Kawalerowie Mieczowi
| |
| Pełna nazwa |
Inflancki Zakon Rycerzy Chrystusa |
|---|---|
| Nazwa łacińska |
Fratres militiae Christi de Livonia |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Założyciel | |
| Data założenia |
1202 |
Zakon Kawalerów Mieczowych (łac. Fratres militiae Christi de Livonia, niem. Brüder der Ritterschaft Christi von Livland) znany również jako Kawalerowie Mieczowi[1], Zakon Liwoński, Rycerze Chrystusowi[2], Zakon Inflancki[3] – istniejący w latach 1202–1237 niemiecki zakon rycerski działający w Inflantach (obecna Łotwa i Estonia) w ramach krucjat północnych.
Zakonu Kawalerów Mieczowych nie należy mylić z inflancką gałęzią Zakonu Krzyżackiego (oba są potocznie określane jako Zakon Inflancki)[4].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Zakon został założony w oparciu o regułę templariuszy w Rydze przez cysterskiego opata Teodoryka w 1202. Formalnie byli zależni od biskupa ryskiego Alberta von Buxhövdena. Powstali w celu obrony oraz rozszerzania diecezji ryskiej[1].
Rycerze od samego początku starali się wyzwolić od zależności biskupiej i stworzyć suwerenne państwo[1]. W roku 1218 spór przybrał takie rozmiary, że biskup Albert zdecydował się wezwać na pomoc Duńczyków, król Waldemar II stanął jednak po stronie zakonu, przy okazji zajmując północną Estonię.
Kawalerowie mieczowi często dopuszczali się łamania prawa. Volquin został wielkim mistrzem po tym, jak jego poprzednika, Winnego von Rohrbacha, zamordował jeden z braci zakonnych. Uciskanie ludności Inflant (co potępiał papież Honoriusz III) doprowadziło do powstania w 1222 roku, po którym rycerze zakonni zajęli ziemie króla duńskiego w Estonii. Skuteczna okazała się dopiero interwencja legata papieskiego Wilhelma z Modeny. Kolejny legat, Baldwin z Alny, próbując odebrać kawalerom duńską twierdzę Rewel, dostał się do niewoli. Po jej opuszczeniu wytoczył zakonowi proces. W atmosferze skandalu, szukając ratunku, mistrz Volquin zwrócił się do Krzyżaków z prośbą o połączenie obu zakonów.
Po ciężkiej klęsce zadanej przez litewskich Bałtów pod Szawlami w 1236 roku, w której poległ między innymi Volquin, Rycerze Chrystusowi połączyli się w 1237 roku z zakonem krzyżackim, przyjmując jego regułę[1]. Ocalali z pogromu szawelskiego Kawalerowie Mieczowi, zasileni kontyngentem rycerzy krzyżackich pod dowództwem Hermanna von Balka stali się rycerzami krzyżackimi. W istocie doszło wówczas do inkorporacji zakonu liwońskiego do państwa krzyżackiego, dało to początek inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego, którą zaczęto od tej pory określać zakonem inflanckim[5].
Inflancka gałąź zakonu krzyżackiego zachowała pewną autonomię administracyjną względem macierzystej części zakonu[6].
Rycerstwo inflanckie
[edytuj | edytuj kod]Z rodów niemieckiego rycerstwa kawalerów mieczowych i inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego pochodziła większa część szlachty w polskich Inflantach (Berg, Borch, Brunnow, Bucholc, Bystram, Denhoff, Felkersamb, Fittinghof, Freyman, Grothus, Holstinghausen Holsten, Hylzen, Korff, Landsberg, Ludyngshauz, Manteuffel, Mohl, Plater, Putkamer, Roemer, Roenne, Ropp, Szweryn, Taube, Tyzenhaus, Weiss-Weyssenhof, czy Zyberg)[7].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Pieczęć zakonu -
Inflanty ok. 1260 roku -
Powstanie państwa zakonu krzyżackiego w Inflantach i Prusach.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Encyklopedia PWN ↓, Kawalerowie Mieczowi.
- ↑ Jakub Rudnicki, Historia Polski / Zakon Kawalerów Mieczowych [online], Słownik pojęć historycznych, 20 stycznia 2006 [dostęp 2019-06-05].
- ↑ Kuncevicius, Kiaupa, Kiaupienė 2007 ↓, s. 116.
- ↑ INFLANCKI ZAKON [online], Encyklopedia Interia [dostęp 2025-09-25].
- ↑ Encyklopedia PWN ↓, Inflancki Zakon.
- ↑ Eric Christiansen: Krucjaty północne. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2009, s. 144–145. ISBN 978-83-7510-358-8.
- ↑ Gustaw Manteuffel: O starodawnej szlachcie krzyżacko-rycerskiej na kresach inflanckich, Lwów 1910.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jadwiga Krzyżaniakowa, Jerzy Ochmański, Władysław II Jagiełło, Wrocław: Ossolineum, 1990, s. 362, ISBN 83-04-03317-8, ISBN 978-83-04-03317-7.
- Kawalerowie Mieczowi, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-03-28].
- inflancki zakon, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-03-28].
- Estonia. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-03-29].
- Łotwa. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-03-29].
- Inflanty, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-03-29].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]