiążę austriacki
Okres panowania od 18 grudnia 1888
Dane biograficzne
Dynastia Habsburgowie
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1888
Pula
Data i miejsce śmierci 17 marca 1951
Östervik
Ojciec Karol Stefan Habsburg
Matka Maria Teresa Toskańska
Rodzeństwo Wilhelm Habsburg
Leon Karol Habsburg
Żona Alicja Ankarcrona
Dzieci Karol Stefan Altenburg
Maria Krystyna Altenburg
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 Order Złotego Runa (Austria) Kawaler Orderu Leopolda Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry) Krzyż Zasługi Wojskowej Signum Laudis (w czasie wojny) Signum Laudis (w czasie wojny) Signum Laudis (w czasie pokoju) Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Żelazny (1813) I Klasy Krzyż Żelazny (1813) II Klasy Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Order Osmana I klasy Imtyaz ribbon.JPG TUR Harp Madalyasi BAR.svg Wielka Wstęga Orderu Sławy Ord.Merit.Mil.Bavaria.PNG Order Waleczności II klasy (Bułgaria) Order Waleczności IV klasy (Bułgaria) Krzyż Zasługi Wojskowej (Meklemburgia)

Karol Olbracht Austriacki, Karl Albrecht Nikolaus Leo Gratianus von Österreich, później: Karl Albrecht Habsburg-Lothringen, od 1919Karol Olbracht Habsburg-Lotaryński (ur. 18 grudnia 1888 w mieście Pola, zm. 17 marca 1951 w Östervik koło Sztokholmu) – arcyksiążę austriacki, syn Karola Stefana Habsburga-Lotaryńskiego i Marii Teresy Habsburg-Toskańskiej, właściciel dóbr żywieckich, pułkownik artylerii Cesarskiej i Królewskiej Armii oraz Wojska Polskiego.

Służba w C.K. Armii[edytuj]

Po zdaniu egzaminu maturalnego rozpoczął w 1907 r. studia w Wojskowej Akademii Technicznej w Wiedniu. Po ich ukończeniu w 1910 r. rozpoczął karierę wojskową w stopniu podporucznika w 2 Pułku Haubic Polowych, w 1912 r. został przeniesiony do 2 Dywizjonu Artylerii Konnej, gdzie wkrótce został awansowany do stopnia porucznika. Od tego czasu datuje się jego przyjaźń z gen. Franciszkiem Kleebergiem. W czasie I wojny światowej walczył najpierw na froncie wschodnim, a następnie w Tyrolu. W 1916 r. dowodził I dywizjonem 14 Pułku Haubic Polowych. Szybko awansował do stopnia majora, obejmując jesienią 1916 r. dowodzenie 8 Pułkiem Haubic Polowych. Jesienią 1917 r., awansowany do stopnia pułkownika, został dowódcą XXIII Brygady Piechoty.

Służba w Wojsku Polskim[edytuj]

W 1918 r., czując się Polakiem, zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego. 1 maja 1920 r. powierzono mu obowiązki dowódcy XVI Brygady Artylerii 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty[1]. Był również dowódcą twierdzy Grudziądz. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1924 r. był oficerem rezerwy 21 Pułku Artylerii Polowej zweryfikowanym w stopniu pułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 r. i 2 lokatą na liście starszeństwa oficerów rezerwowych artylerii. Dziesięć lat później zajmował 1 lokatę na liście starszeństwa oficerów pospolitego ruszenia artylerii. Pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień w Żywcu. Był wówczas "przewidziany do użycia w czasie wojny" i posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V w Krakowie.

Końcowy okres życia[edytuj]

W okresie 20-lecia międzywojennego administrował swoim majątkiem. W 1939 r. ponownie zgłosił się do Wojska Polskiego, lecz nie został przyjęty. Po kampanii wrześniowej wrócił do Żywca. W listopadzie 1939 r. został przez Niemców aresztowany i uwięziony w cieszyńskim więzieniu prawie do końca wojny. Przesłuchiwany i torturowany przez Niemców w Krakowie, został sparaliżowany (paraliż połowy ciała) i stracił widzenie w jednym oku[2]. Stanowczo odmówił podpisania niemieckiej listy narodowościowej. Jego majątek trafił pod przymusowy zarząd III Rzeszy, jego żona Alicja Ankarcrona (z pochodzenia Szwedka, wdowa po synu hr. Kazimierza Badeniego, Ludwiku) została internowana w Wiśle. Utrzymywała tam kontakty najpierw z ZWZ, a potem z AK, za co została odznaczona Krzyżem Walecznych.

Karol Olbracht Habsburg zamieszkał po wojnie w Krakowie. W 1946 r., bardzo schorowany, został przewieziony przez żonę do Szwecji.

Małżeństwo arcyks. Karola Olbrachta według prawa domu habsburskiego nie było małżeństwem osób równego stanu (małżeństwo morganatyczne), dlatego potomstwo z niego zrodzone (używające nazwiska Altenburg) zostało wykluczone z prawa sukcesji tronu austriackiego. Mimo to dla Polaków członkowie tej rodziny nadal pozostają Habsburgami. Jego córka Maria Krystyna mieszkała do śmierci w Żywcu, syn Karol Stefan zawarł w grudniu 2005 r. ugodę z Browarem Żywiec w sporze o prawo do używania herbu rodzinnego Habsburgów.

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Dziennik Personalny MSWojsk 1920, 15 maja, nr 18
  2. Timothy Snyder, Der abgeklärte Sinn für das Ewige, "Die Zeit" (wydanie austriackie) nr 38/10 września 2009, s. 14
  3. 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. z 1938 r. Nr 258, poz. 592
  4. a b c d e f g h i j Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 243.
  5. a b Habsburg-Lotaryński Karol Olbracht (1888–1951). W: Polski Słownik Biograficzny. T. IX/1960-1961 [on-line]. ipsb.nina.gov. [dostęp 2016-05-07].
  6. a b c d e The titled nobility of Europe. Londyn: Harrison & Sons, 1914, s. 16-17.
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p Staatshandbuch. Wiedeń: 1918, s. 13

Bibliografia[edytuj]

  • Mariusz Patelski, Habsburgowie z Żywca, [w:] Edukacja historyczna a współczesność, red. B. Kubis, Uniwersytet Opolski: Opole 2003.
  • Mariusz Patelski, Arcyksiążę Karol Olbracht Habsburg Pułkownik Wojska Polskiego i ostatni dziedzic Żywca, [w:] Grot. Zeszyty Historyczne 2005, nr 23.
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 676, 762.
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 273, 934.
  • Adam Tracz, Krzysztof Błecha, Księżna. Wspomnienia o Polskich Habsburgach, Bonimed 2009, ISBN 978-83-930106-0-8.
  • Adam Tracz, Krzysztof Błecha, Ostatni król Polski. Karol Stefan Habsburg, Bonimed 2012, ISBN 978-83-930106-1-5

Linki zewnętrzne[edytuj]