Związek morganatyczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Związek morganatyczny (łac. [matrimonium ad] morganaticam – dosłownie [małżeństwo na] poranek; od staroniemieckiego morgan) – małżeństwo zawarte przez członka rodu arystokratycznego lub dynastii z osobą uznawaną za będącą niższego stanu, która poprzez związek ten nie zmienia swego stanu, tj. nie uzyskuje awansu społecznego, a potomstwo z tego związku nie ma praw do tytułów, funkcji i dóbr dziedziczonych w rodzinie małżonka wyższego stanem.

Znane małżeństwa morganatyczne[edytuj | edytuj kod]

Znane małżeństwa morganatyczne
Data ślubu Małżonek Małżonka Potomstwo Uwagi
1365 Kazimierz III sarcophagus figure.jpg
Kazimierz III Wielki
król Polski Krystyna Rokiczana córka wójta Pragi drugie małżeństwo Kazimierza (bigamia) w trakcie trwania małżeństwa z Adelajdą Heską.
Drugie małżeństwo Krystyny po 10 lat wdowieństwa po mieszczaninie praskim Mikulaszu (Mikołaju) z Rokiczan
1471/1472 Friedrich der Siegreiche von Albrecht Altdorfer.jpg
Fryderyk Wittelsbach
elektor Palatynatu Reńskiego Klara Dett śpiewaczka na dworze Fryderyka Klara była wieloletnią kochanką Fryderyka zanim się pobrali
13 września 1626 Johann Christian, Herzog in Schlesien.jpg
Jan Chrystian brzeski
książę brzeski Anna Jadwiga von Sitsch córka marszałka
dworu biskupiego
Fryderyka von Sitscha
  • August
  • Dorota Sybilla i Ernest zmarli w niemowlęctwie
  • Zygmunt
  • Joanna Elżbieta
  • Anna Krystyna zmarła w niecałe cztery lata po urodzeniu
  • Anna Jadwiga
Drugie małżeństwo po śmierci Doroty Hohenzollern
Anna Jadwiga miała 15 lat w dniu ślubu i była 20 lat młodsza od męża
7 grudnia 1627 cesarz Ferdynand II wydał dyplom, w którym podniósł Annę Jadwigę do godności baronowej
zima 1685/1686 Louis XIV of France.jpg
Ludwik XIV
król Francji i Nawarry Portrait of Françoise d'Aubigné by Pierre Mignard, 1660-1673 .jpg
Franciszka d’Aubigné, Markiza de Maintenon
szlachcianka brak potomstwa drugie małżeństwo Franciszki po śmierci męża Paula Scarrona
drugie małżeństwo Ludwika po śmierci żony królowej Marii Teresy
25 marca 1760 Carl Christian Joseph of Saxony.jpeg
Karol Krystian Wettyn
królewicz polski, książę Kurlandii i Semigalii Krafft the Elder Franciszka Krasińska.png
Franciszka Krasińska
córka generała
Stanisława Krasińskiego
Maria Krystyna Wettyn Małżeństwo to miało charakter morganatyczny, jednak w Polsce, gdzie nie było pojęcia małżeństwa morganatycznego, była oficjalnie królewiczową.
Małżeństwo Franciszki i królewicza Karola zostało oficjalnie uznane przez Sejm w 1776 r., a Sejm Czteroletni przyznał jej dożywotnią pensję.[1]
1789 August Poniatowski.jpg
Stanisław August Poniatowski[2]
król Polski Lampi Elżbieta Grabowska.jpg
Elżbieta Grabowska[3]
córka wojewody płockiego
Teodora Szydłowskiego
Po śmierci pierwszego męża Jana Jerzego Grabowskiego w 1789 przypuszczalnie potajemnie poślubiona przez Stanisława Augusta Poniatowskiego. Do końca życia król oficjalnie pozostawał w stanie wolnym[7]
27 maja 1820 Grand Duke Constantine Pavlovich of Russia.JPG
wielki książę Konstanty
cesarzewicz Rosji Joanna Grudzińska 1.JPG
Joanna Grudzińska
córka ostatniego właściciela Chodzieży brak potomstwa drugie małżeństwo Konstantego 20 latach separacji ze swoją pierwszą żoną, księżną Julią Sachsen-Coburg-Saalfeld.
Ze względu na małżeństwo morganatyczne Konstanty w 1823 roku zrzekł się praw do tronu rosyjskiego. Po potrójnym ślubie (prawosławny, katolicki i cywilny) Joanna otrzymała tytuł księżnej łowickiej.
1821 Neipperg.jpg
Adam Albert Neipperg
hrabia Neipperg Empress Marie Louise of the French.jpg
Maria Ludwika Austriaczka
Cesarzowa Francuzów
  • Albertyna,
  • Wilhelm Albert,
  • Matylda (zmarła tuż po urodzeniu)
Trzecie małżeństwo Adama i drugie małżeństwo Marii Ludwiki po śmierci Napoleona Bonaparte. Gdy Napoleon stracił władzę a Maria Ludwika za wszelką cenę chciała do niego dołączyć na wyspie Elba, Neipperg otrzymał zadanie, aby uwieść byłą cesarzową, żeby ta mogła zapomnieć o mężu. Swoje zadanie wykonał już 24 września, kiedy to po raz pierwszy spędził noc z Marią Ludwiką w Szwajcarii.
9 listopada 1824 Friedrich Wilhelm III., König von Preußen (unbekannter Maler).jpg
Fryderyk Wilhelm III Pruski
król Prus Auguste Princess von Liegnitz, after Wilhelm von Schadow.jpg
Augusta von Harrach
pochodziła ze zmediatyzowanej gałęzi rodziny Harrachów brak potomstwa drugie małżeństwo
Augusta otrzymała tytuły księżnej Liegnitz (Legnica) i księżnej Hohenzollern
28 grudnia 1833 Agustín Muñoz Sánchez.jpg
Augustyn Ferdynand Muñoz
książę Riansares María Cristina de Borbón-Dos Sicilias, reina de España.jpg
Maria Krystyna Burbon
królowa Hiszpanii
  • Maria Amparo Muñoz[a],
  • Maria Milagros Muñoz,
  • Agustyn Maria Muñoz,
  • Ferdynand Maria Muñoz,
  • Maria Krystyna Muñoz,
  • Antoni Muñoz,
  • Jan Maria Muñoz,
  • Józef Maria Muñoz
Małżeństwo zostało ujawnione w 1840 roku
2 maja 1835 Alexander von Wuerttemberg.jpg
Aleksander Paweł Wirtemberski
książę wirtemberski, generał austriacki Countess Claudine Rhédey von Kis-Rhéde, Countess of Hohenstein.jpg
Klaudyna Rhédey von Kis-Rhéde
hrabina węgierska

Hrabina otrzymała dziedziczny tytuł hrabiny Hohenstein

28 października 1851 Alexander von Hessen-Darmstadt.jpg
Aleksander z Hesji-Darmstadt
książę Hesji i Renu Julia Hauke by Vladimir Hau.jpg
Julia Teresa Hauke
córka polskiego generała, hr. Maurycego Hauke,
dama dworu carowej Marii

Szwagier wielki książę Ludwik III nadał Julii i potomstwu tytuł książąt Battenberg

1853 Albertvanpruisen.jpg
Albrecht Hohenzollern
książę generał RosalievonRauch.jpg
Rozalia von Rauch
córka ministra wojny
Gustava von Raucha
  • Georg Albrecht Wilhelm
  • Bernhard Wilhelm Albrecht Friedrich
drugie małżeństwo po rozwodzie z Marianną Orańską, z którą Albrecht miał czworo dzieci
24 lutego 1859 Ludwig Wilhelm, Herzog in Bayern.jpg
Ludwik Wilhelm, książę Bawarii
książę Bawarii Friedrich Dürck, Henriette Mendel.jpg
Henriette Mendel
aktorka Małżeństwo zostało zaaranżowane podczas drugiej ciąży Henrietty
10 czerwca 1869 31- Rei D. Fernando II - O Artista.jpg
Ferdynand II Koburg
król Portugalii Condessa de Edla.jpg
Eliza Hendle
śpiewaczka operowa brak potomstwa[c] Drugie małżeństwo po śmierci Marii II
6 lipca 1880 Alexander II 1870 by Sergei Lvovich Levitsky.jpg
Aleksander II Romanow
Cesarz i samodzierżca Wszechrusi Catherine Dolgorukov.png
Katarzyna Dołgoruka
księżna
  • Georgij Aleksandrowicz Juriewski,
  • Olga Aleksandrowna Juriewska,
  • Borys Aleksandrowicz Juriewski,
  • Katarzyna Aleksandrowna Juriewska,
Drugie małżeństwo po śmierci pierwszej żony, Marii.
Katarzyna była wieloletnią kochanką cara Aleksandra II (starszego od niej o 29 lat), a później jego morganatyczną żoną, z tytułem księżnej Juriewskiej.
Troje ich dzieci urodziło się przed zawarciem małżeństwa.
1 lipca 1900 HGM Wilhelm Vita Porträt Franz Ferdinand.jpg
Franciszek Ferdynand Habsburg
następca tronu Austro-Węgier Sophiechotek1868-2.jpg
Zofia von Chotek
hrabianka
dama dworu arcyksiężnej Izabeli
15 października 1911 Mihail II.jpg
Michał Romanow
Cesarz Rosji Brasova.jpg
Natalia Szeremietjewska
córka adwokata Jerzy Trzecie małżeństwo Natalii po dwóch rozwodach
Para zakochała się w sobie od pierwszego wejrzenia. Wkrótce stali się kochankami i byli nierozłączni. Wielki książę napisał list do swojego brata-cara (jak było to wtedy w zwyczaju), w którym prosił o zgodę na poślubienie Natalii. Zgody tej jednak nie otrzymał, ponieważ Natalia była dwukrotną rozwódką, a w jej żyłach nie płynęła królewska krew. Michał i Natalia przez jakiś czas żyli więc ze sobą bez ślubu. 24 lipca 1910 urodził się ich syn. Ostatecznie Michał zignorował zakaz cara i poślubił w sekrecie Natalię. W efekcie oboje popadli w niełaskę i zostali wygnani do Wielkiej Brytanii.
11 września 1941 Leopold III of Belgium.jpg
Leopold III Koburg
Król Belgów Mary Lilian Baels księżna de Réthy drugie małżeństwo Leopolda po śmierci królowej Astrid Szwedzkiej

Potomkowie z małżeństw morganatycznych[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. żona Władysława Czartoryskiego
  2. pradziadek królowej Elżbiety II
  3. Eliza miała córkę Alicję, ale nie jest wiadome, kto był jej ojcem

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisława Maliszewska, Franciszka Krasińska - od starościanki do królewiczowej polskiej, [w:] Słynne kobiety w Rzeczypospolitej XVIII wieku, Warszawa: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, 2017, s. 104, ISBN 978-83-63580-87-2.???
  2. Co tak naprawdę świętujemy 3 maja? Historyk wyjaśnia, wroclaw.wyborcza.pl, 3 maja 2012 [dostęp 2017-11-28].
  3. Aleksander Kraushar: Dworek królewski w Alejach Ujazdowskich „Na Rozdrożu”. 1914, s. 7.
  4. Michał Grabowski. W: Adam Skałkowski: Polski Słownik Biograficzny. T. VIII. s. 503.
  5. R. T. Prinke: Poradnik genealoga-amatora. Warszawa: 1992, s. 60–61 (tablica 14: Rodowód potomków króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
  6. Encyklopedyczny słownik sławnych Polaków. [pod red.] Jerzego Borowca. Warszawa: 1996, s. 106.
  7. Jerzy Michalski. Problematyka aliansu polsko-rosyjskiego w czasach Stanisława Augusta. Lata 1764–1766. „Przegląd Historyczny”. 4 (75), s. 695–721, 1984. 
  8. Henryk Grzybowski, Oni wszyscy z Wolan..., "Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej", nr 8/2008

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]